Кіріспе

Шарль Луи Диделот (28 наурыз 1767 жыл, Стокгольм – 7 қараша 1837 жыл, Киев) – француз бишісі, балет аяқ киімінің авторы және хореограф. Швеция королінің би шебері Шарль Диделоттың ұлы, ол әкесінен, швед операсының би оқытушысынан биді оқыды және 1786 жылы Стокгольмдегі Болльхусет театрында биші ретінде дебют жасады. Кейін Парижде Жан Добервалмен оқыды. Ол 1788 жылы Лондонда дебют жасаған Жан Жорж Новеррмен бірге оқыды. Ресей императорлық балетіне жаңа бас хореограф қажет болғанда, бұрынғы императорлық хореограф Шарль Ле Пик Шарль Диделотты шақыруды ұсынды. 1801 жылы Санкт-Петербургке келіп, императорлық театрлар директорының шақыруымен алғашқы биші ретінде дебют жасады. 1806 жылы аяғына жарақат алғаннан кейін және әйелі Роза, керемет балеринаның қайтыс болуынан кейін, оның би мансабы аяқталды. Содан бері Диделот би сабақтарын оқытып, балеттің дамуына зор ықпал етті. Ол 1796 жылы «Flore et Zéphire» хореографиясы үшін үлкен даңққа ие болды. Бұл қойылымда салмақсыздық иллюзиясын жасау үшін бишілер сымдарға (ұшатын құрылғыларға) ілінді. Ол 1815 жылы «Flora and Zephyr» балетінде (Париж, 1815) өзінің «ұшатын құрылғысы» арқылы балеринаны балеттік позицияда (pointe) тұрғызған алғашқы хореограф болды. Басты рөлдерді: Женевьева Госселин – Флора, Альберт (биші) – Зефир сомдады. Бұл pointe-да билеу емес, алғашқы рет pointe-да тұру (Женевьева Госселин) болды. Диделот орыс балетін бұрын-соңды болмаған биік деңгейге көтерді, және Диделоттың арқасында орыс балеті әлемдік маңызға ие болды. Ол 40-тан астам толық балет қойды, басқа қойылымдардағы билер мен фрагменттерді есептемегенде. 1830 жылдары императорлық театрлар директорымен (князь Гагарин, Сергей Сергеевич (1795)) болған бессәуеле дау Диделоттың императорлық труппасынан кетуіне әкелді; француз Алексис Сципион Блаше оның орнына бас хореограф болып тағайындалды.