Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын актері (1911–1995)
English actor (1911–1995)
Сэр Майкл Мюррей Хордерн, CBE (3 қазан 1911 – 2 мамыр 1995) – ағылшын актері. Ол ең белгілісі Шекспирдің ролдерімен, әсіресе Лир патшасымен танымал. Ол жиі фильмдерде ойнап, эпизодтық рөлдерден бастап жетекші рөлдерге дейін өсті; өмірінің соңында ол шамамен 140 фильмде ойнады. Оның кейінгі жұмыстары көбінесе теледидар мен радиода болды. Театрлық байланысы жоқ отбасында, Беркхамстед, Гертфордширде туған Хордерн, Батыс Суссекстегі Пулборо қаласындағы Виндлешам Хаус мектебінде білім алды. Ол Брайтон колледжінде оқыды, онда театрға деген қызығушылығы дамыды. Колледжді бітіргеннен кейін ол әуесқойлар театрына қосылды және бірнеше белгілі Шекспир режиссерлерінің назарына ілікті, олар оны «Отелло» мен «Макбет» пьесаларындағы шағын рөлдерге шақырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол HMS Illustrious кемесінде қызмет етіп, лейтенант-коммандер шеніне жетті. Қызметтен босатылғаннан кейін актерлік мансабын жаңартты және теледидарда дебют жасады, соғыс фильмдері жанрында көптеген фильмдерде эпизодтық рөлдерде ойнады. Хордерн 1950-ші жылдардың басында Лондонның «Артс» театрында өткен театрлық байқауға қатысып, көзге түсті. Бұл оны Шекспир ескерткіш театрында маусымдық келісімшартқа алып келді, онда ол «Темпест» пьесасындағы Калибан, «Сізге қалай ұнайды» пьесасындағы Жакус және Бен Джонсонның «Вольпон» комедиясындағы Сэр Политик сияқты маңызды рөлдерді ойнады. Келесі маусымда Хордерн Майкл Бенталлдың «Олд Вик» театрындағы труппасына қосылды, онда ол «Гамлет» пьесасындағы Полоний және «Жон патша» пьесасындағы бас рөлді сомдады. 1957 жылы ол Джон Мортимердің «Іс тізімі» атты сот драмасындағы адвокат рөлі үшін «Үздік актер» номинациясында Британ академиясының теледидар сыйлығын жеңіп алды. Театрлық міндеттерімен қатар, Хордерн «Клеопатра» (1963) және «Форумға бара жатқанда болған қызық оқиға» (1966) сияқты әртүрлі фильмдерде тұрақты қосалқы рөлдерді ойнады. 1960-шы жылдардың соңында Хордерн британдық театр режиссері Джонатан Миллермен танысты, ол оны «Уылдырық шақырып келдім» спектакліне шақырды, ол теледидарға түсіріліп, жоғары бағаланды. Хордерннің келесі маңызды спектаклі 1972 жылы Корольдік Ұлттық театрдағы «Секірушілер» болды. Оның ойыны сыншылар тарапынан мақталып, төрт жылдан кейін ол рөлін қайта ойнады. Өмірінің соңында Хордерннің теледидардағы жұмыстарына «Жаннат кейінге қалдырылды», BAFTA сыйлығын жеңіп алған «Memento Mori» және BBC-нің «Миддлмарч» бейімделуі кірді. 1972 жылы ол CBE орденімен марапатталды және он бір жылдан кейін рыцарь атанды. Хордерн 1990-шы жылдарда бүйрек ауруынан зардап шекті және 1995 жылы 83 жасында осы аурудан қайтыс болды.
