Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі әскери операция.

"Странгель" операциясы – 1944 жылдың 19 наурызынан 11 мамырына дейін Римнің солтүстігіндегі Италиядағы неміс әскерін жабдықтау жолдарына тыйым салу мақсатымен одақтас әуе күштері жүргізген әуедегі тыйым салу операцияларының сериясы. Операцияның мақсаты – Орталық Италиядағы неміс әскеріне қажетті жабдықтардың жеткізілуін тоқтату және оларды кері шегінуге мәжбүрлеу болды. Әуе шабуылының стратегиялық мақсаты – аймаққа қарқынды шабуыл қажеттілігін жою немесе азайту еді. Одақтастар науқанның аса амбициялық мақсатына – неміс әскерін Гюстав сызығынан мәжбүрлеп шығаруға – қол жеткізе алмады және жабдықтар ағынын тоқтата алмады. Алайда, әуедегі тыйым салу неміс әскерінің қорғаныс операцияларын жүргізуін қиындатты және одақтастардың кейінгі "Диадем" операциясының табысқа ие болуында маңызды рөл атқарды. Италияның тар бөлігінде екі негізгі тыйым салу жолы сақталды. Бұл По алқабынан майданға дейін пойыз қатынасының тоқтатылғанын, ал Флоренцияның оңтүстігіндегі барлық жабдықтардың жүк көліктерімен тасымалданғанын білдірді. Сегіз апта ішінде одақтастар 21 000 рейс (күнде 388 рейс) жасап, 22 500 тонна бомба тастады. Операцияда Римнен Пизаға және Пескарадан Риминиге дейінгі 388 км² аумақта орта және шабуылдық бомбалаушылар қолданылды.

Диадемдік фаза

"Қоңырау" операциясы "Диадем" операциясы басталмас бұрын әуеде басымдыққа қол жеткізді. "Диадем" операциясы кезінде командирлер жабдықтау желілерін бөгеуді жалғастырды, сонымен қатар әуедегі басымдықты сақтау үшін тікелей әуе қолдауы көрсетті. Нысана таңдаудың кейбір өзгерістері кейінгі әскери доктринаға елеулі әсер еткенін көрсетті: теміржолдардан автомобиль жолдарына ішінара көшу, жаудың алдыңғы қатарларына ең жақын аймаққа назар аудару арқылы жаудың сенімді көлік құралдарынан айыру және жергілікті жабдықтауға қолжетімділігін шектеу мақсатында жасалды. Бұл күш-жігер Германияның отын мен оқ-дәріге қолжетімділігін қиындатты, бірақ оны күрт азайта алмады. Немістер балама маршруттарды пайдаланды және зақымдалған учаскелерді жылдам қалпына келтірді, әсіресе түнде және нашар ауа райында, американдықтар бомбалау мүмкіндігіне ие болмады. "Қоңырау" операциясы кезінде Германияның қажеттіліктері төмен болғандықтан, олар кейбір жағынан жабдықтауды сақтап қана қоймай, тіпті арттыра алды. "Қоңырау" операциясының одақтастар үшін басты, бірақ күтпеген пайдасы – неміс әскерлерінің жылдамдығын төмендету болды. Немістердің фронттың артында резервтік күштері болмағандықтан, олар тактикалық жылдамдыққа тәуелді болды, сондықтан күштерді әлсіз қорғалған учаскелерге жылдам ауыстыру мүмкін болмауы олардың жауынгерлік дайындығын нашарлатты. Жердегі шабуылдар басталғаннан кейін үш апта өткен соң, немістер толыққанды түрде шегіне бастады.

Талдау

1972 жылы Рэнд корпорациясының миссияны зерттеуіне сәйкес, "Страггл" операциясы АҚШ әскери кедергі келтіру доктринасының дамуындағы маңызды кезең болды. Есептің қорытындысы бойынша, жабдықтауды тоқтатудың басты мақсатына қол жеткізу мүмкін емес еді. Кедергі келтіру сол кезде салыстырмалы түрде жаңа әскери стратегия болды және американдық командирлер неміс жабдықтау әдістерін жеткілікті түрде түсінбеді. Жабдықтауды тоқтату операцияның жалғыз мақсаты болмаса да, ол анық сәтсіздікке ұшырағаннан кейін де басты мақсат болып қала берді. Әскерлердің қозғалысына тигізген әсері екінші деңгейде болды. Рэнд есебінде айтылғандай: