Кіріспе
Жеке зейнетақы жоспары (PPS), кейде жеке зейнетақы жоспары (PPP) деп аталады, Ұлыбританиядағы салықтық жеңілдіктермен қамтамасыз етілген жеке инвестициялық құрал, оның басты мақсаты зейнетақы төлемдерін ұсыну үшін капитал жинау, бірақ көбінесе өлім жәрдемақысын да қамтиды. Бұл жоспарлар алғаш рет 1988 жылдың 1 шілдесінде қолжетімді болды және зейнеттік аннуитеттерді алмастырды. Жеке тұлға да, оның жұмыс берушісі де үлес қоса алады. Жоспар ережелеріне сәйкес келген жағдайда 55 жасқа толғаннан кейін, ал денсаулығы нашарлаған жағдайда одан ертерек жәрдемақы алуға болады. Бұрынғы заңнама бойынша жәрдемақы 75 жасқа дейін алынуы тиіс еді, және көптеген жоспарларда бұл шектеу әлі де сақталады. Қордың бір бөлігі (әдетте 25%) зейнетке шыққанда салықтан босатылған біржолғы төлем ретінде алуға болады. "Зейнетақы бостандығы" деп аталатын зейнетақы қорынан қаражат алуға қатысты жаңа ережелер 2015 жылдың 5 сәуірінен бастап күшіне енді. Жеке зейнетақы жоспарларының екі түрі бар: сақтандырылған жеке зейнетақы, онда әрбір келісімшарт жоспар иелері таңдауы үшін инвестициялық қорлардың белгілі бір диапазонын ұсынады (бұл күрт шектеу емес, себебі кейбір қазіргі заманғы жоспарларда мыңнан астам қор таңдаулары бар) және жеке инвестициялық зейнетақы (SIPPs). Төлемдері төменгі деңгейде шектелген және белгілі бір талаптарға жауап беретін сақтандырылған жеке зейнетақы мүдделі тараптар зейнетақысы деп аталады.
Үлестер
PPS-ке жеке тұлға немесе жұмыс беруші үлестеме төлеуге болады. Жеке тұлға жыл сайын өзінің табылған табысының 100%-на дейін немесе қолданыстағы жылдық шектің ең төменгі мөлшерін салуға болады. 2008/09 салық жылы үшін жылдық шек 235 000 фунт стерлинг болды, бірақ 2011/12 салық жылдары үшін 50 000 фунтқа дейін төмендетілді, ал 2014/15 салық жылынан бастап 40 000 фунтқа дейін төмендетілді. Жеке тұлға қаласа, одан да көп соманы салуға болады, бірақ ол артық сомаға салық жеңілдіктерін алуға құқығы жоқ. Ал табысы аз немесе табысы жоқ адамдарға жылына 3 600 фунт стерлинг салуға рұқсат етіледі. Жұмыс беруші, егер ол бұл үлестеме бизнестің мақсаттары үшін толығымен және эксклюзивті түрде жұмсалғанын жергілікті салық инспекторына дәлелдей алса, жыл сайынғы шекке дейін үлестеме төлеуге болады. Бұл анықтама кең интерпретацияға ашық және HMRC әлі нақты нұсқаулар берген жоқ.
Салықтық режим
Жеке салымдарға төленген салықтың негізгі мөлшерлемесі бойынша жеңілдік провайдер тарапынан дереу қолданылады. Яғни, негізгі мөлшерлеме бойынша салық төлеушінің 80 фунт стерлингтік жарнасы провайдерге төленген кезде 100 фунт стерлингке дейін арттырылады. Жоғары мөлшерлемедегі салық төлеушілер салық декларациясы арқылы қосымша жеңілдік ала алады, егер оларда болса, немесе тікелей HMRC-мен байланысып (жоғары мөлшерлемедегі салық төлеуші болу немесе артық салық төлеу HMRC-ге салық декларациясын толтыруды талап етуге себеп болмайды). Мысалы, олар 20 фунт стерлингті қайтарып алып, тиісінше, тек 60 фунт стерлинг төлейді. 2010 жылы Ұлыбританияда жоғары мөлшерлемедегі салық төлеушілер зейнетақы жарналарына 40%-ға дейін жеңілдік ала алады. Егер біреу 43 875 фунттан астам табыс тапса, оның табысының бір бөлігі осы жылы 40% салықпен салынады. Жұмыс берушінің жарнасы брутто төленеді және табыс салығы немесе корпоративтік салық бойынша шығыс ретінде қарастырылады. PPS қоры капиталдан алынатын табысқа салынатын салықтан босатылғандықтан, салықтық жағынан тиімді болып табылады. Зейнетақы қорының активтерінен түсетін кез келген табыс (мысалы, акциялардан түсетін дивидендтер) қосымша салықтан өтелмейді, бірақ зейнетақы қоры осы табыстан бұрын шегерілген салықты қайтарып ала алмайды.
