Кіріспе
Enkhuizen мұражайы, Нидерланды. Enkhuizen қаласының тарихи орталығындағы Wierdijk көшесінде орналасқан Zuiderzee мұражайы – ескі Zuiderzee аймағының мәдени мұрасын және теңіз тарихын сақтауға арналған голландиялық мұражай. 1932 жылдың 28 мамырында Afsluitdijk (Тоған бөгеті) жабылғаннан кейін Zuiderzee екіге бөлінді: Afsluitdijk-тен төменгі сулар енді IJsselmeer деп аталады, ал солтүстіктегі сулар Waddenzee-нің бір бөлігі деп есептеледі.
The Zuiderzee Museum, located on Wierdijk in the historic center of Enkhuizen, is a Dutch museum devoted to preserving the cultural heritage and maritime history from the old Zuiderzee region. With the closing of the Afsluitdijk (Barrier Dam) on May 28, 1932, the Zuiderzee was split in two parts: the waters below the Afsluitdijk are now called the IJsselmeer, while the waters north of it are now considered to be part of the Waddenzee.
Тарих
Энхуизенде үлкен балық аулау флоты, кеме жасау және арқан өндірісі, сондай-ақ сауда-саттық жүреді. Энхуизен "Харингстад" (Шелек қаласы) деп аталады және 1932 жылы Афслуйтдейк бөгеті салынғаннан кейін Зуйдерзе жабылғанға дейін ғасырлар бойы маңызды балық аулау порты болды. Балық аулау аймақтары енді тұщы суға айналды, ал балықтардың құрамы ерең мен анчоустен балық, көгершін және қызыл балыққа өзгерді. Бүгінде Иссельмерде бақалар сирек кездеседі; мұның ең басты себептері – судың ластануы және олардың мөлдірлігіне байланысты "шынық бақалар" деп аталатын шабақтарын Саргасс теңізіндегі көбейту орындарынан Еуропаға қайтып келе жатқанда ұстап, құрлықтағы резервуарларда өсіру. Осы аймақтағы көптеген құсқарлар да бақалармен қоректенеді.
Зюйдерземузейдің тарихы
Энхуйзендегі Zuiderzeemuseum-нің құрылуына 1930 жылдар шамасында теңіз жағалауындағы саябақта өткен көрме түрткіс болды. Бұл Zuiderzee Visscherij Tentoonstelling (Оңтүстік теңізінің балық аулау көрмесі) (ZVT) көрмесінде Zuiderzee аймағының картон үйлері мен костюмді жергілікті тұрғындары көрсетілді. Соғыс қаупінің артуына (және содан кейін соғыс басталғанына) байланысты мұражай салу жоспарлары тоқтатылды. 1949 жылдың жазында алғашқы көрме порттағы 16 ғасырлық қорғаныс мұнарасы Дроммедаристе ұйымдастырылды; осылайша мұражайдың ішкі бөлігі құрылды. Көрменің сәтті өтуі нәтижесінде Zuiderzeemuseum Wierdijk-тегі қоймаларды (ішінде Peperhuis) тұқымдық компаниядан символдық 1 гульденге сатып алды. Нидерланд үкіметі кейіннен осы ғимараттарды қалпына келтіріп, бүгінгі күнге дейін күтіп келеді.
Үстел астындағы мұражай
Мұражай 1950 жылдың 1 шілдесінде ашылды. Ол 17 ғасырдағы (түпнұсқа және көшірме) ғимараттардан тұрады, олардың кейбіреулерін VOC пайдаланған, және уақытша көрмелермен қатар тұрақты экспонаттар да бар. Ең танымал бөлігі – «Шепенхал» (кеме залы), ол келушілерге Зюдерзеедің дамыған балық аулау өнеркәсібінен шыққан ең көп таралған тарихи қайық түрлерін және демалысқа арналған желкенді кемелерді жақыннан көруге мүмкіндік береді. Осы әдемі қайықтардың арасында – ағылшын саяхатшысы Мерлин Миншаллға бір кезде тиесілі болған «Sperwer» (қырғыз) аталған «boeier» қайығы, ол 1930 жылдары бал айы үшін және екінші рет ағылшын құпия қызметі тапсырмасымен Англиядан Дунай арқылы Қара теңізге жүзіп өткен. Сондай-ақ, тарихи «Midzwaardjacht» (орталық тақтасы бар қайық) та қойылған. Мұражайдың ішкі бөлімі Зюдерзее мәдениетінің басқа да жақтарынан алынған артефакттарды, соның ішінде суреттерді, жиһаздарды және дәстүрлі, жергілікті киімдерді («klederdracht») көрсетеді.
