Кіріспе

Хабар жеткізу үшін үй көгершіндерін пайдалану
Артур Рэнсомның кітабы

Көгершін почтасы – хабар жеткізу үшін үй көгершіндерін пайдалану. Көгершіндердің табиғи үйге оралу қабілетінің арқасында олар хабаршы ретінде тиімді. Көгершіндер арнайы қосқыштарда белгілі бір жерге жеткізіледі, оларға хабарлар бекітіледі, содан кейін көгершін табиғи түрде үйіне ұшып келеді, онда алушы хабарды оқи алады. Олар әлемнің көптеген аймақтарында қолданылған. Көгершіндер соғыс жағдайларында да үлкен нәтижелер көрсеткен, сондықтан оларды соғыс көгершіндері деп атайды.

Ерте тарих

Бұл байланыс тәсілі ежелгі парсылар дәуірінде пайда болған болуы мүмкін, себебі құстарды оқыту өнерін олардан алған деседі. Римдіктер 2000 жыл бұрын әскерлеріне көмек ретінде көгершіндерді пайдаланған. Фронтиннің айтуынша, Юлий Цезарь Галлияны бағындырғанда хабар алмасу үшін көгершіндерді қолданған. Гректер Олимпиада ойындарының жеңімпаздарының есімдерін осылайша өз қалаларына жеткізген. Теңізшілердің дін қызметшісі Генри Тенге (1620-1690 ж.ж.) күнделігінде саудагерлердің Искендерун мен Алеппо арасында тұрақты көгершін поштасын пайдаланғанын сипаттаған. Моғолдар да хабар жеткізу үшін көгершіндерді қолданған. Телеграф ойда келгенге дейін, осы байланыс әдісін қор брокерлері мен қаржыгерлер кеңінен пайдаланған. Голландия үкіметі 19-ғасырдың басында Ява мен Суматрада азаматтық және әскери жүйені құрды, құстар Бағдаттан алынған. 1851 жылы неміс туған Пол Джулиус Ройтер Лондон қаласында кеңсе ашты, ол Лондон мен Париж арасындағы қор нарығының бағаларын жаңа Кале-Довер кабельі арқылы жіберді. Ройтер бұрын Аахен мен Брюссель арасындағы бағаларды жеткізу үшін көгершіндерді пайдаланған, бұл қызмет телеграф байланысы толыққанша жақсарғанға дейін бір жылдай жұмыс істеді. 1870-71 жылдары Парижді қоршағанда көгершіндердің қолданылуы әскери мақсаттар үшін құстарды даярлауды қайта жандандырды. Осы сияқты құстарды ұстау үшін көптеген қоғамдар Еуропаның маңызды елдерінде құрылды, содан кейін түрлі үкіметтер көгершін поштасы арқылы әскери байланыс жүйелерін құрды. Әскери бекіністер арасындағы көгершін поштасы толық сынақтан өткеннен кейін, оны теңіз мақсатында, яғни жақын жердегі кемелерге хабар жіберу үшін пайдалану туралы ой туды. Сондай-ақ, оны жаңалықтар агенттіктері мен жеке тұлғалар да әр түрлі уақытта қолданды. Бірнеше елде үкіметтер өздерінің құс үйлерін (лофт) құрды. Мұндай көгершіндерді жоюды ауыр қылмыс деп санайтын заңдар қабылданды, тиімділікті арттыру үшін жеке қоғамдарға сыйлықтар ұсынылды және жыртқыш құстарды жою үшін сыйақылар тағайындалды. Радио пайда болғанға дейін газеттер көгершіндерді яхта жарыстары туралы хабарлау үшін пайдаланған, ал кейбір яхталарда тіпті құс үйлері де болған. Көгершін поштасын ресми түрде құру кезінде барлық құстарды тіркеу енгізілді. Сонымен қатар, шетелдік жүйелердің тиімділігіне кедергі келтіру үшін, олардың құстарын оқыту үшін импорттау қиындыққа ұшырады, ал кейбір жағдайларда соқырларды соғыс кезінде қызметті тоқтату үшін арнайы оқытты. Мысалы, немістер 1870-71 жылдары Париж көгершіндеріне қарсы соқырларды қолданды. Қытайлар бұрын құстарды қорқыту үшін құлаққаптар мен қоңыраулар тақты. Радиотелеграфия мен телефония дамығаннан кейін, 1910 жылдары көгершіндерді қолдану тек бекініс соғысында ғана шектелді. Британдық Әскери-теңіз министрлігі жоғары тиімділік деңгейіне жеткенімен, 20-ғасырдың басында көгершін қызметін тоқтатты. Керісінше, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Франция, Германия және Ресей әлі де көптеген құстарды ұстаған. Қазіргі уақытта, рафтинг фотографы көгершіндерді флеш-картадағы фотосуреттерді камерадан тур операторына жеткізу үшін "sneakernet" ретінде пайдаланады.

