Кіріспе

Альбинизммен ауыратын адамдар мен жануарлардың бейнеленуі мен стереотиптері

Альбинизм ұйымдары және басқалар альбинизммен ауыратын адамдардың танымал мәдениетте, әсіресе фильмдер мен көркем шығармаларда бейнеленуіне сын айтады, осы бейнелердің басым бөлігінің теріс екенін көрсетеді. Мұндай бейнелер альбинизммен ауыратын адамдарға қатысты әлеуметтік жағдайдың нашарлауына және кемсітуге алып келуі мүмкін деген алаңдаушылық бар. Бұл құбылыс көбінесе "жаман альбино" сюжеттік қалыпты деп аталады. "Жаман альбино" стереотипімен байланысты альбинизм белгілері: ақшыл тері, платина шаш, көгілдір немесе қызғылт-қызыл көздер. Көптеген бейнелерде көру қабілетінің нашарлауы көрсетілмейді, бірақ альбинизмнің түріне байланысты, көптеген альбинизммен ауыратын адамдар осы мәселеге тап болады. Бұл стереотип настолько кең таралғандықтан, ол клише саналады. "Да Винчи Коді" және "Матрица: Революция" фильмдеріндегі "альбинос қарулы адамдар" кейіптеріне жауап ретінде альбинизммен ауыратын актер Деннис Херли "Альбиноз коді" атты қысқаметражды пародиалық фильмді жазып, өндірді және бас рөлде ойнады. Ол стереотиптерді күшейтіп көрсетті, нақты әлемдегі дискриминацияның мысалын келтірді және альбинизммен байланысты көру проблемаларының кәсіби қатысушы ретінде табысқа жетуді өте қиын ететінін көрсетті. Жазушы Джаспер Ффорд "The Big Over Easy" романындағы ойдан шығарылған жаңалықтар жинағында "альбинос қауымдастығының" альбиностыққа қатысты жағдайға наразылық білдіруін қамтыды, олардың көпшілігі стереотиптік кейіпкерлер мен ескі сюжеттік қалыптарды сатиралайды. "Чикаго Трибьюн" газетінің киносыншысы Марк Каро осы кейіптер туралы: "Ол альбиносқа ұқсайды, сондықтан фильмдегі түсінікті тілмен, қатыгез болуы керек" дейді. Альбинизм және гипопигментация жөніндегі Ұлттық Ұйым (NOAH) 1960 жылдан 2006 жылға дейін "жаман альбинос" бейнеленген барлығы алпыс сегіз фильм болғанын мәлімдеді. Альбинизмнің түрлері:

Окулокутанды альбинизм. Теріге, шашқа және көзге әсер етеді. 70 адамның шамамен 1-інің OCA генінде мутация болады. OCA-ның бірнеше кіші түрлері бар. Көз альбинизмі. Көзге әсер етеді, соқырлыққа алып келеді. Германский-Пудлак синдромы. Қан тоқтау бұзылысы, ішек синдромы және өкпедегі фиброцистикалық аурулар сияқты әсерлері бар. Шедьяк-Хигаши синдромы. OCA-ға ұқсас, бірақ бүкіл организмге әсер етпейді. Грискелли синдромы. Иммундық және неврологиялық мәселелерге себеп болады. Грискелли синдромы көбінесе өмірдің алғашқы он жылында өлімге әкеледі. Керісінше, көптеген альбинизммен ауыратын адамдар танымал болды, әсіресе поп-музыка мен сән индустриясында (бірақ, Winter ағайындары сияқты, олардың өзі "жаман альбинос" пародиясының нысаны болуы мүмкін). Альбинос жануарлары халықтың қызығушылығын оятады және зообақтарда таңғажайып көрініс болып табылады, тіпті жабайы табиғатта да оларға оң назар аударылуы мүмкін.

