Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Нанкин түнгі балықшысы (Nycticorax caledonicus) – Nycticorax туысына және Ardeidae тұқымдасына жататын құс. Оның ерекше қызғылт қоңыр түсіне байланысты оны жиі қызыл түсті түнгі балықшы деп те атайды. Ол негізінен түнде белсенді болады және орман, шалғынды далалар, жағалаулар, рифтер, батпақтар, далалар және саздақ жерлер сияқты әртүрлі ортада кездеседі. Бұл түрдің ұзындығы 55-65 см, жоғарғы жағы қызғылт қоңыр, ал астыңғы жағы ақ. Нанкин түнгі балықшысының саны тұрақты және Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) оны ең аз қорғауға алынған түрлердің қатарына жатқызады.
The nankeen night heron (Nycticorax caledonicus) is a heron that belongs to the genus Nycticorax and the family Ardeidae. Due to its distinctive reddish brown colour, it is also commonly referred to as the rufous night heron. It is primarily nocturnal and is observed in a broad range of habitats, including forests, meadows, shores, reefs, marshes, grasslands, and swamps. The species is 55 to 65 cm in length, with rich cinnamon upperparts and white underparts. The nankeen night heron has a stable population size, and is classified as a species of least concern by the International Union for Conservation of Nature (IUCN).
Таксономия
Нанкинді түнгі балықшы 1789 жылы неміс натуралисі Иоганн Фридрих Гмелин Карл Линнейдің «Жаратылыстың жүйесі» еңбегінің қайта қаралып, толықтырылған басылымында ресми түрде сипаттады. Ол оны балықшылар, журавльдар және лелектер туысына жатқызып, *Ardea caledonica* деген екі атауын берді. Гмелин өзінің сипаттамасын 1875 жылы ағылшын орнитологы Джон Лэтам көп томдық еңбегінде сипаттаған «Каледония түнгі балықшысы» сипаттамасына негіздеді. Бұл балықшы 1774 жылдың қыркүйегінде капитан Джеймс Кук Тынық мұхитына жасаған екінші сапарында Жаңа Каледония аралында байқалған. Кукпен бірге сапарлаған натуралист Иоганн Рейнхольд Форстер Лэтамға түрдің сипаттамасын ұсынды. Нанкинді түнгі балықшы қазір *Nycticorax* туысына жатқызылған, оны 1817 жылы ағылшын натуралисі Томас Форстер қара басты түнгі балықшыны орналастыру үшін енгізген. *Nycticorax* атауы ежелгі грек тілінен алынған, онда *nux, nuktos* сөзі «түн», ал *korax* сөзі «қарақас» деген мағынаны білдіреді. Бұл сөзді Аристотель және Милеттен Гесихий сияқты авторлар «жаман құс», мүмкін соу үшін қолданған. Швейцариялық натуралист Конрад Гесснер 1555 жылы, содан кейін басқа авторлар да қара басты түнгі балықшы үшін бұл сөзді қолданды. «Нанкин» термині түрдің жалпы атауында Кембридж сөздігінде «алғашқыда Қытайдан шыққан ақшыл сары мақта матасы» деп анықталған. Бұл термин Нанкин қаласынан шыққан, осы қалада материал алғаш рет жасалған. Бұл атау Жаңа Гвинея және Валасея сияқты аймақтарда кеңінен қолданылады. Құстың қанаттарының аралық кеңдігі 95-105 см аралығында. Жүзі ақ, қызғылт реңді, ал көктемдегі ересек құстардың мойны мен басы қара сұр түсті. Нанкин түнгі балықшының ішкі жағы ақ, ал мойны мен жоғарғы кеудесінде ақ және каштаны түс біртіндеп араласады. Құстың арқасы, құйрығы және үстіңгі қанаты қызғылт түсті. Көздің қабыршағы сабан түсті, көбейген кезде қызғылт реңге боялады, ал аяқтары мен табандары сары түсті. Нанкин түнгі балықшы көбінесе түнде белсенді болады, сондықтан күндіз ағаштардың, бұталардың және қамыстың тығыз арасында демалады. Олар әдетте еңбекқор, тіпті демалып тұрғанда да, бірақ тамақтанатын кезде жыртқыштарға осал болуы мүмкін. Алайда, түр тұрақты және кең таралған, қазіргі уақытта ешқандай қорғау шаралары қолданылмайды. Австралиядағы ересек нанкин түнгі балықшылары қыста және су тасқыны мен жаңбыр сияқты ірі оқиғалар кезінде көшіп-қонушы болып байқалады. Маусымдық өзгерістерге сәйкес көшіп-қонушы популяциялар әдетте солтүстікке қарай жылжып, Папуа-Жаңа Гвинеяға дейін жетеді, ал кейбіреулері Жаңа Зеландияға, сондай-ақ Рождество аралы, Лорд-Хау аралы және Кокос Килинг аралы сияқты Тынық мұхиты аралдарына барады. Нанкиннің басқа популяциялары тұрақсыз болып саналады және көшіп кетпейді. Қауіпке тап болғанда, аталық нанкин түнгі балықшы толығымен тік тұрып, сырылдап немесе мүңкіреп, агрессивті ниеттерін көрсетеді. Қарсыластары жақындағанда, аталық нанкин түнгі балықшының агрессивті мінез-құлқына мүңкіреуі, қанаттарын қағу және қарсыласына қарай иеленуі жатады. Аналық нанкин түнгі балықшыларында агрессивті мінез-құлық байқалған жоқ.
