Кіріспе

АҚШ-тың Ватикан елшісі – Америка Құрама Штаттарының Ватиканға, католик шіркеуінің басшылығына ресми өкілі. Ресми өкілдік 1984 жылы президент Рональд Рейган мен Папа Иоанн Павел II Ватиканмен дипломатиялық қатынастарды ресми түрде ашуымен басталды. Ресми дипломатиялық қарым-қатынастар орнатылғанға дейін президент Франклин Д. Рузвельттің пошта министрі Джеймс Фарли 1933 жылы Ватиканмен қарым-қатынасты жақсартуға ұмтылған жоғары лауазымды алғашқы үкімет өкілі болды. Сонымен қатар, Майрон Тейлор Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде президент Франклин Д. Рузвельттің өкілі ретінде қызмет етті. 1951 жылы президент Гарри С. Трумэн таңдаған Екінші дүниежүзілік соғыстың батыры Марк В. Кларкқа қолдау көрсетілмеді. 1951-1968 жылдар аралығында АҚШ-тың Ватиканға аккредиттелген ресми өкілі болған жоқ. Президент Ричард Никсон Генри Кэбот Лоджты жеке өкілі етіп тағайындап, бұл жағдайды өзгертті. Президент Джимми Картер Нью-Йорк қаласының бұрынғы мэрі Роберт Ф. Вагнерді тағайындады. Бүгінгі күнге дейін барлық елшілер католик шіркеуінің мүшелері болған. Қазіргі елші – Джо Доннели, ол 2022 жылдың 11 сәуірінде Папа Францискоға өзінің сенім грамотасын тапсырды.

Дипломатиялық қарым-қатынас орнатылғанға дейінгі тарих

АҚШ 1797 жылдан 1867 жылға дейін Папалық мемлекеттермен дипломатиялық қарым-қатынас орнатқан. Папалық мемлекеттер 1870 жылы жойылды, оның соңғы аумағы (Рим қаласы) Италия Корольдығына өткен кезде. Одан кейін, 1929 жылға дейін Папаның халықаралық мәртебесі даулы болды, сол жылы Италия үкіметі Ватикан қаласын тәуелсіз қала-мемлекет ретінде құруға келісті. АҚШ жаңадан құрылған Апостольдық Тақтымен толық дипломатиялық қарым-қатынас орнатуға асықпады, бұл ішінара АҚШ-тағы католиктерге қарсы көзқарастың кең таралғандығына байланысты болды. Президент Франклин Д. Рузвельттің почта басшысы Джеймс Фарли 1933 жылы Киелі Тақпен қарым-қатынасты жақсартуға ұмтылған алғашқы жоғары лауазымды шенеунік болды. Ол Еуропаға сапар шегіп, итальяндық лайнер SS Conte di Savoia-да Кеңес Одағы Сыртқы істер халық комиссары Максим Литвиновпен бірге жолға шықты. Италияда Фарли Папа Пий XI-ге қабылдауға барды және 1939 жылы Папа болып сайланатын кардинал Пачеллимен кешкі ас ішті. 1951 жылғы 20 қазанда Трумэн Марк У. Кларкты, АҚШ армиясының генералын және Екінші дүниежүзілік соғыстың батырын, Киелі Таққа өкіл етіп тағайындады. Кларк 1952 жылғы 13 қаңтарда Техас штатының сенаторы Том Коннелли мен протестанттық ұйымдардың наразылығынан кейін өтінімін кері алды. 1951 жылдан 1968 жылға дейін АҚШ-тың Киелі Таққа аккредиттелген ресми өкілі болған жоқ. 1969 жылы президент Ричард Никсон бұл жағдайды өзгертіп, жеке өкілі ретінде Массачусетс штатының бұрынғы сенаторы, 1960 жылғы президенттік сайлауда Никсонның вице-президенттікке үміткері және БҰҰ, Оңтүстік Вьетнам және Батыс Германиядағы бұрынғы АҚШ елшісі Генри Кэбот Лоджды тағайындады. 1978 жылы президент Джимми Картер Нью-Йорк қаласының бұрынғы мэрі және Испаниядағы АҚШ елшісі Роберт Ф. Вагнерді тағайындады. Римдегі АҚШ өкілдігінің басшылары (1848–1867) Сурет Аты мен лауазымы Өкілеттілік құжаттарын тапсыру Миссияның аяқталуы Джейкоб Л. Мартин, іс жүзіндегі уәкіл 19 тамыз 1848 26 тамыз 1848 Льюис Касс-кіші, тұрақты министр 19 қараша 1849 27 қараша 1858 Джон П. Стоктон, тұрақты министр 27 қараша 1858 23 мамыр 1861 Александр Рэндалл, тұрақты министр 6 маусым 1862 4 тамыз 1862 Ричард Милфорд Блэчфорд, тұрақты министр 26 қараша 1862 20 мамыр 1863 Руфус Кинг, тұрақты министр 8 қаңтар 1864 17 тамыз 1867

Елшілердің тізімі

АҚШ-тың Ватикан елшілерінің тізімі: Сурет Аты Қызмет еткен жылдары Папа АҚШ Президенті Уильям Уилсон 1984–1986 Иоанн Павел II Рональд Рейган Франк Шекспир 1986–1989 Томас Патрик Мелади 1989–1993 Джордж Г.В. Буш Реймонд Флинн 1993–1997 Билл Клинтон Линди Боггс 1997–2001 Джеймс Николсон 2001–2005 Джордж У. Буш Фрэнсис Руни 2005–2008 Бенедикт XVI Мэри Энн Глендон 2008–2009 Мигель Х. Диас 2009–2012 Барак Обама Марио Мескита (Толық өкіл) 2012–2013 Кен Хаккет 2013–2017 Франциск Каллиста Гингрич 2017–2021 Дональд Трамп Патрик Коннелл (Толық өкіл) 2021–2022 Джо Байден Джо Доннелли 2022 – қазіргі уақытқа дейін

Бос орын туралы даулар

2009 жылы Ватикан мен Обама әкімшілігі арасындағы аборт және бір жынысты неке мәселелеріне байланысты туындаған шиеленіс салдарынан елші лауазымы бірнеше ай бойы бос тұрды. 2012 жылдың қарашасынан 2013 жылдың ортасына дейін Мигель Х. Диас Дейтон университетінде оқыту үшін қызметтен кеткеннен кейін орын бос болды. 2013 жылдың маусым айында президент Барак Обама Католиктік көмек көрсету қызметінің көп жылдық президенті Кен Хакеттті осы лауазымға үміткер етті. Кен Хакетт 2013 жылдың 1 тамызында АҚШ Сенатымен АҚШ-тың Ватикан елшісі ретінде бекітілді.