Гаспар Грациани (1575/80-1620) – Молдавия воеводасы, итальян немесе хорват тегінен. Еуропа елдерінде дипломат, түріктермен келіссөздер жүргізуші болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гаспар (немесе Гашпар, Гаспаро) Грациани (сондай-ақ Грациани, Грациани және Грациани деп те аталады; поляк тілінде Каспер Грациани; шамамен 1575/1580–1620) – 1619 жылдың 4 ақпанынан (ескі стиль) / 14 ақпанынан (жаңа стиль) аралығында және 1620 жылдың 19 қыркүйегінен (ескі стиль) / 29 қыркүйегіне (жаңа стиль) дейін Молдавия воеводасы (князі) болды (Грегориан күнтізбесін қабылдау туралы қараңыз).
Gaspar (or Gaşpar, Gasparo) Graziani (also credited as Grazziani, Gratiani and Graţiani; Kasper Gratiani in Polish; ca. 1575/1580–1620) was Voivode (Prince) of Moldavia between February 4OS/February 14 NS 1619 and September 19 OS/September 29 NS 1620 (see Adoption of the Gregorian calendar).
Ерте өмір
Гаспар Грациани итальян немесе хорват тегінен шыққан, және ол Бихач аймағынан екендігі болжанады. Оның христиан есімі мен тегімен бірге, "хорват" деген лақабы, хорват Гашпар Грациани, еуропалық және османдық дереккөздерде кездеседі. Далмацияда туған көп тіл білетін Грациани бірнеше еуропалық державалардың қызметінде болды: ол Осман империясындағы ағылшын дипломатиялық миссиясының аудармашысы болды, содан кейін Тоскананың ұлы герцогы Козимо II және Неапольдің испан вице-королі Портаға елшілік жасады, барбариялық қарақшылар ұстаған христиан теңізшілерін босату үшін келіссөздер жүргізді. Сұлтан 1616 жылы Грацианиге Парос және Наксос герцогы атағын берді; ол догтардың жақын одақтасы болды және оның ізашары және қарсыласы Раду Михнеа сияқты, Серениссим үкімет жүйесінің әуесқоны болды; Грациани сондай-ақ венециялық патрицийлер отбасына үйленді.
Gaspar Graziani is of Italian or Croatian origin and is assumed that he originate from Bihać area. The byname "Croatian" used along with his Christian name and surname, Croat Gašpar Graziani, appears in European and Ottoman sources. A polyglot born in Dalmatia, Graziani had been in the service of several European powers: he was an interpreter for the English diplomatic mission in the Ottoman Empire, and then an envoy of both the Grand Duke of Tuscany Cosimo II and the Spanish Viceroy of Naples to the Porte, negotiating the release of Christian sailors captured by Barbary pirates. The sultan awarded Graziani the title of Duke of Paros and Naxos in 1616; he became a close ally of the Doges and, like his predecessor and rival Radu Mihnea, a self declared admirer of the Serenissime system of government; Graziani also married into a family of Venetian patricians.
Молдавияда
Драгоман болып тағайындалған ол түріктер тарапынан Киелі Рим империясында міндеттермен жіберілді, бірақ Габсбургтердің пайдасына тыңшылық етті. Осы әрекеттері, пара берулермен және Портаға толық адалдық беру уәделерімен бірге Грацианиға молдаван тағына таласу үшін қажетті қолдауды әкелді. Қалыпты талаптарға сай болу үшін ол тез католик дінінен шығыс православиесіне ауысып, қасиеттерді қабылдады. Молдавияға жол тартқанда, Адрианопольде 20 боярдан тұратын делегация оны күтіп алды, ал Дунай жағасына келгенде мыңдаған адам оны құттықтады дегенді айтады. Ол жеке қорғанысы үшін 500 сарбаздан тұратын қарулы күзет ұйымдастырды және Польша королі III Сигизмунд Васамен одақ құру бойынша келіссөздер бастау арқылы Осман империясына қарсы шықты. Сұлтан оны жоюға бұйрық берді және осы мақсатта капуку жіберілді; Грациани елшіні және оның 300 адамдық сүйемелдеуші тобын таңқы басты. Ол гетман Станислав Конецпольскийдің күш-жігеріне өзінің шағын әскерлерімен үлес қосуға тырысты және Чекора шайқасына қатысты, бірақ Польшаға қашып бара жатқанда, Браниште ауылында (қазіргі Рышкани, Молдова Республикасы) екі боярлары, Шептиличи мен Гоя оны өлтірді. Олар Османның кек алуынан қорқып жүрді. Оның өмірі Иоан Славичидің 1888 жылғы "Гаспар Гратиани" трагедиясының негізгі тақырыбы болды.
Appointed Dragoman, he was charged by the Turks with missions in the Holy Roman Empire, and nevertheless acted as a spy in favour of the Habsburgs. These activities, along with bribery and promises of absolute loyalty to the Porte, gathered Graziani the support he needed in his bid for the Moldavian throne. In order to qualify for the customary requirements, he quickly converted from Roman Catholicism to Eastern Orthodoxy and accepted the sacraments. On his way to Moldavia, he was received in Adrianople by a delegation of 20 boyars, and is said to have been acclaimed by thousands upon his arrival on the shores of the Danube. He organized an armed guard of 500 for his personal defence, and defied the Ottomans by starting negotiations for an alliance with Poland's King Sigismund III Vasa. The Sultan ordered him removed and a kapucu was sent for this purpose; Graziani had the envoy and his 300 strong retinue massacred. He managed to contribute with a minuscule number of his troops to hetman Stanisław Koniecpolski's effort and was present at the Battle of Cecora, but, as he was making his way to refuge in Poland, he was murdered in the village of Braniște (nowadays in Rîșcani, Republic of Moldova) by two of his boyars, Șeptilici and Goia, who were fearful of Ottoman reprisals. His life was the subject of Ioan Slavici's 1888 tragedy, Gaspar Gratiani.