The nankeen night heron was formally described in 1789 by the German naturalist Johann Friedrich Gmelin in his revised and expanded edition of Carl Linnaeus's Systema Naturae. He placed it with herons, cranes and storks in the genus Ardea and coined the binomial name Ardea caledonica. Gmelin based his description on the "Caledonian night heron" that had been described in 1875 by the English ornithologist John Latham in his multi volume work A General Synopsis of Birds. The heron had been observed in September 1774 on the island of New Caledonia during Captain James Cook's second voyage to the Pacific Ocean. The naturalist Johann Reinhold Forster, who had accompanied Cook on the voyage, provided Latham with a description of the species. The nankeen night heron is now placed in the genus Nycticorax that was introduced in 1817 by the English naturalist Thomas Forster to accommodate the black crowned night heron. The epithet nycticorax is from Ancient Greek and combines nux, nuktos meaning "night" and korax meaning "raven". The word was used by authors such as Aristotle and Hesychius of Miletus for a "bird of ill omen", perhaps an owl. The word was used by the Swiss naturalist Conrad Gessner in 1555 and then by subsequent authors for the black crowned night heron. The term nankeen in the common name of the species is defined as 'a type of pale yellow cotton cloth, originally from China' in the Cambridge Dictionary. The term originates from the city of Nanjing, which is where the material was first made. This name is widely used in regions such as New Guinea and Wallacea. and the wingspan ranges from 95 to 105 cm. The face is white with a cinnamon tint, and the nape and crown of breeding adults is a grey black. The underparts of the nankeen night heron are white, and there is a gradual blend of the chestnut colour and the white on its neck and upper breast. The back, tail, and upper wing of the bird are a rich rufous colour. The iris is of a straw yellow and can be tinged with orange during the breeding season, while the legs and feet are a creamy yellow. The nankeen night heron is mainly nocturnal, and thus roosts during the daytime in dense cover of trees, bushes, and reeds. They are attentive in general, including during roosting, but can be vulnerable to predators when feeding. However, the species remain stable and widespread, and there are no current conservation measures. Adult nankeen night herons in Australia are observed as partially migratory, moving during winter and major events such as flood and rainfall. Populations that regularly migrate in accordance to seasonal shifts usually move north and can go as far as Papua New Guinea, but some can also arrive in New Zealand, as well as Pacific islands such as Christmas Island, Lord Howe Island, and Cocos Keeling Island. Other populations of the nankeen night heron are classified as sedentary and hardly migrate at all. When facing threats, male nankeen night herons will stand fully erect and make rasping sounds or snap its bill, signalling aggressive intentions. As opponents get close, agonistic behaviours of the male nankeen night heron includes pointing and snapping its bill and waving its wing, while crouching and glaring at its opponent. There are no records of agonistic behaviour in female nankeen night herons.
Өсіру
Бұл құс жыл бойы көбейе алады, бірақ оның негізгі көбейту маусымы Австралияда қазаннан мамырға дейін, Явада ақпаннан маусымға дейін және Филиппинде ақпаннан мамырға дейін болады. Түрдің көбейтілу уақыты азық-түлік қорының жағдайына да байланысты. Нанкин түнгі құйрықтары көбінесе тығыз ағаштарда ұялайды, бірақ батпақтар мен саздақ жерлерде де кездеседі. Өсімдік жамылғысы жоқ жерлерде бұл түр үңгірлерде және жартастардың төменгі жағында ұя салады. Олар көбінесе ибистер, корморандар, басқа құйрықтар және қағанақтарды қамтитын ірі, түрлі колонияларда көбейеді. Нанкин түнгі құйрықтарының ұялары таяқтардан дөңгелекшеленіп салынады. Олардың диаметрі әдетте 20–30 см, ал биіктігі 3–4 см шамасында болады, бұл жұмыртқаларды ұстап тұруға жеткілікті. Жерге салынған ұялар тек таяқтардан жасалған шеңберден тұруы мүмкін, ол жұмыртқалардың домалап кетуіне кедерілді етеді. Таяқтарды әдетте еркек құстар жинайды, ал ұрғашылары оларды ұяда орналастырады. Ұя салу күндіз де, түнде де жүзеге асырылуы мүмкін. Түрдің жұмыртқаларының түсі ашық көк-жасыл, ал бір ұядағы жұмыртқа саны екіден беске дейін жетеді. Жұмыртқалардың орташа өлшемдері – ұзындығы 51,50 мм, ені 37,20 мм. Инкубация кезеңі әдетте 21 күнге созылады, және екі ата-ана да инкубацияға қатысып, балапандарға күтім жасайды. Нанкин түнгі құйрықтарының балапандары әлсіз туылады және туғаннан кейін 6-7 аптадан соң ұшып кетеді. Балапандар ұяға жақындаған барлық ересектерге, тіпті ата-аналарына да агрессивті болады. Олар шамамен екі аптадан кейін ұядан шығып, тамақтану үшін қайта оралады. Балапандар ұядан шыққаннан кейін үшінші аптада тамақтанады.
