Кіріспе

Ми жаттығулары және дене қозғалысы бағдарламасы

Brain Gym – миды жаттықтыру және дене қозғалысын дамытуға арналған авторлық бағдарлама. Ол жалған ғылым деп кеңінен саналады.

Ұйым

"Brain Gym International" – Educational Kinesiology Foundation сауда таңбасы, 1987 жылы Калифорнияда коммерциялық емес ұйым ретінде тіркелген және 1992 жылы IRS-тен коммерциялық емес ұйым мәртебесін алған. "Brain Gym" – компанияға тиесілі тіркелген сауда белгісі.

Бизнес

1970 жылдары Пол мен Гейл Деннисон балалардың оқу қабілетін жақсартуға арналған және нейроғылымға негізделген физикалық жаттығулар жиынтығын жасады; олар өз тәсілдерін "білім беру кинестезиологиясы" деп атады. Компания адамдарды осы әдістерге оқыту арқылы табыс табады және оқытқан адамдарға "Brain Gym" тауарлық белгісін пайдалану құқығын лицензиялайды; оқытылған адамдар компаниядан сатып алған брендтік кітаптар мен басқа материалдарды қолданады. 2013 жылы The Economist журналында сол кезде нарыққа ұсынылып жатқан "миды жаттықтыру" бағдарламалары туралы жарияланған мақалада бұл ұйым нейроғылымды коммерцияландырудың мысалы ретінде келтірілді. Ғалымдар бұл әдісті ғылыми тұрғыдан негізсіз деп тапқанмен, ол бір кездері кеңінен қолданысқа ие болды. Бұл бағдарлама Ұлыбритания мектептерінде кеңінен қолданылды және 2006 жылға дейін Ұлыбритания үкіметінің көптеген веб-сайттарында жарияланды, бірақ 2018 жылы Ұлыбритания мектептерінің инспекциялық қызметі Офстед Brain Gym-ді "алақайлық" деп атап, мектептерді оны пайдаланудан бас тартуға ескертті.

Әдістер

Brain Gym бағдарламасы балаларды жүгіру, ыстықтай айқайлау, ауада белгілер жасау және су ішу сияқты қарапайым қозғалыстарды қайталауға шақырады; мұның мақсаты – “қосу”, “қайта қалыпқа келтіру” және миға қан ағынын арттыру. Бағдарламаның негізгі идеяларының бірі – жаттығулар мидың екі жарты шарын теңестіруге бағытталған, соның арқасында олар үйлесімді жұмыс істейді; сондай-ақ, мидың “жоғарғы” бөліктерін мидың “төменгі” бөліктерімен біріктіру арқылы ой-эмоцияны үйлестіру, сонымен қатар визуалдық, естілік және моторлық дағдыларды дамыту көзделеді. Тағы бір идея – мойынның белгілі бір жерлеріндегі “ми түймелері”, оларды дұрыс қозғалтса, миға қан ағынын жақсартады деседі. Алайда, осы жаттығулардың тиімді екенін көрсететін сенімді дәлелдер жоқ. Бағдарламаның тағы бір негізгі идеясы – психомоторлық қалыптастыру, сонымен қатар Доман-Делакатоның даму теориясы, ол моторлық дағдылар дұрыс ретпен қалыптаспаса, өмір бойына оқу қабілетінің кемістігіне алып келеді және осы кемістікті жою үшін өткірілген дағдыларды қайта үйрену қажет деп мәлімдейді; бұл теория және оған негізделген оқуды жақсарту туралы айғақтар 1970 және 1980 жылдары жарамсыз деп танылды. Олардың көптеген талаптары эмпирикалық деректерге емес, жеке тәжірибелерге негізделген. Мысалы, ыстықтай айқайлау бағдарламаға бір адамның көру қабілетін жақсартқанына сенгендіктен енгізілді. Бірақ, ол осы пікірін зерттеулермен растай алмады. Сонымен қатар, Brain Gym-ді әзірлеу үшін қолданылған теориялық негіздер зерттеу нәтижелерімен қайшы болды. Brain Gym-ді қолдайтын сияқты көрінетін тәжірибелік зерттеулерде әдістемелік кемшіліктер бар, мысалы, бақылау тобының болмауы, алдын ала сынақ деректерінің жетіспеуі және зерттеу нысанына тікелей өлшемдердің жоқтығы. Сонымен қатар, жүргізілген эмпирикалық зерттеулер әр түрлі нәтижелерді өлшеуге байланысты тұрақсыз болды. International Journal of Education журналында жарияланған мақалада білім берушілердің оқушылардың үлгерімін жақсарту мақсатымен мұндай бағдарламалардың тиімділігін бағалағанда сақтық танытуы және оқушылардың үлгерімін айтарлықтай жақсартуды күтсе, мектепке енгізуге болатын дұрыс бағдарлама екендігіне күмәндануы керек екені айтылды.