Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гормоналды бұзылу
Hormonal disorder
Гипералдостеронизм – бұл бүйрек үсті бездері альдостеронды шамадан артық өндіретін медициналық жағдай, ол қандағы калий деңгейінің төмендеуіне (гипокалемия) және сутегі иондарының жоғарылауына (алкалоз) алып келуі мүмкін. Минералокортикоидтардың артық өндірілуіне себеп – первикалық гипералдостеронизм, ол бүйрек үсті безінің гломерулалық аймағында альдостеронның шамадан артық өндірілуін көрсетеді. Екі жақты микронодулярлық гиперплазия бір жақты бүйрек үсті без аденомасынан көбірек кездеседі.
Hyperaldosteronism is a medical condition wherein too much aldosterone is produced by the adrenal glands, which can lead to lowered levels of potassium in the blood (hypokalemia) and increased hydrogen ion excretion (alkalosis). This cause of mineralocorticoid excess is primary hyperaldosteronism reflecting excess production of aldosterone by adrenal zona glomerulosa. Bilateral micronodular hyperplasia is more common than unilateral adrenal adenoma.
Себеп
Бастапқы гипералдостеронизмнің себептері – бүйрек үсті безінің гиперплазиясы және бүйрек үсті безінің аденомасы (Конн синдромы). Бұл альдостерон өндіретін бүйрек үсті безі клеткаларының гиперплазиясына алып келеді, нәтижесінде бастапқы гипералдостеронизм пайда болады. Екіншілік гипералдостеронизмнің себептері – қосымша бүйрек тамырлары, фибромышекалық дисплазия, ренинома, бүйрек түтікшелік ацидозы, «жаңғақ қабырға» синдромы, эктопиялық ісіктер, үлкен асцит, сол қарыншаның жеткіліксіздігі және өкпелік жүрек. Бұл факторлар айналымдағы сұйықтық көлемін азайту немесе жүрек шығысын төмендету арқылы әрекет етеді, нәтижесінде ренин бөлінуі артып, екіншілік гипералдостеронизмге әкеледі. Екіншілік гипералдостеронизм бүйрек проксималды түтікшелік ацидозынан да туындауы мүмкін. Екіншілік гипералдостеронизм Бартер синдромы және Гительман синдромы сияқты генетикалық аурулардың белгісі де болуы мүмкін.
The causes of primary hyperaldosteronism are adrenal hyperplasia and adrenal adenoma (Conn's syndrome). These cause hyperplasia of aldosterone producing cells of the adrenal cortex resulting in primary hyperaldosteronism. The causes of secondary hyperaldosteronism are accessory renal veins, fibromuscular dysplasia, reninoma, renal tubular acidosis, nutcracker syndrome, ectopic tumors, massive ascites, left ventricular failure, and cor pulmonale. These act either by decreasing circulating fluid volume or by decreasing cardiac output, with resulting increase in renin release leading to secondary hyperaldosteronism. Secondary hyperaldosteronism can also be caused by proximal renal tubular acidosis
Secondary hyperaldosteronism can also be a symptom of genetic conditions Bartter's Syndrome and Gitelman's Syndrome.
Диагностика
Қан талдау жасағанда, біріншілік гипералдостеронизмде альдостерон мен ренин арақатынасы қалыптан тыс жоғарылайды, екіншілік гипералдостеронизмде төмендейді немесе ренин деңгейі жоғары болса да қалыпты болады.
When taking a blood test, the aldosterone to renin ratio is abnormally increased in primary hyperaldosteronism, and decreased or normal but with high renin in secondary hyperaldosteronism.
Түрлері
Эндокринологияда "біріншілік" және "екіншілік" терминдері аномалияны (мысалы, альдостеронның жоғарылауын) ақауға қатысты, яғни ісіктің орналасқан жеріне байланысты сипаттау үшін қолданылады. Сондай-ақ, бұл генетикалық себептерді (біріншілік) немесе қандай да бір жағдайдың немесе сыртқы фактордың салдарынан туындаған себептерді (екіншілік) білдіреді.
In endocrinology, the terms 'primary' and 'secondary' are used to describe the abnormality (e. g., elevated aldosterone) in relation to the defect, i. e., the tumor's location. It also refers to causes that are genetic (primary) or due to another condition or influence (secondary).
Екіншілік
Екінші реттік гипералдостеронизм (сонымен қатар гиперреннизм немесе гиперреннемикалық гипералдостеронизм) ренин-ангиотензин-альдостерон жүйесінің (РААС) жоғары белсенділігінен туындайды. «Екіншілік» термині патологияға тікелей емес, ал болжамды физиологиялық механизм арқылы әкелетін бұзылысты білдіреді, яғни ренин өндіретін ісік альдостерон деңгейінің жоғарылауына себеп болады, себебі организмдегі альдостерон өндірісі ренин деңгейімен реттеледі. Мұның бір себебі – жұқтырғышты клеткалық ісік. Тағы бір себебі – бүйрек артериясының тарылуы, онда юкстагломерулярлық аппаратқа қан ағынының төмендеуі ренин өндірісін күшейтеді. Сонымен қатар, фибромискулярлық дисплазия бүйрек артериясының тарылуына, демек екінші реттік гипералдостеронизмге алып келуі мүмкін. Басқа себептер бүйрек түтікшелерінен де туындауы мүмкін: натрийдің нашар сіңірілуі (Бартер және Гительман синдромдарында байқалатындай) гиповолемияға/гипотензияға әкеледі, бұл ренин-ангиотензин жүйесін (РААС) белсендіреді. Екінші реттік гипералдостеронизмге сондай-ақ, қызылша немесе глицирризин деп аталатын тритерпеноидты сапонин гликозидін қамтитын Glycyrrhiza туысына жататын өсімдіктерді шамадан тыс тұтыну да себеп болуы мүмкін. Қызылша және оған ұқсас өсімдіктер – көп жылдық бұталар, олардың тамыры тәтті дәмі үшін медицинада, сондай-ақ тәттілер мен басқа десерттер жасауда қолданылады. 11 бета гидроксистероид дегидрогеназаның 2-ші түрін (11 бета HSD2) тежеу арқылы глицирризин кортизолдың бүйректегі минералокортикоидты рецепторларды белсендіруіне мүмкіндік береді. Альдостеронмен салыстырғанда кортизолдың қандағы концентрациясы жоғары болғандықтан, бұл минералокортикоидты рецепторлар арқылы бүйректе натрийдің қайта сіңірілуін күшейтеді. Бұл өз кезегінде жасушадан тыс сұйықтықтың көлемін арттырады, жалпы перифериялық кедергіні жоғарылатады және артериялық қан қысымын көтереді. Бұл жағдай псевдогипералдостеронизм деп аталады. Екінші реттік гипералдостерон бүйректе натрий мен калийдің жоғалуына себеп болатын генетикалық мутациядан да туындауы мүмкін. Мұндай жағдайларды Бартер синдромы және Гительман синдромы сияқты синдромдарға жатқызуға болады.
