Куған бұлғысы (Coogan búlǵysy)

Кіріспе

1968 жылы Дон Сигельдің түсірген фильмі

«Куганның шатқалы» – 1968 жылы түсірілген американдық қылмыстық триллер. Режиссері және продюсері – Дон Сигель. Басты рөлдерде Клинт Иствуд, Сьюзан Кларк, Дон Страуд, Тиша Стерлинг, Бетти Филд және Ли Дж. Кобб. Бұл фильм Сигель мен Иствудтың бес бірлескен жұмысының алғашқысы болды, одан кейін «Сара әпкеге екі түйе» (1970), «Алданғандар» (1971), «Жынды Гарри» (1971) және «Алькатраздан қашу» (1979) фильмдері түсірілді. Иствуд Аризона штатының шалқар ауданынан келген тәжірибелі шериф орынбасары рөлін ойнайды, ол Нью-Йорк қаласына Джимми Рингерман есімді ұсталған қашқынды (Страуд) қайтарып әкелу үшін барады, оны кісі өлтіру қылмысы үшін іздейді. Фильмнің аты – Нью-Йорк қаласының табиғи ескерткіші, Куганның шатқалына сілтеме, ол Манхэттеннің жоғарғы бөлігінде орналасқан және бұрынғы «Нью-Йорк Гиганттары» бейсбол клубының үйі болған «Поло алаңына» қарап тұрады. Атының екі мағынасы бар, ол басты кейіпкердің есімінен шыққан.

Сюжет

Аризонаның шериф орынбасары Уолт Куган Нью-Йоркке қашқан қылмыскер Джеймс Рингерманды ұстап алу үшін жіберіледі. Детектив лейтенант МакЭлрой оған Рингерманның ЛСД-ның артық дозасынан айығатынын, дәрігерлер оны босатып жібермегенше, оны жылжытуға болмайтынын және Куган Нью-Йорк штатының Жоғарғы сотынан экстрадиция құжаттарын алуы керектігін айтады. Куган шартты түрде жазасын өтеп жатқан офицер Джули Ротпен флирт жасап, оны түскі асқа шығарады. Ол түрме ауруханасына барып, Рингерманға жолатып, күзетшілерді алдап, оны ұстап береді де, Аризонаға ұшаққа отырады. Ол әуежайға жетуден бұрын, Рингерманның қызы Линни мен Пуши атты таверна иесі Куганға тұзақ құрып, Рингерманның қашып кетуіне мүмкіндік береді. Детектив МакЭлрой Куганға ашуланып, оны Нью-Йоркте полицияшы болып ойнамауды ескертеді. Куган Линнидің атын Рингерманның анасына барғаннан кейін біледі. Ол Роттың үйінде үйде дайындалған кешкі асқа барғанда, Куган Роттың Линнидің пробация офицері екенін біледі және ол Линнидің мекенжайын Роттың үй файлдарынан табады, ал Рот ас үйде оларға кешкі ас пісіріп жатыр. Ол Линниді түнгі клубқа дейін іздейді, ол оны Рингерманға апаруға ұсыныс жасайды. Оның орнына ол Куганды бильярд залына алып барады, онда оған Пуши мен онша адам қанды шайқаста шабуыл жасайды. Куган біраз уақыт бойы өз күшін сақтап қалады, бірақ ақыр соңында оны жеңеді. Сиренаны естігеннен кейін ер адамдар ұшып кетеді, бірақ ұрып-соққан Куган Пушиді және тағы екеуін өлтіреді. Детектив МакЭлрой бардың бөлшектерін және еденде жатқан ковбой шапкесін табады. Куган Линниді тауып, оны Рингерманға жеткізбесе, өлтіремін деп қорқытады. Ол оны Cloisters-те жасырынған Рингерманға апарады. Оның қолында Куганнан ұрланған қару бар. Рингерман мотоциклмен қашып кетеді, ал Куган өзінің мотоциклін тартып алады. Куган Форт Трайон паркі арқылы қуып, ақырында Рингерменді ұстап алады. Ол қашқышты МакЭлройға тапсырады, ол тағы да оған прокурордың кеңсесіне барып, "бұл мәселені жүйеге қалдыруды" айтады. Біраз уақыттан кейін Куган, Рингерменмен бірге, Pan Am ғимаратының үстіндегі тікұшақ айлағынан әуежайға тікұшақпен шығуға дайындалады. Соңғы сәтте Джули Рот Куганға қоштасу өнімін беру үшін тікұшаққа жүгіреді.

