Грегори Купе: Француздық футболшының мансабы

Кіріспе

Француз футболшысы

Грегори Купе (Grégory Coupet, 31 желтоқсан 1972 жылы туған) – француз бұрынғы кәсіби футболшы, қақпашы. Ол ең көп танылғаны – «Лион» клубындағы ұзақ және сәтті карьерасы, онда ол жеті рет Франция чемпионатының (Ligue 1) жеңімпазы атанды. Сонымен қатар, «Сент-Этьен», «Атлетико Мадрид» және «Пари Сен-Жермен» клубтарында, әрі Франция ұлттық құрамасында ойнады.

Клубтық мансап

Купе клубтық карьерасын туған қаласының "Олимпик Ле Пюй" клубында бастады, ал 1994 жылы "Сен-Этьен" клубында кәсіпқой футболшыға айналды. 1994 жылғы 26 наурызда Анжерге қарсы өткен матчта 2:0 есебімен жеңіске жетіп, Лига 1-де дебют жасады. Үш маусымнан кейін ол таңқаларлықтай түрде лигадағы бәсекелес "Лион" клубына көшті (екі қала арасы бар болғаны 80 шақырым, және олар ұзақ жылдар бойы жергілікті және ұлттық деңгейдегі қарсыластар) 1997 жылдың қаңтарында Паскаль Ольметаны алмастырды. Оның тәуекелі ақталып, "Лион" 2002 жылдан бері "Ле Чемпионат" турнирінде үнемі жеміс алып келеді, сондай-ақ УЕФА Чемпиондар Лигасында да тұрақты түрде ойнап тұрады. Купе 2001-02 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасы матчында "Барселонаға" қарсы есімді қалдырған екі құтқаруды жасады: алдымен командаласы Качапаның қасақана соққан добын акробатикалық түрде өзінің қиығына дейін қайтарды, содан кейін бірден "Барселона" шабуылшысы Ривалдоның жақыннан соққан добын қақпадан шығарды. 2003 жылғы Конфедерациялар кубогының жартылай финалында Франция құрамасы Түркияға қарсы матч алдындағы топтық суретке түсірілгенде ол ашықтан-ашық жылады, себебі бұл матч оның жақын досы және бұрынғы "Лион" командаласы Марк Вивьен Фуэнің қайғылы қазасынан бірнеше сағат соң өтті. Купе Фуэнің өлімінен кейін өмірге жаңаша қарауға мүмкіндік алғанын, соның арқасында 2002-03 маусымының көп бөлігінде келісімшарт мәселелеріне байланысты туындаған "Лионмен" арадағы келіспеушіліктерді шеше алғанын айтады. 2005 жылы Купе 33 жасында алғаш рет IFFHS World's Best Goalkeeper Award сыйлығының үздік 10-дығына ілікті. Ол 43 дауыспен жеңімпаз Петр Чех, Дида және Джанлуиджи Буффоннан кейін төртінші орынды иеленді. Ол сондай-ақ 2004 және 2005 жылдары екі рет Лига 1-дің үздік қақпашысы атанды. 2007 жылдың 2 тамызында жаттығу барысында торға ілігіп, сол тізесінің ішкі қосымша байланысы жыртылып қалды. Төрт күннен кейін ота жасады және 2007 жылдың қалған бөлігін, соның ішінде Франция құрамасының 2008 жылғы Еуропа чемпионатына іріктеу матчтарын өткізіп алды. Кейін "Лионның" ресми телеарнасында: "Жақсысы - [Францияда] регбиден әлем чемпионаты өтіп жатыр, мен оның барлық сәтін тамашалай аламын", - деді. Купе жаңа жылда құрамаға оралды және 2008 жылдың 6 қаңтарында Франция кубогында "Крительге" қарсы өткен матчта "Лион" 4:0 есебімен жеңіске жетті. 2008 жылдың 18 шілдесінде Купе 1,5 миллион еуроға және қосымша 250 000 еуро бонуспен "Атлетико Мадрид" клубына сатылды. 2009 жылы Купе "Пари Сен-Жермен" клубына қосылды, онда ол 2011 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін карьерасын аяқтады. 2011 жылғы Франция кубогының финалында "Лилль" клубына қарсы матчта Матье Дебушидің пенальті соққысын қақпадан қайтарды, бірақ өз командасының 1:0 есебімен жеңілуіне тосқауыл қойа алмады.