Sir Michael Murray Hordern, CBE (3 October 19112 May 1995) was an English actor. He is best known for his Shakespearean roles, especially King Lear. He often appeared in film, rising from a bit part actor to leading roles; by the time of his death he had appeared in nearly 140 films. His later work was predominantly in television and radio. Born in Berkhamsted, Hertfordshire, into a family with no theatrical connections, Hordern was educated at Windlesham House School in Pulborough, West Sussex. He went on to Brighton College, where his interest in the theatre developed. After leaving the college he joined an amateur dramatics company, and came to the notice of several influential Shakespearean directors who cast him in minor roles in Othello and Macbeth. During the Second World War he served on HMS Illustrious, reaching the rank of lieutenant commander. Upon demobilisation he resumed his acting career and made his television debut, becoming a bit part actor in many films, particularly in the war film genre. Hordern came to prominence in the early 1950s when he took part in a theatrical competition at the Arts Theatre in London. This led to a season long contract at the Shakespeare Memorial Theatre, where he played major parts including Caliban in The Tempest, Jaques in As You Like It, and Sir Politick Would Be in Ben Jonson's comedy Volpone. The following season Hordern joined Michael Benthall's company at the Old Vic where, among other parts, he played Polonius in Hamlet, and the title role in King John. In 1957 he won the British Academy Television Award for Best Actor for his role as the barrister in John Mortimer's courtroom drama The Dock Brief. Along with his theatrical responsibilities Hordern had regular supporting roles in various films including Cleopatra (1963), and A Funny Thing Happened on the Way to the Forum (1966). In the late 1960s Hordern met the British theatre director Jonathan Miller, who cast him in "Whistle and I'll Come to You", which was recorded for television and received wide praise. Hordern's next major play was Jumpers at the Royal National Theatre in 1972. His performance was praised by critics and he reprised the role four years later. Hordern's television credits towards the end of his life included Paradise Postponed, the BAFTA award winning Memento Mori, and the BBC adaptation of Middlemarch. He was appointed a CBE in 1972 and was knighted eleven years later. Hordern suffered from kidney disease during the 1990s and died from it in 1995 aged 83.
Ерте өмір және білім
Хордерн 1911 жылғы 3 қазанда Гертфордширдегі Беркхамстед қаласында дүниеге келді. Ол Эдвард Джозеф Калвели Хордерннің үшінші ұлы, Хэмпширдегі жер иелерінің діни дәстүрі күшті болған отбасы және инженер-механик Эдвард Фрэнсис Мюррейдің қызы Маргарет Эмили. Эдвард Хордерннің әкесі, Джозеф Калвели Хордерн, Бьюридегі Киелі Үштік шіркеуінің пасторы болды. Жастық шағында Эдвард Үндістан Корольдік теңіз флотына қосылып, лейтенант шеніне жетті. Үйге демалысқа келгенде ол Маргаретқа ғашық болды, оларды ағаларының бірі таныстырды. Ұзақ соқпай, 1903 жылғы 28 қарашада Бірмада үйленді. 1905 жылы олардың тұңғыш ұлы Джеффри дүниеге келді, ал 1907 жылы тағы бір ұлы, Питер, туды. Маргарет Джеймс Мюррейдің ұрпағы болды, ол 1829 жылы асқазанға көмектесетін магний сүтін ашқан ирланд дәрігері, асқазанның жұмысын зерттеген еді. Бұл өнертабысы оған рыцарлық атақ пен отбасына зор байлық әкелді. Маргарет Англияда өсті және Сомерсеттегі қыздарға арналған Санкт-Одрис мектебінде оқыды. Питер дүниеге келгеннен кейін төрт жыл өткен соң, жүкті Маргарет Англияға оралды, онда үшінші ұлы Майкл Хордерн дүниеге келді. Эдвард әлі де шетелде қызмет ететін болғандықтан, капитан шеніне көтеріліп, жақсы жалақы алды. Отбасы жайлы тұрды, Маргарет кір жуушы, күтімші, бақташы және толық уақытты ас әзірлеуші жұмысын жалдады. 1916 жылы Маргарет күйеуін көру үшін Үндістанға сапар шекті. Сапар бастапқыда қысқа мерзімге жоспарланғанымен, Бірінші дүниежүзілік соғыстың қызыл отынан екі жылға созылды. Оның болмаған кезінде, Хордерн бес жасында Суссекстегі Уиндлшем Хаус мектебіне жіберілді. Оның жас кезіне байланысты толық уақытты оқудан босатылды, бірақ ол жүзу, футбол, регби және балық аулау сияқты сабақтан тыс іс-шараларға қатысуға рұқсат алды. Бірнеше жылдан кейін, әуесқой досымен бірге, ол "А Актерлік қауымдастығын" (AAA) құрды, ол мектеп атынан қойылымдар ұйымдастыратын шағын театрлық комитет болды. Пьесаларды ұйымдастырудан бөлек, Хордерн әртүрлі пьесаларды орындау үшін өзі де кіретін тұрақты актерлер тобын құрды, олар өздері жазған, режиссерлік еткен және хореографиялық жұмыстар жасаған. Ол Виндлшем Хаус мектебінде тоғыз жыл оқыды. Оқуға түскенге дейін актерлік өнерге деген қызығушылығы артып, жетілді. 