Кіріспе

австралопитектер, ресми түрде австралопитектер немесе хомининалар, әдетте австралопитек және парантроп туыстарының кез келген түрі. Бұл топқа кениантроп, ардипитек және праеантроп өкілдері де кіруі мүмкін. Бұл термин бұрынғы жіктемеден шыққан, онда олар ерекше кіші тұқымдастық – австралопитециналардың мүшелері ретінде қарастырылған. Қазір олар хоминини тайпасының австралопитецина субтайпасына жатқызылады. Осы туысқан түрлердің барлығы кейде австралопитектер, австралопиттер немесе гомининалар деп аталады. Олар қазіргі адамдардың жойылған жақын туыстары және *Homo* туысымен бірге адам кладын құрайды. Адам кладының мүшелері, яғни шимпанзелерден бөлінгеннен кейін *Hominini*, қазір *Hominina* деп аталады (Hominidae қараңыз; "гоминидтер" және гомининдер терминдері). Бұл топқа тікелей жатқызылатын топтардың ешқайсысы сақталмағанмен, австралопитектер толығымен жойылған сияқты көрінбейді (тірі ұрпақтары жоқ деген мағынада), себебі кениантроп, парантроп және *Homo* туыстары, *A. africanus* және/немесе *A. sediba* сияқты кейінгі австралопитек түрлерінің туысқан түрлері болуы мүмкін. Австралопитектер, т.б. терминдері бұрынғы жіктемеден шыққан, онда олар ерекше кіші тұқымдастық – австралопитециналардың мүшелері ретінде қарастырылған. *Australopithecus* өкілдерін кейде «нағыз австралопитектер» деп, ал *Paranthropus* – «күшті австралопитектер» деп атайды. Австралопитектер кейінгі миоцен кезеңінде пайда болды, тік жүретін және тістері адам тістеріне ұқсас болды, бірақ миының көлемі қазіргі адам емес маймылдардың миынан көп емес, ал *Homo* туысына қарағанда инцефализация деңгейі төмен болды. Адамдар (*Homo* туысы) австралопитек ата-бабаларынан шыққан болуы мүмкін, ал *Ardipithecus*, *Orrorin*, *Sahelanthropus* және *Graecopithecus* туыстары австралопитектердің ықтимал ата-бабалары болып табылады.

Физикалық сипаттамалары

Аустралопитектердің бас сүйегінен кейінгі қалдықтары олардың екі аяқты қозғалуға бейімделгенін, бірақ адамдар сияқты дәл солай жүрмегенін көрсетеді. Олардың алқыш-жоғарғы қол арақатынасы алтын қатынасқа ұқсас болды – басқа гоминидтерге қарағанда жоғары. Олар *Homo* немесе *Pan* туыстастарына қарағанда жыныстық диморфизмнің жоғары деңгейін көрсетті, бірақ *Gorilla* немесе *Pongo*-дан төмен. Олардың орташа бойы болжам бойынша және салмағы аралығында болды. Ми көлемі 350 см³-ден 600 см³-ге дейін құрауы мүмкін. Көмірсін тістері (конистердің артындағы тістер) салыстырмалы түрде ірі болды және қазіргі заманғы маймылдар мен адамдарға қарағанда эмальмен жақсы қапталған, ал кескіш тістер мен конистер салыстырмалы түрде кішкентай болды, сондай-ақ қазіргі заманғы маймылдармен салыстырғанда еркектер мен әйелдер арасындағы конистердің айырмашылығы аз болды.

Азиялық австралопитектер

Палеоантропологтар арасында азшылықтың пікірі австралопитектердің Африкадан тысқары жерлерге тарағаны туралы. Бұл теорияның белгілі жақтаушысы – бұрынғы Сенкенберг зерттеу институтының палеоантропология бөлімінің басшысы Йенс Лоренц Францен. Франценнің пікірінше, күшті австралопитектер Индонезияға ғана емес, Қытайға да жеткен: 1957 жылы П. робустусқа ұқсас, белгісіз аймақтан табылған ерте плейстоцендік қытай тісі сипатталды. Кейіннен Қытайдың Цзяньши қаласынан (Лонггудун үңгірі) табылған үш моляр тісі австралопитектерге жататындығы анықталды. Бірақ, қосымша зерттеулер бұл тұжырымға күмән келтірді; Чжан (1984) Цзяньши тістерінің және белгісіз тістің H. erectus-қа жататындығын дәлелдеді. Лю және авторлар тобы (2010) да Цзяньши – австралопитек байланысын жоққа шығарып, Цзяньши молярларының Homo erectus диапазонына кіретінін айтады: Дегенмен, Wolpoff (1999) Қытайда «австралопитек немесе австралопитек сияқты қалдықтарға қатысты таластар тоқтамайды» деп атап көрсетеді.