Каталина аралы

1894 жылдан 1898 жылға дейін көгершіндер Авалоннан Санта-Барбара каналы арқылы Лос-Анджелеске хат тасыды. Екі көгершін өсіруші, Отто Ж. және О. Ф. Захн ағайындары, Уэстерн Юнионмен келісімге келді: көгершіндер құрлықта олармен бәсекелеспегенше, компания оқшауланған аралға телеграф желісін салмайтын болады. Аңшылар мен жыртқыштардың қаупіне байланысты, әр хабарламаның үш данасын алып жүретін 50 құсқа оқыту берілді. Олар 48 мильдік қашықтықты шамамен бір сағатта жүзіп өтетін, хаттарды, Лос-Анджелес Таймс газетінен алынған жаңалықтарды және дәрігерлерге шұғыл шақыруларды жеткізетін. Үш маусым бойы жұмыс істеген кезде тек екі хат жеткізілмеді, бірақ хабарлама үшін $0,50-ден $1,00 аралығындағы бағаға қызмет пайдалы болған жоқ, сондықтан 1898 жылы Захн ағайындары пошта қызметін тоқтатты.

Ұлы Барриер аралы (Жаңа Зеландия)

Күгірткелік пошта қызметі құрылғанға дейін Ұлы Барриер аралындағы (Оклендтен 90 шақырым солтүстік-шығыста) тұрғындар мен материк арасындағы жалғыз тұрақты байланыс апта сайынғы жағалау кемесі арқылы қамтамасыз етілді. Аралдың шалқаруы 1894 жылы SS Wairarapa кемесінің жағалауында сүңгуге ұшырап, 121 адамның қаза болуымен айқын болды, ал хабар материкке жетуге бірнеше күн кетті. 1897 жылы арал мен Окленд арасында күгірткелік пошта қызметі басталды. Көп ұзамай екі бәсекелес компания пайда болды, олардың екеуі де ерекше және тартымды маркалар шығарды. Маркалар жаңалықтары үшін көптеп жиналды, ал кейбіреулері өте сирек кездеседі. Бастапқыда қызмет тек Ұлы Барриер аралынан Оклендке қана жүргізілді, кері бағыт тиімсіз деп есептелді. Аралда Порт-Фицрой, Окупу және Вангапарарада күгірткелік пошта агенттіктері құрылды. Құстар апта сайынғы кемемен аралға жіберіліп, олардың аяқтарына жеңіл қағазға жазылған және бекітілген бес хабарламаға дейін артылып, Оклендке қайта ұшып келді. Ұлы Барриер аралының күгірткелік пошта қызметі 1908 жылы арал мен материк арасында алғашқы телеграф кабелі төселген кезде аяқталды.

Үндістан

Орисса полициясы Үндістанда Күтак, Чатрапур, Кендрапара, Самбалпур және Денканал қалаларында тұрақты көгершін байланыс желілерін құрды, және осы көгершіндер төтенше жағдайлар мен табиғи апаттар кезінде өзінің маңыздылығын дәлелдеді. 1954 жылы Үндістан пошта қызметінің 100 жылдығы тойланғанда, Орисса полициясының көгершіндері өздерінің қабілеттерін көрсетіп, Үндістан Президентінен Премьер-министрге ашылу туралы хабарламаны жеткізді.