Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фунт стерлингке байланысты валюталар
Currencies linked to the pound sterling
Стерлинг аймағы (немесе стерлинг блогы, заңды түрде бекітілген аумақтар) – валюталарын фунт стерлингке тікелей байланыстырған немесе өздерінің ресми валютасы ретінде фунт стерлингті қолданған елдердің тобы. Бұл аймақ 1930 жылдардың басында, 1931 жылы фунт стерлинг алтын стандартынан бас тарқаннан кейін жайсыз пайда бола бастады. Оның нәтижесінде, тарихи тұрғыдан фунт стерлинг арқылы көп көлемде сауда жасаған елдердің валюталары алтынға емес, фунт стерлингке тікелей байланыстырылды. Бұл елдердің көп бөлігі Британ империясының құрамына кіргенімен, айтарлықтай бөлігі кірмеген. Екінші дүниежүзілік соғыстың басындағы төтенше заңнама Британ империясының стерлинг блогы елдері мен аумақтарын (Гонконгтан басқа) фунт стерлингтің сыртқы құнын қорғау және басқа да мақсаттармен бірыңғай валюлық бақылау аймағына біріктірді. Канада және Ньюфаундленд долларға байланысты болғандықтан стерлинг блогына қосылмады. Лондондағы Англия банкі аймақтағы ақша-кредит саясатын үйлестіруге жетекшілік етті. Өз валютасы бар мүше елдер шетелдік валюта резервтерінің көп бөлігін Лондондағы фунт стерлинг есебінде сақтады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, АҚШ долларына (алтынға айырбасталатын) бекітілген бағамы бар Бреттон-Вудс жүйесі стерлинг аймағына жаңа өмір сыйлады, себебі Ұлыбритания империядан шыққаннан кейін де Достастық елдерінің байланысы мен сауда адалдығы сақталды, олар фунт стерлингке байланысты қалып, тікелей долларға байланысудан бас тартты. Дегенмен, фунт стерлинг соғысқа дейінгідей халықаралық саудадағы орнын толығымен қайта қалпына келтіре алмады, ал қираған және қаржылық тұрғыдан әлсіреген Ұлыбритания жүйеге сенімді сақтау үшін фунт стерлингтің халықаралық құнын қорғай алмады. Нәтижесінде 1967 жылы долларға қатысты фунт стерлинг құны төмендетілді, бірақ бұл өзгеріс стерлинг аймағының басқа валюталарында көрінбеді. Ақырында, АҚШ долларының Бреттон-Вудс алтын стандартын ұстай алмауы бекітілген валюта бағамы дәуірінің аяқталуына әкелді. Барлық маңызды валюталар, соның ішінде фунт стерлинг, АҚШ долларына қатысты еркін жүзуге көшкендіктен, стерлинг аймағының негізгі мақсаты жойылды. 1972 жылдың маусым айында Ұлыбритания үкіметі Ирландия, Мэн аралы және Норманд аралдарын қоспағанда, стерлинг аймағының басқа елдеріне бір жақты валюлық бақылау шараларын қолданды. Бұл стерлинг аймағының аяқталуын білдірді. 1970 жылдар мен 1980 жылдардың басында қалған стерлинг есебінің көлемі қазіргі әлемдік саудадағы Ұлыбританияның маңыздылығына сай деңгейге дейін төмендетілді.
The sterling area (or sterling bloc, legally scheduled territories) was a group of countries that either pegged their currencies to sterling, or actually used sterling as their own currency. The area began to appear informally during the early 1930s, after sterling had left the gold standard in 1931, with the result that a number of currencies of countries that historically had performed a large amount of their trade in sterling were pegged to sterling instead of to gold. A large number of these countries were part of the British Empire; however, a significant minority were not. Early in the Second World War, emergency legislation united the sterling bloc countries and territories (except Hong Kong) of the British Empire in a single exchange control area to protect the external value of sterling, among other aims. Canada and Newfoundland were already linked to the US dollar and did not join the sterling bloc. The Bank of England in London guided co ordination of monetary policy in the currency area. Member countries with their own currency held a large portion of their foreign currency reserves as sterling balances in London. After the Second World War, the Bretton Woods system of fixed exchange rates to the US dollar (convertible to gold) gave the sterling area a second lease of life as Commonwealth of Nations kinship and trading loyalties were maintained after Britain's withdrawal from Empire by keeping a sterling peg and staying in the sterling area, rather than maintaining a direct dollar peg. Despite this, sterling did not regain anything like its place in international commerce that it had had before the war, and a devastated and financially exhausted Britain could not defend the international value of sterling to maintain confidence in the system, resulting in its devaluation of the pound sterling against the dollar in 1967 that was not reflected in other sterling area currencies. In the end the US dollar's inability to hold to the Bretton Woods gold standard precipitated the end of the era of fixed exchange rates: with all major currencies including the pound floating against the US dollar, the sterling area had lost its final raison d'être. In June 1972, the British government unilaterally applied exchange controls to the other sterling area countries, with the exception of Ireland, the Isle of Man and the Channel Islands. This arguably marked the end of the sterling area. During the rest of the 1970s and early 1980s, the remaining sterling balances were wound down to a level that represented the significance of Britain in contemporary world trade.