Зейнетақы алу
ЕҚҚ 55 жастан бастап (бұл көрсеткіш 2010 жылғы 6 сәуірге дейін 50 жастан асып түсетін) зейнетақы төлемдерін қамтамасыз ету үшін кристалдануы немесе толыққанды құқыққа ие болуы мүмкін. ЕҚҚ 75 жасқа дейін кристалдануы тиіс, бұл табыс алуға арналған қаражатты сатып алуды кейінге шегерген кезде болатын тәуекелдерді азайтады. Кристалдану кезінде зейнетақы төлемін бастау үшін біржолғы төлем (PCLS), сондай-ақ салықтан босатылған қаражат ретінде белгілі, қордың 25% дейін алуға болады. Қалған қаражатты қордан тікелей салық салынатын табыс ретінде алуға болады (бұл қамтамасыз етілмеген зейнетақы (USP) деп аталады, бұрын табыс тарту немесе зейнетақы қорынан қаражат алу деп аталған), немесе аннуитет сатып алу арқылы қорды кепілді зейнетақы табысына айырбастауға болады. Ануитет сатып алудың орнына USP алудың ең тартымды артықшылықтарының бірі – зейнетақы қорының құнын қандай да бір нысанда мұрагерлеріне беру мүмкіндігі. Бұл зейнетақының осы бөлігінде капитал мен табыстың өсуіне де мүмкіндік бар, бірақ оған сәйкес тәуекелдер де бар. Сондықтан, Қаржылық Қылықтарды Регламенттеу Агенттігі (FCA) USP келісіміне қол қоймас бұрын және осы келісімді жүзеге асыру барысында тәуелсіз қаржы кеңесшісімен кеңесуді ұсынады. 2006 жылы 75 жастан асқандар үшін "қосымша қамтамасыз етілген зейнетақы" (ASP) деген опция енгізілді. Бұл қордың құнын өлім кезінде келесі буынға беруге мүмкіндік береді, бірақ тек асыраушылардың зейнетақы қорларына, қолма-қол ақша ретінде емес, және мұрағалу салығы (IHT) төлемақына байланысты.
Зейнетақы бостандығы
2015 жылдың 6 сәуірінде зейнетақыны алудың жаңа ережелері күшіне енді, бұл үлкен икемділікті қамтамасыз етеді. Олар 55 жастан (2028 жылдан бастап 57 жастан) бастап жеке зейнетақысы бар адамдарға қатысты, олар және/немесе олардың жұмыс берушілері зейнетақыға ақша жинаған, бұл техникалық түрде "белгіленген жарна" немесе "ақшамен сатып алу" зейнетақы схемасы деп аталады. Жаңа ережелерге сәйкес, зейнетақы қорының 25% салықсыз біржолғы төлем ретінде алынуы мүмкін, ал қалған бөлігі салық салынатын ақша ретінде қолданылуы мүмкін, яғни аннуитет сатып алуға, икемді кіріс алу өнімін сатып алуға немесе осылардың кез келген комбинациясын пайдалануға болады. Таңдау жасамас бұрын, әр адам зейнетақыға шығар кезде тегін және бейтарап кеңес алып, өзіне дұрыс шешім қабылдауға көмектесе алады.