Кіріспе

Француз футболшысы (1933–2023)

Жюст Луи Фонтейн (ʒyst lwi fɔ̃tɛn; 18 тамыз 1933 – 28 ақпан 2023) – француз кәсіби футболшысы, шабуылшы. Ол 1958 жылғы ФИФА әлем чемпионатында алты матчта он үш гол соғып, ФИФА әлем чемпионатының бір турнирінде ең көп гол соққан футболшы болып табылады. 2004 жылғы наурыз айында Пеле оны ФИФА сыйлық беру салтанатында 125 ең ұлы тірі футболшының бірі деп атады.

Футбол мансабы

Француздық Марокконың Марракеш қаласында француз әкесі мен испан анасының ұлы ретінде дүниеге келген Фонтен, Касабланкаға көшіп, Лицей Ляутиде оқыды. Фонтейн әуесқой карьерасын USM Касабланкада бастады, онда 1950 жылдан 1953 жылға дейін ойнады. 1953 жылы «Ницца» клубына қабылданды, үш маусымда клуб үшін 44 гол соқты. 1956 жылы «Стад де Реймс» клубына ауысты, 1959–60 маусымында Реймонд Копамен бірге ойнады. «Реймс» сапында алты маусымда 121 гол соқты. Барлығында, Фонтейн 200 матчта 165 гол соқты және екі рет чемпионат жеңімпазы атанды – 1958 және 1960 жылдары. Сондай-ақ, ол 1958–59 жылғы Еуропа кубогының финалына шыққан команда құрамында болды, «Реал Мадридке» қарсы ойында. Франция құрамасының көк жейдесін киген Фонтейннің көрсеткіштері одан да әсерлі. 1953 жылдың 17 желтоқсанындағы дебюттік матчында Фонтейн Францияның Люксембургті 8:0 есебімен жеңуіне үш гол соғып үлес қосты. Жеті жыл ішінде 21 матчта 30 гол соқты. Дегенмен, ол 1958 жылғы ФИФА Әлем чемпионатындағы өнерімен есімдеріне түскен – тек алты матчта 13 гол соқты, оның ішінде қорғаушы чемпион Батыс Германия қақпасына төрт гол енгізді. Бұл көрсеткіш – Әлем чемпионаттарының біреуінде бір ойыншы соққан ең көп гол рекорды. Осы көрсеткіші оған «Алтын бутсыны» сыйлады. 2022 жылғы мәліметтерге сәйкес, ол ФИФА Әлем чемпионаты тарихындағы ең көп гол соққан ойыншылар тізімінде Лионель Мессимен бірдей төртінші орында тұр. Одан жоғары тұрған үш ойыншы – Герд Мюллер (14 гол), Роналду (15 гол) және Мирослав Клозе (16 гол) – кем дегенде екі турнирде ойнаған. Фонтейн 1962 жылдың шілдесінде соңғы матчын өткізді, қайталап тұратын аяқ жарақаты салдарынан (28 жас 11 айлық) ерте зейнетке шығуға мәжбүр болды. 1967 жылы Франция құрамасын қысқа мерзімге жаттықтырды, бірақ екі жолдастық матчтан кейін, екеуі де жеңіліспен аяқталғаннан кейін қызметтен алынды. Марокко құрамасын жаттықтырған кезеңде «Атлас арыстандарын» 1980 жылғы Африка Ұлттары кубогында 3-орынға жеткізді, Баду Заки, Мохаммед Тимоми және Азиз Будербала сияқты жас таланттардың қалыптасуына көмектесті. Марокко 1982 жылғы Әлем чемпионатының іріктеу кезеңінің соңғы кезеңіне өтті, бірақ Камеруннан жеңілді. «Пари Сен-Жермен» клубының спорттық директоры ретінде клубты бірінші лигаға көтеруге көмектесті. Евгений Н'Жо Леамен бірге 1961 жылы Ұлттық кәсіби футболшылар одағын құрды. 2010 жылғы Оңтүстік Африкада өткен Әлем чемпионатында Франция құрамасының ойынын, әсіресе шабуыл шебінің нәтижесіз ойынын сынады. Фонтейн 2023 жылдың 28 ақпанында 89 жасында Тулуза қаласында қайтыс болды, онда ол 60 жылдан бері тұрып келген.