Уытты көп түйінды бездік (Toxic көп түйінды бездік)
Toxic multinodular goitre
Уйқысыз бездің уытты көп түйінді ісігі (TMNG) – гипертиреозге себеп болатын жиі кездесетін ауру. Белгілері, себептері мен диагностикасы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Токсикалық мультинодулярлық зоб (TMNG), сондай-ақ мультинодулярлық токсикалық зоб (MNTG) деп те аталады, гипертиреозбен байланысты белсенді мультинодулярлық зоб. Бұл гипертиреоздың жиі кездесетін себебі, онда функционалдық автономиялы қалқанша безі түйіндері қалқанша безін стимуляциялайтын гормонға (TSH) қатыссыз, қалқанша безі гормондарын артық өндіреді. Дамыған елдерде токсикалық мультинодулярлық зоб гипертиреоздың екінші жиі кездесетін себебі (Грейвс ауруынан кейін), ал дамушы елдерде йод тапшылығы халықтың йод жетіспеушілігінен туындаған гипотиреоздың ең көп таралған себебі болып табылады. (Иодтың азаюы қалқанша безі гормондарының азаюына әкеледі.) Дегенмен, йод тапшылығы зобқа (қалқанша безінің ұлғаюына) себеп болуы мүмкін, ал зобтың ішінде түйіндер пайда болуы мүмкін. Токсикалық мультинодулярлық зобтың қауп факторына 60 жастан асқан жас және әйел тегі жатады.
Toxic multinodular goiter (TMNG), also known as multinodular toxic goiter (MNTG), is an active multinodular goiter associated with hyperthyroidism. It is a common cause of hyperthyroidism in which there is excess production of thyroid hormones from functionally autonomous thyroid nodules, which do not require stimulation from thyroid stimulating hormone (TSH). Toxic multinodular goiter is the second most common cause of hyperthyroidism (after Graves' disease) in the developed world, whereas iodine deficiency is the most common cause of hypothyroidism in developing world countries where the population is iodine deficient. (Decreased iodine leads to decreased thyroid hormone.) However, iodine deficiency can cause goiter (thyroid enlargement); within a goitre, nodules can develop. Risk factors for toxic multinodular goiter include individuals over 60 years of age and being female.
Диагностика
Гипертиреоз симптомдарды бағалау және физикалық тексеру нәтижелерін, сондай-ақ артық қалқанша безі гормондарының болуын растау үшін зертханалық тесттер жүргізу арқылы диагностикаланады. Ол қанда қалқанша безі гормонының жоғары деңгейімен және қалқанша безін стимуляциялайтын гормонның (TSH) төмен деңгейімен сипатталады. Гипертиреоз диагнозы қойылғаннан кейін, радиоактивті йодты пайдалану арқылы қалқанша безінің функционалдығын анықтау үшін қалқанша безінің сканері жасалуы мүмкін. Бұл сканерлеу бір аймақтағы жоғары белсенділікке ие токсикалық түйіндерді, сондай-ақ бірнеше аймақтағы жоғары белсенділікке ие токсикалық көп түйінді зобты анықтауға көмектеседі. Қалқанша безінің түйіндерін жақсырақ бағалау үшін қалқанша безінің ультрадыбыстық зерттеуі де жүргізілуі мүмкін. Автономды жұмыс істейтін қалқанша безінің түйіндерінде цитологиялық зерттеу үшін жіңішке инемен аспирация жасау көбінесе қажет емес, себебі қатерлі ісік даму қаупі төмен және мұндай материалдарда қатерлі емес және қатерлі ісік арасындағы айырмашылықты анықтау қиын. Егер тиреоидектомия жасалса, гистопатологиялық зерттеу диагнозды растай алады. Токсикалық көп түйінді зоб қалқанша безінің диффузиялық немесе көп түйінді гиперплазиясына сәйкес келеді (Грейв ауруы да гиперплазияны көрсетеді, бірақ көбінесе фолликулалық қабыршақтың қалыңдауы айқын болады).