Arizona deputy sheriff Walt Coogan is sent to New York City to extradite escaped killer James Ringerman. Detective Lieutenant McElroy informs him that Ringerman is recovering from an overdose of LSD, cannot be moved until the doctors release him, and that Coogan needs to get extradition papers from the New York State Supreme Court. Coogan flirts with probation officer Julie Roth and takes her out for lunch. He goes to the prison hospital and bluffs his way to Ringerman, tricks the attendants into turning him over, and sets out to catch a plane for Arizona. Before he can get to the airport, Ringerman's girlfriend Linny and a tavern owner named Pushie ambush Coogan and enable Ringerman to escape. Detective McElroy is furious with Coogan and warns him against playing policeman in New York. Coogan learns Linny's name from a visit to Ringerman's mother. While he is at Roth's apartment for a home cooked supper Coogan learns that Roth is Linny's probation officer and he finds Linny's address in Roth's home files while Roth is in the kitchen cooking them supper. He tracks Linny to a nightclub, where she offers to lead him to Ringerman. Instead she takes Coogan to a pool hall where he is attacked by Pushie and a dozen men in a bloody battle. Coogan holds his own for a while but is eventually overpowered. After hearing sirens the men take off, but not before the beaten Coogan kills Pushie and two others. Detective McElroy finds the bar in pieces and a cowboy hat on the floor. Coogan finds Linny and threatens to kill her if she does not lead him to Ringerman. She takes him to Ringerman who is hiding out at the Cloisters. He is armed with a gun stolen from Coogan. Ringerman gets away on his motorcycle and Coogan commandeers a motorcycle of his own. Coogan gives chase through Fort Tryon Park and eventually captures Ringerman. He hands the fugitive over to McElroy, who once again tells him to go to the DA's office and to let "the system handle this." Some time later Coogan, with Ringerman in cuffs, prepares to leave for the airport via helicopter from the helipad atop the Pan Am building. At the last minute Julie Roth runs up to the helicopter to give Coogan a long good bye kiss. Coogan's last view is Julie Roth waving goodbye from the helipad as the helicopter lifts off.

Өндіріс

Hang 'Em High шығарылғанға дейін Иствуд "Coogan's Bluff" жобасымен айналыса бастады, осы арқылы ол Universal Studios-пен 1 миллион доллар ұсынылғаннан кейін қайтадан жұмыс істеуге келісті, бұл оның бұрынғы жалақысын екі еседен астам арттырды. Дженнингс Лэнг осы келісімді жүзеге асырды. Лэнг – Дон Сигельдің бұрынғы өкілі, ол Иствудтың екінші маңызды американдық фильмін түсіруге шақырылған Universal Studios-тың келісімшарт режиссері болды. Иствуд Сигельдің туындыларымен таныс болған жоқ, бірақ Лэнг олардың Клинттің Кармельдегі үйінде кездесуін ұйымдастырды. Иствуд Сигельдің үш ерте туындысын көрді, оның режиссерлік шеберлігіне тәнті болды, олар дос болып, жылдар бойы жақын серіктес атанды. "Coogan's Bluff" идеясы 1967 жылдың басында телесериал ретінде туды, ал алғашқы сценарийді "Rawhide" сериалының сценарийшілері Герман Миллер мен Джек Лэрд жазды. Ол Нью-Йорк қаласында жұмыс істейтін жалғыз шериф орынбасары Уолт Куган есімді кейіпкер туралы. Сигел мен Иствуд бірлесіп жұмыс істеуге келіскеннен кейін, Говард Родман және тағы үш сценарист жаңа сценарийді жасау үшін шақырылды, ал жаңа команда Нью-Йорк қаласы мен Мохаве шөлі сияқты түсірілім алаңдарын іздеді. Екеуі тез арада келіспеушіліктерін шешіп, Иствудтың көп үлес қосқан сценарийді жасады. Дон Страуд Куганның қуғындап жүрген психопат қылмыскер рөлінде, Ли Джей Кобб Нью-Йорк полиция департаментінің жағымсыз лейтенанты, Сьюзан Кларк Куганға ғашық болған пробация қызметкері, ал Тиша Стерлинг Страудтың кейіпкерінің есірткіге тәуелді сүйіктісі рөлінде сомдады. "Coogan's Bluff" актриса Бетти Филдтің соңғы фильмі болды, ол 1973 жылы қайтыс болды. "Coogan's Bluff" 1968 жылдың қазан айында АҚШ-та көрсетілімге шықты, онда ол 3,1 миллион доллардан астам табыс тапты. Фильм зорлық-зомбылықты бейнелеуіне байланысты сынға ұшырады, бірақ ол Иствуд пен Сигелдің он жылдан астам уақытқа созылған серіктестігін бастады және Иствудтың "Dirty Harry" фильмдеріндегі мачо кейіпкерінің прототипін қалыптастырды. Фильмнің сценарийі Деннис Уивердің басты рөлде ойнаған "McCloud" телесериалына әсер етті. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 19 сыншының пікірі бойынша 95% мақұлдау көрсетілген. Роджер Эберт 4 баллдан 3 балл берді. The New York Times газетінен Винсент Канби фильмге жағымсыз пікір білдіріп, былай деп жазды: "Сценарий жағдайлар бойынша тым болжамды және оның күмәнсіз қатал, ашық, дана сөздері соншалықты шектен шыққан, оның мәні жоқ адам айтқан әзілге айналады". 2006 жылы Empire журналынан Ким Ньюман фильмге 5 баллдан 4 балл берді, оны "Уэстерн мен Иствудтың әсері бар Нью-Йорк полицейлік триллері" деп атады. Квентин Тарантино фильмнің "келесі жиырма жылғы әрекет киносы үшін сынақ ретінде ойнайтынын" айтты. "Coogan's Bluff" арқылы Иствуд өзінің Леонеден кейінгі бейнесін қалыптастырды. Ол келесі 25 жыл бойы әрекет киносында басты рөлде ойнады.