Coupet began his club career with hometown team Club Olympique Le Puy, before turning professional with Saint Étienne in 1994. He made his Ligue 1 debut on 26 March 1994 in a 2–0 victory against Angers. After three seasons, he surprisingly moved to league rival Lyon (the two cities are only 80 kilometres apart, and are long time local and national rivals) as a replacement for Pascal Olmeta in January 1997. His gamble paid off as Lyon have regularly dominated Le Championnat since 2002 and were also regular fixtures in the UEFA Champions League. Coupet performed a memorable double save against Barcelona during an 2001–02 UEFA Champions League match, when he first acrobatically headed an unintended lob by his team mate Caçapa onto his own crossbar, and then immediately parried a close header by the arriving Barcelona striker Rivaldo. He openly wept during the group photo before France faced Turkey in a 2003 FIFA Confederations Cup semi final match, which had taken place just hours after the shocking death of his close friend and former Lyon teammate Marc Vivien Foé. Coupet credits the aftermath of Foé's death in helping him gain a new perspective on life, in the process settling his differences with Lyon after having been engaged in a contract dispute for most of the 2002–03 season, which included at one point his vowing never to play for the club again. [citation needed]

In 2005, Coupet was voted for the first time, at age 33, into the top 10 for the IFFHS World's Best Goalkeeper Award. He finished with 43 votes in fourth place behind winner Petr Čech, Dida and Gianluigi Buffon respectively. He has also twice been named Ligue 1 Keeper of the Year, in 2004 and 2005. On 2 August 2007, Coupet suffered a torn internal medial ligament in his left knee after catching his foot in the net during a training session. He underwent surgery four days later and missed the remainder of 2007, including France's final Euro 2008 qualifiers. He later joked on Lyon's official television network:

"The good side is that [France] have a rugby World Cup coming and I’ll be able to enjoy every bit of it." Coupet returned to the squad in the new year, making his return in Lyon's 4–0 victory over Ligue 2 side Créteil in the Coupe de France on 6 January 2008. On 18 July 2008, Coupet was sold to Atlético Madrid for €1.5 million and an additional €250,000 bonus. In 2009 Coupet joined Paris Saint Germain where he finished his career before retiring in 2011. In the 2011 Coupe de France Final against Lille OSC he saved a penalty from Mathieu Debuchy, but was unable to prevent his side from losing 1–0.

Халықаралық мансап

Ле-Пю-ан-Велай, Орта Луарада туған Купе Франция құрамасы сапында 34 матч өткізген. Халықаралық аренадағы дебютін 2001 жылы Франция Конфедерациялар кубогын жеңіп алған кезде Австралияға қарсы өткізді. 2002 жылғы әлем чемпионатына Фабиен Бартездің дублері ретінде шақырылды, бірақ алаңға шықпады. Келесі жылы Купе үш рет қақпаны құрғақ ұстады және бес ойында тек үш гол жіберді. Франция 2003 жылы Конфедерациялар кубогын жеңіп алды, бұл олардың үш жыл ішінде бұл жарыстағы екінші жеңісі болды. Камерундық футболшы Марк Вивьен Фоэнің қайтысына арналған еске алу шарасында Купе көздерінен жас шығарды, себебі олар француз лигасындағы «Лион» сапында бірге ойнаған. 2006 жылдың ақпан айында «France Football» журналы оқырмандары арасында 2006 жылғы әлем чемпионатына Франция құрамасының бірінші қақпашысы кім болуы керек деген сауалнама жүргізді; Купе дауыстардың 69 пайызын алды (Бартез 28 пайыз дауыс жинады). Купе 2006 жылғы әлем чемпионатына іріктеу кезеңдеріндегі он матчтың алтысында негізгі құрамда ойнаса да, жаттықтырушы Реймонд Доменек таңқаларлықтай түрде Бартезді бірінші нөмірлі қақпашы етіп таңдады, бұл Купені тағы да орынбасарлар тізіміне жіберді. Көптегендер Купенің «Лионмен» көрсеткен өте жақсы ойынының арқасында негізгі құрамда ойнауын күткен, ол олардың бес рет Франция чемпионатында жеңіске жеткеніне үлкен үлес қосты. Бұл, әрине, 2006 жылдың 25 мамырында Купе мен Доменек арасындағы жанжалға әкелді, нәтижесінде Купе отбасымен бірге Тигнестегі команданың жаттығу лагерінен шығып кетті, бірақ кейін жаттықтырушымен келісіп, жағдайды түзеді. Бартез 2006 жылдың тамызында клубтық және ұлттық құрамадан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Купе Франция құрамасының бірінші қақпашысы болды. Оның тұрақты кезеңі – УЕФА Еуро-2008 іріктеу кезеңінде – бірақ, қалағандай болмады; Франция 7 қазан күні Шотландиядан 1:0 есебімен жеңіліске ұшырады, ал сол матчта алған қол жарақаты салдарынан төрт күннен кейін Фарер аралдарымен 5:0 есебімен өткен ойынға қатыса алмады. Ол Еуро-2008 турнирінде бірінші қақпашы болды, үш матчта алты гол жіберіп, Франция топтан шыға алмады. 2010 жылғы әлем чемпионатына іріктеу кезеңдерінде Доменек Хьюго Льорис пен Стив Манданданы қақпашы ретінде таңдады, ал Купе бірнеше ойынға резерв ретінде шақырылды. Купе Франция құрамасының соңғы тізіміне ілікпеді, оның орнына Седрик Каррасо Льорис пен Мандандаға қосылды. 2010 жылдың 1 шілдесінде Купе халықаралық футболдан зейнеткерлікке шығуын жариялап, былай деді: «Еуро-2012 басталғанда мен 39 жасқа толамын және Хьюго Льорис пен Стив Манданда маған қарағанда басымдыққа ие болғандықтан, Франция құрамасына енгізілгенімді көре алмаймын. Фабиен Бартезбен де осылай болды, ол маған тым мықты болды. Ол зейнеткерлікке шыққанда, мен Францияның бірінші қақпашысы болып 4-6 жыл ойнаймын деп ойладым, бірақ, әрине, бәрі көрініп тұрғандай емес. Сондықтан мен халықаралық футболдан зейнеткерлік жариялаймын және енді Франция құрамасына кірмеймін. Мен зейнеткерлік туралы шешімімді қайта қарамаймын, себебі мен осылай шештім».