Hyperthyroidism is diagnosed by evaluating symptoms and physical exam findings, and by conducting laboratory tests to confirm the presence of excess thyroid hormones. It is characterized by high levels of thyroid hormone in the blood along with a low level of thyroid stimulating hormone (TSH). After diagnosing hyperthyroidism, a thyroid scan can be performed to determine the functionality of the thyroid gland using radioactive iodine. This scan can identify toxic nodules, which appear as a single area of overactivity, as well as toxic multinodular goiter, which presents with multiple areas of overactivity. In addition, a thyroid ultrasound can be conducted to better evaluate the presence of thyroid nodules. Fine needle aspiration for cytology is generally not indicated in an autonomously functioning thyroid nodule, as the risk of malignancy is low, and it is generally difficult to distinguishing between a benign lesion and a malignant lesion in such specimens. If thyroidectomy is performed, histopathology can corroborate the diagnosis. Toxic multinodular goiter more or less corresponds to diffuse or multinodular hyperplasia of the thyroid (Grave's disease also shows hyperplasia, but typically more prominent thickening of follicular linings):
Емдеу әдістері
Токсикалық мультинодулярлы зобты тиреоидқа қарсы препараттармен, мысалы пропилтиоурацил немесе метимазол, радиоактивті йодпен немесе хирургиялық араласу арқылы емдеуге болады. Кокран шолуы рекомбинантты адам тиреотропинімен қолданылған радиоактивті йодты, тек радиоактивті йодпен салыстырды. Бұл шолуда рекомбинантты адам тиреотропинімен қолданылған радиоактивті йодтың қалқанша безінің көлемін ұлғайтуға және гипотиреоз қаупін арттыруға бейім екені анықталды. Бірақ басқа дереккөздер бұл екеуін (сәйкесінше) бір түйіндік және көп түйіндік аурулар ретінде ажыратады, олардың патогенезі көбінесе өзгеше болуы мүмкін (мысалы, бір неопластикалық клеткалық клоны және көп ошақты немесе диффузиялық молекулалық метаболизмдік өзгерістер). "Пламмер ауруы" (американдық дәрігер Генри Стэнли Пламмердің құрметіне) және "Парри ауруы" (ағылшын дәрігері Калеб Хиллиер Парридің құрметіне) медициналық есімдері токсикалық мультинодулярлы зобты, токсикалық аденоманы және токсикалық диффузиялық зобты (Грейвс ауруы) белгілеу үшін қолданылады; әрбір пациенттің/жағдайдың нақты диагнозы кейіннен, әсіресе ескі әдебиеттерде әрқашан анық бола бермейді. Бұл түсінікті, себебі тірі организмдегі қалқанша безінің әртүрлі бөліктеріндегі өзгерістерді көрсете алатын жетілген медициналық бейнелеу (мысалы, радиойодтың сіңуін көрсететін ядролық медициналық бейнелеу) 1940 жылдардан кейін ғана қолжетімді болды.
Toxic multinodular goiter can be treated with antithyroid medications such as propylthiouracil or methimazole, radioactive iodine, or with surgery. A Cochrane review compared treatments using recombinant human thyrotropin aided radioactive iodine to radioactive iodine alone. In this review it was found that the recombinant human thyrotropin aided radioactive iodine appeared to lead to a greater of thyroid volume at the increased risk of hypothyroidism. but other sources differentiate those two as single nodule disease versus multinodular disease (respectively) with pathogenesis that is likely differing in most cases (e. g., single neoplastic cell clone versus multifocal or diffuse molecular metabolic change). The medical eponyms "Plummer disease" (named after American physician Henry Stanley Plummer) and "Parry disease" (named after English physician Caleb Hillier Parry) have been used to refer to toxic multinodular goiter, toxic adenoma, and toxic diffuse goiter (Graves' disease); the specific entity in each patient/case is not always clear retrospectively, especially in older literature. This is logical given that advanced medical imaging that can show what is happening at various places within a thyroid gland inside a living person (such as nuclear medicine imaging of radioiodine tracer uptake) was not available until after the 1940s.