Before Hang 'Em High had been released, Eastwood had set to work on Coogan's Bluff, a project which saw him reunite with Universal Studios after an offer of $1 million, more than doubling his previous salary. Jennings Lang was responsible for the deal. Lang was a former agent of Don Siegel, a Universal contract director who was invited to direct Eastwood's second major American film. Eastwood was not familiar with Siegel's work but Lang arranged for them to meet at Clint's residence in Carmel. Eastwood had seen three of Siegel's earlier films, was impressed with his directing and the two became friends, forming a close partnership in the years that followed. The idea for Coogan's Bluff originated in early 1967 as a TV series and the first draft was drawn up by Herman Miller and Jack Laird, screenwriters for Rawhide. It is about a character named Sheriff Walt Coogan, a lonely deputy sheriff working in New York City. After Siegel and Eastwood had agreed to work together, Howard Rodman and three other writers were hired to devise a new script as the new team scouted for locations including New York City and the Mojave desert. The two soon reconciled their differences and worked on a script in which Eastwood had considerable input. Don Stroud was cast as the psychopathic criminal Coogan is chasing, Lee J. Cobb as the disagreeable New York City Police Department lieutenant, Susan Clark as a probation officer who falls for Coogan and Tisha Sterling as the drug using lover of Stroud's character. Coogan's Bluff was the final film appearance of actress Betty Field, who died in 1973. Coogan's Bluff was released in the United States in October 1968, where it grossed over $3.1 million. The film was controversial for its portrayal of violence, but it had launched a collaboration between Eastwood and Siegel that lasted more than ten years, and set the prototype for the macho hero that Eastwood would play in the Dirty Harry films. The script of the film inspired the McCloud television series that starred Dennis Weaver. On Rotten Tomatoes, the film has an approval rating of 95% based on reviews from 19 critics. Roger Ebert gave it 3 out of 4. Vincent Canby of The New York Times gave it a negative review, and wrote: "The screenplay is so predictable in situation and so arch in its supposedly tough, blunt, wise talk that it turns into a joke told by someone with no sense of humor." In 2006 Kim Newman of Empire magazine, gave the film 4 out of 5, calling it a "New York cop thriller with a touch of the Western and a touch of the Eastwood and all the better for it." Quentin Tarantino said the film "plays like a trial run for the next twenty years of action cinema. It's with Coogan's Bluff that Eastwood would establish his post Leone persona. A persona that would dominate action cinema for the next twenty five years."

Үй медиасы

Куганның блефінің DVD нұсқасы барлық аймақтарда белгісіз себептермен шамамен үш минутқа қысқартылған. Жоғалған көріністерге Куганның Рингерманды Нью-Йоркке қайтаруға тапсырма алуы, ауруханадағы қысқа көрініс және Джулидің Нью-Йорк маңындағы мұхитқа қарап тұратын Куганның блефі туралы әңгімелесетін көрінісі кіреді (нағыз Куганның блефі – Манхэттен аралында Вашингтон Хайтс пен Харлем арасындағы жер). Алдыңғы видео нұсқасында бұл қысқартулар болмаған және ол толық нұсқада шығарылған.