Born in Le Puy en Velay, Haute Loire, Coupet has 34 caps with France. He made his international debut against Australia during France's 2001 FIFA Confederations Cup winning campaign. He was called up for the 2002 World Cup as the backup to Fabien Barthez, but did not play. The following year, Coupet kept three clean sheets and conceded only three goals in five games as France won the 2003 Confederations Cup, which marked their second victory in the competition in three years. During a commemoration for the late Cameroon player Marc Vivien Foé, Coupet broke down in tears, since they both were teammates while playing for Lyon in the French league. In February 2006, France Football magazine conducted a poll among its readers as to who should be France's first choice goalkeeper for the 2006 World Cup; Coupet received 69 percent of the votes (Barthez received 28 percent). Though Coupet started six of ten games in the 2006 World Cup qualifying rounds, coach Raymond Domenech surprisingly elected Barthez as his number one, which would relegate Coupet to the bench once again. Many had expected Coupet to be chosen as the starter due to his excellent performances with Lyon that had contributed greatly to their streak of five Ligue 1 championships. This ultimately led to a row on 25 May 2006 between Coupet and Domenech that resulted in Coupet storming out of the team's training camp in Tignes with his family in tow, although he later returned and made amends with the coach. Coupet became France's number one after Barthez announced his retirement from both club and country football in August 2006. His first regular stint – during the UEFA Euro 2008 qualifiers – however, got off to a less than desired start; France were upset by Scotland 1–0 on 7 October and a hand injury suffered in that match kept him out of France's 5–0 victory over the Faroe Islands four days later. He was first choice goalkeeper for the tournament proper stage of Euro 2008, conceding six goals in three matches as France were eliminated in the group stage. During the 2010 World Cup qualifiers, Hugo Lloris and Steve Mandanda were favored by Domenech for the goalkeeping job, with Coupet called up as a reserve for a few games. Coupet was not selected to France's final World Cup squad, as Cédric Carrasso instead was chosen to join Lloris and Mandanda on the roster. On 1 July 2010, Coupet announced his retirement from international football, saying, "I will be 39 years old when Euro 2012 commences, and I can't see myself being included in another squad for France, with Hugo Lloris and Steve Mandanda favoured over me. It happened with Fabien Barthez, he was just too good for me. When he retired, I thought I'd have 4–6 years as France's number 1, but of course it isn't to be as it seems. I therefore declare my retirement from international football, and will not be included in any more France squads. I will not reconsider my retirement now, as I have made up my mind."

Жаттықтырушылық мансап

2011 жылы кәсіби футболдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, ол RMC радиосымен қатар CFoot және beIN Sport телеарналарында спорт кеңесшісі болып жұмыс істеді. 2016 жылдың шілдесінде Купе Лион клубының B командасының қақпашылар жаттықтырушысы ретінде клубқа оралды. 2017 жылдың қарашасында Лион Купеттің Жаңа жылдан бастап Лионның 1-лига командасының қақпашылар жаттықтырушысы қызметін жалғастыратынын растады. 2020 жылдың 20 мамырында Лион Купе келісімшартының мерзімі бітіп, маусым соңында клубтан кететінін хабарлады. Содан кейін Купе Дижон ФКО-да да қақпашылар жаттықтырушысы ретінде мансабын жалғастыратыны расталды. 2022 жылдың 17 қаңтарында Купе Дижоннан кетіп, оның орнына ФК Жирондин де Бордоға қақпашылар жаттықтырушысы болып қосылды.