"Зұлым альбиностың" пайда болуы

"Зұлым альбино" стереотипінің тамыры неолит дәуіріндегі Шығыс Еуропаға дейін жетеді, онда кейбір мәдениеттер Өлімді ақ шашы бар, ақшыл терілі әйел ретінде бейнелеген. Вампирлер мен өлімнен қайта тірілген басқа да аңыз кейіпкерлерге, әсіресе еуропалық фольклорда, қорқыныш сезімі тудырған, өлімдей ақшыл терілі бейнелер де альбиноға деген көзқарасқа ықпал еткен болуы мүмкін. Бұл құбылыс Африка немесе Ямайкадағы альбинизмге шалдыққан адамдарға қатысты көзқарастармен де байланысты болуы мүмкін, онда олар кейде қарғысқа ұшыраған немесе сиқырлы күшке ие деп есептелген. Дерматолог доктор Вейл Риз альбиноға деген көзқарас Голливудта тері ауруларын және сыртқы келбеттің мәселелерін зұлымдықпен теңестіру немесе байланыстыру үлгісінің бір бөлігі болуы мүмкін деп болжайды. Тағы бір түсіндірме – әдемілік туралы әртүрлі идеалдарда жатуы мүмкін. Көптеген "зұлым альбинолар" Батыс әдебиетінде кездеседі. Жапония әдебиетінде альбинизм немесе оған ұқсас белгілері бар кейіпкерлер американдық және британдық әдебиетке қарағанда көбінесе жаны ашыр, мейірімді болып келеді. Бұл жапон мәдениетінде "зұлым альбинолар" бейнеленбегенін білдірмейді. Дегенмен, жапон әдебиетіндегі мұндай кейіпкерлер көбінесе бишонен немесе бишоджо болып табылады, олардың әдемі сыртқы келбеті зұлым мінез-құлқына керейлі контраст тудырады. Голливуд фильмдерінде зұлым кейіпкерлерді бейнелеу үшін альбинизмге тән белгілерді қолдану 1960 жылдары басталған сияқты, бұл сол кезде күнге күйіп, теріні күңгірттеудің танымал болуымен байланысты болуы мүмкін. Альбиноға деген көзқарасқа себеп – альбинизмге шалдыққан адамдардың сирек кездесетін ерекшеліктері (сары тері, ақ шаш және пигментсіз көздер) қауіп, қорқыныш немесе қылмыспен байланыстырылады. Кейде олар зиянсыз, күлкіге қалдырылатын, қоғамға бейімделе алмаған немесе "фриктер" ретінде бейнеленеді. Сонымен қатар, олар оң, тіпті батырлық бейнеде де көрсетілуі мүмкін – бұл соңғы кездегі қарсы тенденция.

Күлкіге ұшыраған және "қателер"

