Механизм

Астмадағы қабыну ерте кезеңде эозинофильдердің көптеп келуімен, ал кейінгі (немесе созылмалы) кезеңде эозинофильдер, маст жасушалары, лимфоциттер және нейтрофильдерден құралған аралас жасушалық инфильтратпен сипатталады. Астмадағы аллергиялық қабынудың қарапайым түсіндірмесі – T1 лимфоциттеріне қарағанда, T2 лимфоциттері бағыттайтын иммундық ортаның қалыптасуынан басталады. Бұл, мүмкін, өмірдің басындағы белгілі бір иммундық стимуляциялардың нәтижесі болуы мүмкін. Содан кейін, генетикалық бейімділігі бар адамның аллергенге ұшырауы орын алады. Көмекші Th2 лимфоциттерінің әсерімен нақты аллергенге (мысалы, үй шаңына) бейімделу, В лимфоциттерінің сол аллергенге қатысты иммуноглобулин E (IgE) антиденелерін өндіруіне алып келеді. IgE антиденесі тыныс жолдарының шырышты қабығындағы маст жасушаларының беткі рецепторларына байланысады. Маңызды мәселе – астмасы бар атопиялық адамдар, астмасы жоқ атопиялық адамдардан айырмашылығы, шырышты қабықтың бұзылуына ие ме, бұл оларды аллергендердің шырышқа енуіне осал етеді ме? Алдын ала белгілі бір аллергенге ұшырау IgE молекулаларының байланысуына және маст жасушаларының белсенділігіне, одан кейін көптеген медиаторлардың өндірілуі мен босатылуына әкеледі. Бұл медиаторларға гистамин, лейкотриендер C4, D4 және E4, сондай-ақ көптеген цитокиндер жатады. Бұл медиаторлардың бірлескен әрекеті бронхтың тегіс бұлшық еттерінің тарылуына, қан тамырларының өткізгіштігінің жоғалуына, қабыну жасушаларының жиналуына (әрі медиаторлардың босатылуына) және шырышты бездердің секрециясына алып келеді. Бұл процестер тегіс бұлшықеттердің тарылуынан туындаған тыныс жолдарының бітелуіне, тыныс жолдарының ісінуіне, қабыну жасушаларының келуіне және ішкі кеңістікте шырыш қалыптасуына себеп болады. Сонымен қатар, тыныс жолдарының жалғасатын қабынуы астманың ерекше белгісі – тыныс жолдарының гиперреактивтілігін тудырады деп саналады. Тыныс жолдарының бітелуі қаншалықты ауыр болса, соғұрлым желдету-перфузия арақатынасының бұзылуы газ алмасудың нашарлауына және қандағы оттегі деңгейінің төмендеуіне әкеледі.

Диагностика

Ауыр асқынулы астманы желілік медициналық көмек көрсететін дәрігер (PCP) анықтай алады. Дәрігер симптомдар мен тыныс алу туралы сұрақтар қояды; тыныс алғанда шаршау немесе сырыл пайда болғандығы туралы да сұрайды; сондай-ақ, шығарудың максималды жылдамдығын (peak expiratory flow) және қандағы оттегінің қанығуын (oxygen saturation) өлшейді. Астма емес, басқа себептерден туындаған сырыл болғанда астматикалық статус дұрыс емес диагноз қойылуы мүмкін. Мұндай сырылдың басқа себептері төменде талқыланады.

Сыртқы сығылу

Ауа жолдары тамырлық сақиналар, лимфаденопатия немесе ісіктер сияқты тамырлық құрылымдардың әсерінен қысылуы мүмкін.

Жүректің конгестивті жетіспеушілігі

Жүрек жеткіліксіздігінде (ЖЖС) тыныс жолдарының ісінуі сырыл пайда болуына себеп болуы мүмкін. Сонымен қатар, қан тамырларының қысылуы жүрек қабыршақтарының жирылуы кезінде тыныс жолдарын қысып, жүрек соғуымен синхронды пульстік сырылға әкелуі мүмкін. Бұл кейде жаңылысқан түрде жүрек астмасы деп аталады.

Емдеу

Емдеу шараларына көктамырлық (IV) дәрілер (мысалы, магний сульфаты), тыныс жолдарын кеңейтуге арналған аэрозольдік дәрілер (бронходилатация) (мысалы, альбутерол немесе ипратропий бромиді/сальбутамол) және оң қысымды терапия, соның ішінде жасанды тыныс алу аппаратымен желдету кіреді. Status asthmaticus әсерін жылдам жою және тыныс жолдарының қанағаттандырылмаған зақымдануын азайту үшін бірнеше терапия бір уақытта қолданылуы мүмкін. Көктамырлық кортикостероидтар және метилксантиндер көбінесе тағайындалады. Егер ауыр астмалық күйзеліспен күресіп жатқан адам жасанды тыныс алу аппаратына қосылса, кетамин немесе пропофол сияқты кейбір тыныштандыратын дәрілер бронходилатациялық қасиеттерге ие. Жаңа рандомизацияланған бақылаулы зерттеуге сәйкес, кетамин және аминофиллин стандартты емге жақсы жауап бермейтін жедел астмасы бар балаларда да тиімді.

Соңғы зерттеулер

Жақында жүргізілген зерттеуде, иесінің тыныс жолдарының эпителий жасушалары мен тыныс вирустары арасындағы өзара әрекеттесу туа пайда болған иммунитеттің тағы бір маңызды факторы және астманың дамуына әсер ететін маңызды себеп екені ұсынылды. Сондай-ақ, эпителий жасушалары деңгейінде вирусқа қарсы қорғанысты күшейту арқылы жедел инфекциялық аурулар мен тыныс вирустарынан туындайтын созылмалы қабыну ауруларының алдын алу мүмкіндігі қарастырылды. Тағы бір зерттеу, вирустық инфекциядан кейін пайда болатын астманың өкпедегі конвенционалды дендриттік жасушаларда (cDCs) IgE үшін жоғары сезімталдығы бар рецептордың (FcεRI) I типті интерферон (IFN) арқылы жоғары реттелуіне тәуелді екенін көрсетуге бағытталды.