Ашық мұражай
1983 жылы 6 мамырда королева Беатрикс ашық аспандағы мұражайды ашып, оны «Зюйдерземузейдің» жаңа кеңейтімі ретінде таныстырды. 1970 жылға дейін бұл жер «Зюйдерзе жұмыстары» қоймасы ретінде пайдаланылды. Мұражай ауылы бұрынғы Зюйдерзе аймағындағы ауылдардың сәулет және «атмосферасын» қайта жаңғырту үшін құрылды: Гронингеннің солтүстігінен бастап жағалау бойындағы Виринген аралына дейінгі ғимараттар ұсынылған. Көптеген ғимараттар түпнұсқа, кейбіреулері тіпті темір қаңқаға орнатылып, толығымен тасымалданған, ал кейбіреулері, мысалы, кемежай және Маркен аралындағы «Сибирь» үйі – түпнұсқа ғимараттардың көшірмелері. Музейге алғашқы зат 1948 жылы әкелінгенмен, 1971 жылы көрмеге қойылған алғашқы ғимарат – Ден Оверден келген «Гастуйскапель» (емханалық шіркеу) болды. Алғашқы сатып алынған ғимарат (Хинделопеннен келген «дейкхуйс» (жағажай үйі)) 32 жыл бойы бөлік-бөлік сақталды, ал оның ішкі жабдығы Хинделопен киімдері мен жиһаздары бар жабық мұражайда көп жылдар бойы көрсетілді. Бүгінде ол ашық аспандағы мұражайдың жағалауында орналасқан және пабқа айналдырылған. Ашық мұражайда түрлі ғимараттар бар: жел тегірмені, әк пештері, балық түтіну үйі, бумен кір жуу, дәмхана, дәріхана, себетші, ұста, ірімшік қоймасы, мектеп және шаштараз, соның ішінде. Кемежай Маркенде кеңейтуге дейін болған көрінісінің көшірмесі болып табылады. Сондай-ақ, жергілікті Зюйдерзе тарихының кейбір аспектілері де көрсетіледі, әсіресе сәуірден қарашаға дейінгі кезеңде, ескі ойындар мен ағаштан қайық жасау сияқты голландтық дәстүрлі шаралар, сондай-ақ арқан өру, шелек жасау, себет өру және шаянды түтіну сияқты ежелгі қолөнерлердің көрсетілімдері ұйымдастырылады. Урк ауылында 1905 жылғы өмір рөлдік ойын арқылы бейнеленеді.
Ресторандар мен сыраханалар
Ішкі және сыртқы мұражайдың екеуінде де Ұлттық мұра орындарында, мысалы, Hindeloopen пабында, Амстердам үйінде және Виердейктегі Перец үйінде бірнеше мейрамхана орналасқан.
Ашылу уақыты
Ішкі Zuiderzeemuseum Binnenmuseum жыл бойы ашық, ал сыртқы "Buitenmuseum" Құтылу мерекесінен қазан айының соңына дейін күн сайын сағат 10:00-ден 17:00-ге дейін ашық болады.
Музейге бару және одан қайту
Ресми тұрақ Лейлистадқа қарайтын жолдың кіреберісінде орналасқан (бұға бойында). Жабық мұражайдан ашық мұражайға пароммен немесе жаяу өтуге болады. Ескі қала орталығындағы Энхуизенде тек жексенбі күні ғана тегін тұрақ бар, бірақ әр апта күні теміржол станциясының артында (жабық мұражайдан жаяу арақашықтықта) тегін тұрақ қарастырылған. Энхуизен теміржол станциясына Амстердам Орталық станциясымен қалааралық пойызбен 1 сағат ішінде жетуге болады. Жабық мұражайға әр 30 минут сайын паром қатынайды.