Соңғы онжылдықтарда альбинизм белгілері бар кейіпкерлердің мазаққа түсу жағдайлары көбейді (кейде олардың өзінде бейнеленген туындыларда, бұл альбинизмге қатысты ішкі көзқарас, ал кейде басқа кейіпкерлер арқылы альбинизмге қатысты көзқарасты күшейту арқылы). "Пудер" фильміндегі "Пудер" кейіпкері. Атауы мазақтау немесе кемсіту ретінде қабылдануы мүмкін; алайда, бейнелеу альбинизмге қарсы көзқарастың әсерін көрсетуде оң болып бағалануы мүмкін. Дегенмен, Эльрик көбінесе салқынқанды түрде кісі өлтіреді және кейбір рецензенттер/сыншылар оны анти-герой, тіпті басты кейіпкер-қылмыскер деп сипаттайды. Эльрик, ішінара жоғарыда аталған М. Зенитке негізделген. (Толық ақпарат алу үшін негізгі мақаланы қараңыз.) "Сноу" – альбинизм белгілері бар мистикалық қабілеттері бар адам, оның тарихы прогрессивті рок-тобы Spock's Beard тобының "Сноу" концептуалды альбомында баяндалады. Бейнелеу екіұшты және шынайы емес, кейіпкердің стереотиптік есімі бар. "У. В.", "Бұзық мінез-құлық" фильмінде альбинизм белгілері жоқ актер Чад Э. Донелла ойнаған рөл. Ол жаман емес, терісінің сезімталдығына байланысты стереотиптік лақап аты бар, сонымен қатар тапқыр юмор сезіміне ие, "модный" және достарымен жақсы қарым-қатынаста. Диана Коста), "Ешкімнің ақымағы" (1986) фильмінде, мүмкін, көбінесе комедиялық эффект үшін, сыртқы үйлену тойында шапанының астында күн көзілдірігін қажет етуі, күйеуін жаны ашығандықтан алғаны туралы әңгімелер тарауы, бірақ қоғамдық өмірде қалыпты рөл атқаруы бейнеленген. Льюис Кэрроллдың "Алисаның ғажайыптар еліндегі оқиғалары" кітабындағы Ақ қоян. (Кэрролл кейіпкердің альбинизмге шалдырғанын нақты айтпаса да, және барлық ақ қояндар нағыз өмірде альбинос емес, 1951 жылғы бейімделу мен 2010 жылғы Тим Бертонның және басқа да сирек нұсқаларында оны альбинос ретінде, қызғылт көздерімен бейнелейді.) Ақ қоян ұялды және жүйкелі болғанымен, Ғажайыптар елінің ең ақылды және саналы тұрғындарының бірі ретінде бейнеленген. С. Льюисдің "Сайлент планетадан тыс" романында басты кейіпкер Рэнсом (Марсқа сапар шеккен ағылшын) үш түрлі ақылды марсиандармен кездеседі. Бір марсианның терісінде пигмент жоқ. El Blanco, "Tremors 3: Back to Perfection" фильміндегі альбино грабоид, альбинизм салдарынан бесіздікке шалдырғандай қате көрсетілген. "Пенелопаның қауіптері" эпизодындағы "Араб шөлінің қаупі" эпизодында Пенелопа жас альбино түйені зоопарққа беру үшін шөлді кесіп өтуге тырысады, жануарды қауіпке ұшыратпауға тырысады. Македониялық Филипп, "Кейн хроникалары" кітабындағы Амос ағаның сүйікті крокодилі. "Flushed Away" фильмінде Уайти есімді альбино егеуқұйыр зұлымның қолдаушыларының бірі; ол зұлымға жұмыс істесе де, жағымды және мейірімді болып көрінеді, ешқандай зұлым ниеті жоқ (оны анық жағымсыз емес, екіұшты мысал етеді).

Комикстер

Альбино – Marvel Comics комиксіндегі екі суперқұқықсыз кейіпкер, Аугуста Сегер мен Улисс Конттың лақап аты. Аугуста Сегердің өмірбаянында, ол мектепте өте ақ терілі болғандықтан «Альбино» деген лақап ат алды, қылмыскер болып өсті және Power Men суперқұқық тобына қабылданып, басқалардың суперқұбылыстарын қайталай алуға мүмкіндік беретін сарысу алды. Аугуста тұтқындалғаннан кейін, ол өзінің күштерін досы және бұрынғы қылмыстық әріптесі Улисс Контқа қателікпен өткізіп алды, ол қатты заттарды тесіп өту қабілетін иеленді, осы күшті түрмеден қашу үшін пайдаланды және Альбино лақап атын қабылдады. Эллисон Дабл, альбинизммен ауыратын телепат, Капитан Британияның одақтасы. Ол Бетси Брэддокқа Слаймастердің қатыгездігінен соқыр болғаннан кейін көру қабілетін жоғалтқаннан кейінгі өмірге бейімделуге көмектеседі. Делуж (Мзунгу) – альбинизммен ауыратын африкалық мутант. Ол Х-мендермен шайқасты (және қаза тапты). Teenage Mutant Ninja Turtles IDW нұсқасында Лита кейіпкері – альбинизммен туған адам-мутант тасбақа. Ол бірден адам да, мутант та. Marvel негізгі үздіксіз әлемінде басқа альбино кейіпкерлері де пайда болды: Hellfire клубының мүшесі Скриб (Джейн Хэмпшир), гангстерлер Фаде (ДиЛоренцо) және Лорд Дрейн, зұлым бизнесмен Headhunter.

