Кіріспе

Ripple Rock – Канаданың Британдық Колумбия провинциясындағы Дискавери өткелінің Сеймур тар жолағында орналасқан су асты тауы. Оның екі шыңы болған (су деңгейі төмендегенде 2,74 метр және 6,4 метр тереңдікте), олардың маңынан өтетін күшті тасымал ағындары қауіпті құйындар тудырған. Кемелер мұндай қиындықтан қауіпсіз өту үшін тасымал ағыны басылған кезде күтетін. Таудың қауіптілігіне байланысты Канада үкіметі 1958 жылдың 5 сәуірінде бақыланатын жарылыс жасап, таудың жоғарғы бөлігін жойды. Бұл оқиға Канададағы алғашқы тікелей теледидар трансляцияларының бірі болды және Канаданың Ұлттық тарихи оқиғасы ретінде танылды.

Этимология

Риппл Рок 1862 жылы капитан Ричардс, RN, осылай атады, себебі оның ең биік нүктелері теңіз деңгейіне жуық болды және бұл тізімдегі күшті ағымда көзге түсетін тұрақты толқын тудырды.

Тарих

Бұл жартасты алғаш рет 1791 жылы саяхатшы Джордж Ванкувер "дүниедегі ең қиын су жолдарының бірі" деп атады. Риппл-Рок құрбаны болған алғашқы ірі кеме 1875 жылы Аляскаға бағыт алған "Саранак" бұқтырма кемесі болды. 1958 жылға дейін кем дегенде 20 ірі және 100 шағын кеме ауыр зақымдарға ұшырады немесе батып кетті. Осы оқиғаларда кем дегенде 110 адам суға батып қайтыс болды.

Ерте бұзу ұсыныстары

1860 жылдары Ванкувер аралын Бьют-Инлет шығанағы арқылы құрлықпен байланыстыру жоспары қолға алынды, мұнда Риппл Рок көпірдің орталық тірегі ретінде пайдаланылуы тиіс болды. Бұл жоспар жылдар бойы жалғасты, және теңізшілердің қауіпсіздігін арттыру мақсатында Риппл Рок жартасын жою туралы шешім қабылданғанға дейін, оны жоюға саяси қарсылықтар туды. Кездейсоқ 1931 жылы теңіз комиссиясы Риппл Рок жартасын алып тастауды ұсынған болатын, бірақ үкімет оны жоюға тек 1942 жылы ғана рұқсат берді және осы жұмысты жүзеге асыру үшін алғашқы келісімшарт жасалды.

Алғашқы әрекеттері

Риппл-Рокқа жарылғыш заттарды орналастырудың алғашқы әрекеттері жүзбелі бұрғылау баржалары арқылы жасалды, мақсаты – тасты бөліктерге ұсату. 1943 жылы жасалған алғашқы әрекетте, жалпы салмағы 998 тонна болатын зәкірлерге бекітілген алты 3,8 см болат кабель қолданылды. 1945 жылы екі үлкен жоғарыдан өтетін болат сызықтарын пайдалануға жасалған тағы бір әрекет, жоспарланған 1500 жарылыстың ішінде тек 93 бақыланатын жарылыс сәтті болғаннан кейін тоқтатылды.

1953 жылғы іске асырылуы туралы зерттеу

1953 жылы Канаданың Ұлттық зерттеу кеңесі Мод аралынан тік және көлденең шахталарды бұрғылау арқылы шыңдардың астына ірі жарылғыш заряд орнату идеясының мүмкіндігін зерттеуді тапсырды. Зерттеу нәтижесінде осы тәсіл ұсынылды. Долмадж және Мейсон консультациялық инженерлік фирмалары жобаны жоспарлауға тартылды, ал үш компания – «Солтүстік құрылыс компаниясы», «J. W. Стюарт Лимитед» және «Бойлс Бразерс бұрғылау компаниясы» келісімшартқа ие болды, оның құны 3 миллионнан астам канадалық долларын құрады (2018 жылғы CAD шамасында). Бұл жарылыс ядролық қару сынағы ретінде жоспарланбағанымен, Ұлыбританияның Альдермастондағы Ядролық қару зерттеу орталығының ғалымдарына қызығушылық тудырды. Олар Канадаға өкілдік сапар жасап, жарылыстан алынған деректерді тіркеу үшін түрлі бақылау құралдарын орнатты. Олардың мақсаттары туралы көп мәлімет жоқ, бірақ Лондонның Ұлттық архивіндегі екі құпия құжатта толық ақпарат бар.

Жарылыс

1955 жылдың қарашасынан 1958 жылдың сәуір айына дейін үш сменалы жұмыс кезегінде орта есеппен 75 адам жұмыстандырылды. Олар Мод аралынан 500 фут (152 м) тік шахта, Риппл Рок тауының түбінен 2370 фут (722 м) көлденең шахта және екі негізгі тік шахта салды. Содан кейін, жарылғыш заттарды орналастыру үшін егіз шыңдарға "койот" шахталары бұрғыланды. Келісімшарт екі фирмаға 2 639 000 долларға тапсырылды. Келісімшарт жасалған кезде туннельдер мен шахталар 1957 немесе 1958 жылға дейін аяқталмайды деп болжанған. Бұл шахталарға 1270 метрикалық тонна Nitramex 2H жарылғыш заты орналастырылды, бұл су үстіндегі ұқсас жарылысқа қажетті мөлшерден он есе көп деп есептелді. Жарылыс 1958 жылдың 5 сәуірінде сағат 9:31:02-де болды. Жарылыс салдарынан 635 000 метрикалық тонна тас және су ығыстырылды, қалдықтар кемінде 300 метр биіктікке көтеріліп, екі жаққа құлап түсті. Жарылыс төмен судағы ашық кеңістікті шамамен 14 метрге (45 фут) дейін ұлғайтты. Одан кейін оның екі шыңы су астында 13,7 м (45 фут) және 15,2 м (50 фут) тереңдікте қалды. Корольдік Канада атты полициясы жарылыс орын алған жерден 5 шақырым радиустағы аумақты адамдардан тазартты, ал жарылысқа куә болған инженерлер мен телеарна мамандары бомбобезілгіште орналастырылды. Бұл жарылыс тарихқа енген ең ірі ядролық емес жоспарланған жарылыстардың бірі ретінде тіркелді, алайда Совет үкіметі Колонга өзені үшін Орал тауларында және Қытайда мыс кені ашу үшін одан да үлкен жарылыстар болғанын хабарлады.

Мәдени сілтемелер

Ванкувердегі панк-рок тобы Evaporators-тың 2004 жылғы альбомы Ripple Rock деп аталды және оның тарихы мен қирауы туралы толыққанды баяндайтын әнге ие. Ripple Rock-ты жару туралы жазылған алғашқы ән "Ripple Rock" деп аталды және оны канадалық халық және кантри әншісі Стю Дэвис жазған. 2008 жылы Кэмпбелл-Ривер жарылыстың 50 жылдығын Ванкувердегі арнайы эффектілер компаниясы жасаған естелік жарылыспен атап өтті. Ол 2008 жылдың 5 сәуірінде сағат 9:31:02-де болды.