1993 жылы жазған "Басқа әлем" атты өмірбаяндық кітабында ол: "Мен ән айтудан басқа ешқандай саласында ерекше көзге түспедім; музыка оқи алмадым, бірақ жақсы ән шырқадым", - деп мойындады. Келесі бірнеше жылда ол "Микадо" операсында хор мүшесі ретінде қатысып, кейін "Пираттар" операсында генерал-майор рөлінде ойнады. Бұл кезеңді ол кейіннен өзінің мансабының бастауы деп есептеді. 1918 жылы соғыс аяқталғанда, Калькуттадағы портовый кеңседе қызмет ететін Эдвард Маргаретті Англияға қайтаруды ұйымдастырды. Олмен бірге, ол жетім қалған Джоселин есімді қызды әкелді, оны асырап алды. Келесі жылы Эдвард әскери қызметтен зейнеткерлікке шығып, Англияға оралды, онда отбасын Суссекстегі Хейвардс-Хитке көшірді. Сол жерде Майкл балық аулауға деген сүйіспеншілігін дамытып, өмірінің соңына дейін осы хоббиін сақтап қалды. Өзінің өмірбаяндық кітабында Хордерн отбасының театрға қызығушылық танытпағанын және өзінің алғашқы кәсіби пьесасын, "Ever Green" атты туындысын 19 жасқа дейін көрмегенін айтты. 1925 жылы Хордерн отбасымен Дартмурға көшіп барды, онда олар пайдаланылмаған амбарды ферма үйіне айналдырды. Хордерн үшін бұл көшу өте қолайлы болды, өйткені ол балық аулауға деген сүйіспеншілігін арттырып, алыс жатқан жерлерді және оқшауланған өзендерді зерттеуге мүмкіндік алды.
Hordern was born 3 October 1911 at Berkhamsted, Hertfordshire, third son of Edward Joseph Calveley Hordern, of a family of Hampshire landed gentry with a strong clerical tradition, and Margaret Emily, daughter of mechanical engineer Edward Francis Murray. Edward Hordern's father, Rev. Joseph Calveley Hordern, was the rector at the Holy Trinity Church in Bury. As a young man Edward joined the Royal Indian Marines and gained the rank of lieutenant. During a short break on home leave he fell in love with Margaret, after they were introduced by one of his brothers. The courtship was brief and the young couple married in Burma on 28 November 1903. They had their first child, a son, Geoffrey, in 1905, followed by another, Peter, in 1907. Margaret was descended from James Murray, an Irish physician whose research into digestion led to his discovery of the stomach aid milk of magnesia in 1829. The invention earned him a knighthood and brought the family great wealth. Margaret grew up in England, and attended St Audries School for Girls in Somerset. Four years after the birth of Peter, a pregnant Margaret returned to England, where Michael Hordern, her third son, was born. Still stationed abroad, Edward was promoted to the rank of captain, for which he received a good salary. The family lived in comfort, and Margaret employed a scullery maid, nanny, groundsman, and full time cook. Margaret left for India to visit her husband in 1916. The trip, although planned only as a short term stay, lasted two years because of the ferocity of the First World War. In her absence, Hordern was sent to Windlesham House School in Sussex at the age of five. His young age exempted him from full time studies but he was allowed to partake in extracurricular activities, including swimming, football, rugby and fishing. After a few years, and along with a fellow enthusiast, he set up the "A Acting Association" (AAA), a small theatrical committee, which organised productions on behalf of the school. As well as the organisation of plays, Hordern arranged a regular group of players, himself included, to perform various plays which they wrote, directed, and choreographed themselves. He stayed at Windlesham House for nine years, By the time of his enrolment, his interest in acting had matured. In his 1993 autobiography, A World Elsewhere, he admitted: "I didn't excel in any area apart from singing; I couldn't read music but I sang quite well." Over the next few years, he took part in The Mikado as a member of the chorus, and then appeared as the Major General in The Pirates of Penzance. It was a period which he later acknowledged as being the start of his career. When the war ended in 1918, Edward, who was by now a port officer in Calcutta, arranged for Margaret to return to England. With her, she brought home an orphaned baby girl named Jocelyn, whom she adopted. The following year, Edward retired from active service and returned to England, where he relocated his family to Haywards Heath in Sussex. There, Michael developed a love for fishing, a hobby about which he remained passionate for the rest of his life. In his autobiography Hordern admitted that his family showed no interest in the theatre and that he had not seen his first professional play, Ever Green, until he was 19. In 1925 Hordern moved to Dartmoor with his family where they converted a disused barn into a farm house. For Hordern the move was ideal; his love of fishing had become stronger and he was able to explore the remote landscape and its isolated rivers.