Breeding can occur year round for the nankeen night heron, but its primary breeding season is October to May in Australia, February to June in Java, and February to May in the Philippines. The timing of the species' breeding is also largely dependent on feeding conditions, such as food availability. Nankeen night herons typically nest in dense trees, but also nest in marshes and swamps. In areas without vegetation, the species can also build nests in caves and under rock overhangs. They often breed within large mixed species colonies, which can include ibises, cormorants, other heron species, and spoonbills. Nests of nankeen night herons are loosely constructed with sticks. These are typically 20–30 cm in diameter and 3–4 cm in height, which is just large enough to hold the clutch. Nests that are constructed on the ground can be merely a ring of sticks that prevents the eggs from rolling away. The sticks are collected by the male birds, while the females arrange them in the nest. The building of nests may take place both during the daytime and at night. The colour of the species' eggs is a pale green blue, and the clutch ranges from two to five. The mean dimensions of the eggs are 51.50 mm in length and 37.20 mm in width. Incubation typically lasts 21 days, and both parents help incubate and care for the young. Nankeen night heron hatchlings are altricial and fledge around six to seven weeks after birth. The chicks are aggressive to all adults, including parents, that approach the nest. They may leave the nest after around two weeks, and return to be fed. They are fed away from the nest by the third week of hatching.
Тамақ және тамақтандыру
Нанкиндік түнгі құйрықтың негізгі тамағы көбінесе су жануарларынан тұрады, соның ішінде тұщы су омыртқасыздары, рактер, теңіз тасбақаларының шабақтары, крабтар және маса балығы мен сазан сияқты балық түрлері. Олардың ішінде рактер басым жем болып табылады. Оның басқа да жемдері – бақалар, кесірткелер, егеуқұйрықтар, сондай-ақ, шегірткелер, су қоңыздары, құмырсқалар, аралар, көбелек құрттары және стрекоза дернәсілдері. Нанкиндік түнгі құйрықтың балапандары жұмыртқадан шыққаннан кейін бірнеше сағаттың ішінде тамақ сұрауға бастайды. Бастапқыда оларға сұйық тамақ беріледі, ал бірнеше күннен кейін жартылай қою тамақ беріледі. Жас балапандар алдымен ауыздан ауызға, кейін ересектердің ұяға қайта құсып берген тамақтарымен қоректенеді. Нанкиндік түнгі құйрықтар негізінен түнде және таңертең азық іздейді. Олардың әдеттегі азық іздеу мінез-құлқы – баяу қозғалып, шалшық суда жем іздеу. Дегенмен, олар биік тұрақтардан секіріп терең судан да азық іздеуге қабілетті. Көбінесе түнгі өмір салғанмен, бұл түр көктемде балаларына жеткілікті тамақ болуын қамтамасыз ету үшін күндіз де қоректенеді.
The main diet of the nankeen night heron consists mostly of aquatic creatures, including freshwater invertebrates, crayfish, sea turtle hatchlings, crabs, and fish species like mosquito fish and carp. Among these, crayfish appears to be the dominant prey. Its other prey include frogs, lizards, mice, as well as insects such as crickets, water beetles, ants, wasps, caterpillars, and dragonfly larvae. Chicks of nankeen night herons begin begging within hours of hatching. They are initially given liquid food and are provided with semi solid food after a few days. The young are fed first from mouth to mouth, and later by adults regurgitating into the nest. Nankeen night herons mainly forage at night and in the morning. Their typical foraging behaviour includes walking slowly, looking into shallow water for prey. However, they can also forage in deep water by plunging from perches. While primarily nocturnal, the species also feeds in the daytime during its breeding season to ensure food availability for the young.
Қорғау мәртебесі
Нанкин түнгі балықшысы IUCN Қызыл тізімінде осал түр деп бағаланбаған, себебі ол ешбір критерийге жатпайды. Түрдің саны құбылып тұрғанымен, азаймайтындығы, өте ірі популяциясы және өте кең таралған аймағы (шамамен 31 600 000 км²) анықталғандықтан, ол тұрақты деп бағаланады. Осы себептерге байланысты IUCN Қызыл тізімі Нанкин түнгі балықшысын ең аз қызығушылық тудыратын түр ретінде қарастырады.
The nankeen night heron has not been evaluated as vulnerable by the IUCN Red List as it does not meet any of the criteria. The species is assessed as stable, as it has a fluctuating but not declining population trend, a very large population size, and an extremely large range, with an estimated extent of occurrence of 31,600,000 km2. The IUCN Red List states that for these reasons, the nankeen night heron is evaluated as a species of least concern.