Secondary hyperaldosteronism (also hyperreninism, or hyperreninemic hyperaldosteronism) is due to overactivity of the renin–angiotensin–aldosterone system (RAAS). Secondary refers to an abnormality that indirectly results in pathology through a predictable physiologic pathway, i. e., a renin producing tumor leads to increased aldosterone, as the body's aldosterone production is normally regulated by renin levels. One cause is a juxtaglomerular cell tumor. Another is renal artery stenosis, in which the reduced blood supply across the juxtaglomerular apparatus stimulates the production of renin. Likewise, fibromuscular dysplasia may cause stenosis of the renal artery, and therefore secondary hyperaldosteronism. Other causes can come from the tubules: low reabsorption of sodium (as seen in Bartter and Gitelman syndromes) will lead to hypovolemia/hypotension, which will activate the renin–angiotensin system (RAAS). Secondary hyperaldosteronism can also be caused by excessive ingestion of licorice or other members of the Glycyrrhiza genus of plants that contain the triterpenoid saponin glycoside known as glycyrrhizin. Licorice and closely related plants are perennial shrubs, the roots of which are used in medicine as well as making candies and in cooking other desserts because of the sweet taste. Through inhibition of 11 beta hydroxysteroid dehydrogenase type 2 (11 beta HSD2), glycyrrhizin allows cortisol to activate mineralocorticoid receptors in the kidney. This severely potentiates mineralocorticoid receptor mediated renal sodium reabsorbtion, due to much higher circulating concentrations of cortisol compared to aldosterone. This, in turn, expands the extracellular volume, increases total peripheral resistance and increases arterial blood pressure. The condition is termed pseudohyperaldosteronism. Secondary hyperaldosterone can also be caused by a genetic mutation in the kidneys which causes sodium and potassium wasting. These conditions can be referred to syndromes such as Bartter Syndrome and Gitelman Syndrome.
Емдеу
Емдеуге себепші факторды (мысалы, лакрицаны) жою, біріншілік жағдайда калийге жоғары, натрийге төмен диета, екіншілік жағдайда натрийге жоғары диета, спиронолактон және эплеренон (калийді сақтайтын диуретиктер, алдостерон антагонисттері ретінде әрекет ететін), және себебіне байланысты хирургиялық араласу кіреді. Екіншілік гипералдостеронизмді судың, натрийдің және калийдің сақталуына, сондай-ақ қан қысымының көтерілуіне себеп болатын кокс-2 ингибиторларымен де емдеуге болады. Бартер және Гитлеман синдромдары көптеген жағдайларда қан қысымын төмендетуге бейім, ал қан қысымын төмендететін дәрілер оны одан да төмендетуі мүмкін.
Treatment includes removing the causative agent (such as licorice), a high potassium, low sodium diet (for primary) and high sodium diet (for secondary), spironolactone and eplerenone, potassium sparing diuretics that act as aldosterone antagonists, and surgery, depending on the cause. Secondary hyperaldosteronism may also be treated with cox2 inhibitors which cause water retention, sodium retention and potassium retention as well as raising blood pressure. Bartter and Gitleman syndrome tend to cause low blood pressure in significant populations and treatment with blood pressure medications tend to lower the blood pressure even more.
Басқа жануарлар
Мысықтарда гипералдостеронизм дамуы мүмкін. Мысықтарда ең көп кездесетін белгілер – бұлшық әлсіздігі және көру қабілетінің жоғалуы, бірақ осы белгілердің тек біреуі ғана байқалуы мүмкін. Бұлшық әлсіздігінің себебі – қандағы калий деңгейінің төмендеуі, ал бұлшық әлсіздігінің көріністері, мысалы, секіруге келмейтін болуы, уақытша сипатта болуы мүмкін. Жоғары қан қысымы торлы қабықтың ажырауына немесе көзге қан толуына себеп болады, бұл көру қабілетінің жоғалуына әкеледі. Ісік салдарынан туындаған гипералдостеронизмді хирургиялық жолмен зардап шеккен бүйрек үсті безін алып тастау арқылы емдеуге болады.
Cats can be affected by hyperaldosteronism. The most common signs in cats are muscle weakness and loss of eyesight, although only one of these signs may be present. Muscle weakness is due to low potassium concentrations in the blood, and signs of muscle weakness, such as being unable to jump, may be intermittent. High blood pressure causes either detachment of the retina, or blood inside the eye, which leads to loss of vision. Hyperaldosteronism caused by a tumor is treated by surgical removal of the affected adrenal gland.