Фильм

"Шортбус" фильміндегі Джеймс кейіпкерінің "Мен альбинозмын!" деген сөз тіркесі бар. Ол бала кезінде қара нәсілді отбасында өскен ақ бала туралы құрастырылған ойдан шығарылған комедиялық сериалда жұлдыз болып ойнаған. Фильмде ол үлкен болып, адамдар кештерде оған сәлемдесу үшін "Мен альбинозмын!" деп айтады. Ол және оның серігі осы фразаны жыныстық қатынас барысында да қуанышпен айқайлайды. Бір кеште альбинизммен ауыратын адам Джеймске келіп, "Мен шынымен альбинозмын" дейді (бірақ бұл рөлді Рег Верму ойнайды, ал оның нақты өмірінде қалыпты пигментация бар).

Музыка

"Альбинос" (мулатпен бірге) "Nirvana" тобының жасөспірімдердің күйбеңдеуі мен орта мектептегі топтасу туралы хит әні "Smells Like Teen Spirit" хорында еске алынады.

Теледидар

Sons of Anarchy 2-ші маусымының 1-ші бөлімі "Albification" деп аталады, ол әртүрлі жағымсыз шындықтарды "ақтап көрсетуге" қатысты, және Л.О.А.Н. деген жаңа (құрылған) ақ нәсілшіл ұйымды таныстырады, ол шоудың атақты мотоцикл клубының басқа нәсіл өкілдерімен бизнес жасауына бөгет қоюға тырысады. 1998 жылы Австралияда түсірілген "Менің түсім, сенің қалыңдық" атты фильмде бір жас альбинос абориген қызының өзін шеттетілген сезінуі мен жалғыздығын күшті әсермен көрсетеді. Алис-Спрингс қаласындағы монастырь-мектепте қатал, махаббатсыз әпке оны түсінбейді және мазалайды. Ол армандары арқылы, содан кейін шындығында анасына қашып барып, тыныштық табады.

Белгілі альбиностар

Көптеген танымал альбинос жануарлар зообақтар мен ойын-сауық парктерінде ерекше тартымдылыққа айналды. Бристоль зообағында 2002 жылдың қазанында дүниеге келген және 2004 жылдың тамызында қайтыс болған Snowdrop есімді өте сирек кездесетін альбинос африкалық пингвин болды. Көп жылдар бойы Каталон тілінде Floquet de Neu және испан тілінде Copito de Nieve (екеуі де "Қар ұпасы" дегенді білдіреді) деп аталатын ерекше альбинос горилла Барселона зоологиялық бағының ең әйгілі тұрғыны болды. Майамидегі Jungle Island ойын-сауық паркінде де альбинос крокодил бар. Табиғатта да альбиноз жануарлар кездеседі. Мигалу (австралиялық аборигендерде "Ақ жігіт" деген мағынада) деп аталатын альбинос жұмсақ кит Австралияның шығыс жағалауында жүзеді және жергілікті БАҚ-та кеңінен танымал болды. 2009 жылы АҚШ-тағы бір көлде Пинки есімді қызғылт альбинос дельфин бірнеше рет байқалды және оның бейнесі интернетте кең таралды. Тарихтағы ең маңызды альбинос жануарлардың бірі – Мока Дик, XIX ғасырдың басында Чилидің оңтүстік Тынық мұхитындағы Мока аралының жанында өмір сүрген, Герман Мелвилл оны 1851 жылғы "Моби Дик" романында суреттегенге дейін бірнеше ондаған жылдар бойы өмір сүрген сперма киті болды. Нағыз кит шабуылға ұшырамағанша тыныш болғанымен, шабуылданғанда қаһарлыланып, кіші кемелерді қиратуға қабілетті еді. Бұл оны кит аулаушылардың арасында кеңінен қорқытатын еді, бірақ сонымен қатар ержүрек капитанның нысанасы болды, олар оны ақырында өлтіргенге дейін жүздеген немесе одан да көп теңіз шайқастарына қатысты.