Театрлық бастамасы
1930 жылдардың басында Хордрен Брайттон колледжін бітіріп, Биконсфилдтегі дайындық мектебінде оқытушының көмекшісі болып жұмысқа орналасты. Ол әуесқойлар театрына қосылды және бос уақытында компанияның жалғыз қойылымы – «Риционың буттарына» репетиция жасады. Бұл қойылым Ұлыбритания драма лигасының конкурсына қатысып, Хордрен бас рөлде ойнады. Қойылым жақсы қарсы алынды, бірақ жүлде – Лондонның жетекші театрында кәсіби қойылым құқығы – Сидни Бокстың «Бұл адам емес» атты драмасына берілді. Бәсекелес қойылымның сәттілігіне қатты қызғанғандықтан, Хордрен «The Welwyn Times» газетіне Бокстың қойылымы туралы «жалғандық пен арзан театрлық әуесқойлық» деп сынап жазды. Бұл сын Боксты ашуландырып, актерге жала жабу айыбымен сотқа шақырды. Хордрен сотты жеңіп, Бокс сот шығындарын өтеуге міндетті болды. Бірнеше жыл өткен соң, екеуі түсірілім алаңында кездесті, онда Бокс Хордреннің таңғалуын тудырып, оған кинодағы мансабын бастауына көмектескені үшін алғыс айтты, себебі сот процесі оған үлкен жаңлық әкелген еді. Бірақ ол полиомиелитке шалдығып, жұмыстан кетуге мәжбүр болды. Сауыққаннан кейін, оған Ұлыбританиялық білім беру тауарларын жеткізушілер қауымдастығында саяхатшы сатушы болып жұмыс істеу ұсынылды. Бұл компания оның Виндлешам Хаусіндегі бұрынғы мектеп досының отбасылық бизнесі еді. Денсаулығына қарамастан, ол кейіннен табысты театр директоры болды. Шекспирлік міндеттемелерімен қатар, Хордрен Лондондағы St Pancras People's Theatre театрына қосылды, бұл театрды ішінара театр директоры Лилиан Бейлис қаржыландырды. Хордрен Сюссекс пен Лондон арасындағы машықатты сапарға қарамастан, ондағы уақытын ұнатады және бес жыл бойы компанияда қалды. 1936 жылдың соңында ол Бейконсфилдтегі сату жұмысын тастап, актерлік мансабына толыққанды берілді. Ол Марбл Арчтағы шағын пәтерге көшіп, Лондон сахнасында танымал болуға асыққан көптеген актерлердің бірі болды.
Hordern left Brighton College in the early 1930s and secured a job as a teaching assistant in a prep school in Beaconsfield. He joined an amateur dramatics company and in his spare time, rehearsed for the company's only play, Ritzio's Boots, which was entered into a British Drama League competition, with Hordern in the title role. The play did well but conceded the prize, a professional production at a leading London theatre, to Not This Man, a drama written by Sydney Box. So envious was he of the rival show's success that Hordern supplied a scathing review to The Welwyn Times calling Box's show a "blasphemous bunk and cheap theatrical claptrap". The comment infuriated Box, who issued the actor with a writ to attend court on a count of slander. Hordern won the case and left Box liable for the proceeding's expenses. Years later the two men met on a film set where Box, much to Hordern's surprise, thanked him for helping to kick start his career in film making, as he had received a lot of publicity as a result of the court case. but fell ill with poliomyelitis and had to leave. Upon his recuperation, he was offered a job as a travelling salesman for the British Educational Suppliers Association, a family run business belonging to a former school friend at Windlesham House. Despite his disabilities he would later become a successful theatre manager. In addition to his Shakespearean commitments, Hordern joined the St Pancras People's Theatre, a London based company partly funded by the theatrical manager Lilian Baylis. Hordern enjoyed his time there, despite the tiresome commute between Sussex and London, and stayed with the company for five years. By the end of 1936 he had left his sales job in Beaconsfield to pursue a full time acting career. He moved into a small flat at Marble Arch and became one of the many jobbing actors eager to make a name for themselves on the London stage.