Мақсаты
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін британ фунт стерлингі ең маңызды халықаралық валюта болып табылды, ал Лондон қаласы әлемдегі ең маңызды қаржы орталығы еді. Әлемдік сауданың 60 пайызынан астамы фунт стерлингпен қаржыландырылып, төлемдер жасалып, есеп айырысулар жүргізілді, ал алтыннан басқа ресми резервтердің ең үлкен бөлігі фунт стерлингімен сақталды. Британ империясының барлық территориялары жергілікті валюта ретінде фунт стерлингін қолданбағанмен, олардың көпшілігі өздерінің жергілікті валюталарын белгілі бір курс бойынша фунт стерлингіне байланыстырып, ал империядан тыс көптеген шетелдік елдер де осылай істеді. 1931 жылы Ұлыбритания алтын стандартынан бас тарқанда, өз валюталарын алтынға байланыстырған көптеген елдер өз валюталарын фунт стерлингіне байланыстырды; бұл елдер тобы «стерлинг блогы» деп аталды, бірақ «стерлинг аймағы» термині кем дегенде 1935 жылдан бері ресми түрде қолданылып келеді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Британ империясының стерлинг блогына кіретін елдер фунт стерлингінің сыртқы құнын қорғауға ұмтылыс жасады; осы себепті империяның барлық территорияларында британдық стерлинг блогы елдерін бірыңғай валюталық бақылау аймағына біріктіретін заңдар қабылданды. Стерлинг аймағы соғыстан кейінгі кезеңде АҚШ пен Кеңес Одағы арасындағы суық соғыс кезінде Ұлыбритания империясының үлкен держава статусын сақтау мақсатымен жалғастырылды.
Before the First World War, the British pound sterling was the most important international currency, and the City of London was the world's most important financial centre. More than 60 per cent of global trade was financed, invoiced, and settled in sterling, and the largest proportion of official reserves, apart from gold, was held in sterling. Although not all the territories of the British Empire used sterling as their local currency, most of those that did not pegged their local currency at a fixed rate to sterling, as did many foreign countries outside the Empire. When Britain left the gold standard in 1931, many countries that had pegged their currencies to gold pegged their currencies to sterling instead; this group of countries became known as the "sterling bloc", though the term "sterling area" was used officially from at least 1935. When the Second World War broke out, the sterling bloc countries within the British Empire shared a desire to protect the external value of sterling; legislation was therefore passed throughout the Empire formalising the British sterling bloc countries into a single exchange control area. The sterling area was continued in the postwar era in an attempt to preserve the British Empire's superpower status during the Cold War between the United States and the Soviet Union.
Канада және Ньюфаундленд
Канада мен Ньюфаундленд фунт стерлинг аймағына қосылмады, себебі олардың доллар валюталары 1858 жылдан бері АҚШ долларымен тығыз байланысты болған. 1931 жылы Ұлыбритания мен оның доминиондары Ұлы депрессия кезінде алтын стандартынан бас тартты. Бірақ Австралия, Жаңа Зеландия және Оңтүстік Африка алтын стандартының тоқтатылуына жауап ретінде өз фунттарын фунт стерлингке бекіткенімен, Канада мен Ньюфаундленд долларларын АҚШ долларына бекітті. Осылайша, Канада мен Ньюфаундленд фунт стерлингтің сыртқы құнын қорғауға бағытталған валюталық бақылау блогына қосылудан ешқандай пайда көре алмады. Канада мен Ньюфаундлендтің фунт стерлинг аймағына қатыспауы Ұлыбритания үшін тиімді болды, себебі ол Солтүстік Америкаға капиталдың қашуын шектеді. Дегенмен, Канада соғыс басталғанда өз валюталық бақылауын енгізді, ол 1953 жылға дейін сақталды. Канаданың валюталық бақылауы "фунт стерлинг аймағына бейім" болды, себебі оның мақсаты фунт стерлинг аймағына капиталдың қашуын тоқтату емес, АҚШ-қа капиталдың қашуын болдырмау болды.
Canada and Newfoundland did not join the sterling area because their dollar currencies had effectively been linked to the US dollar (since 1858). In 1931, Britain and its Dominions abandoned the gold standard during the Great Depression. But while Australia, New Zealand, and South Africa all responded to the end of the gold standard by pegging their pounds to the pound sterling, Canada and Newfoundland instead pegged their dollars to the US dollar. So Canada and Newfoundland did not stand to gain by joining an exchange control bloc intended to protect the external value of sterling. The absence of Canada and Newfoundland from the sterling area was beneficial to Britain, as it curtailed capital flight to the North American mainland. Canada nevertheless introduced its own exchange controls at the outbreak of war; these were maintained until 1953. Canada's exchange controls were 'sterling area friendly', in that their purpose was more to prevent capital flight to the US than to prevent flight to the sterling area.
Гонконг
Гонконг бастапқыда испан долларын дәстүрлі түрде қолдануына байланысты фунт стерлинг аймағына қосылудан бас тартты. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Гонконг доллары соғысқа дейінгі деңгеймен бірдей бекітілген бағаммен фунт стерлингке қайтадан бекітілді. Бірақ, оның ерекше геоэкономикалық орны Гонконгке 1949 жылдан 1967 жылға дейін техникалық тұрғыдан заңсыз болған фунт стерлинг аймағымен екі жүйелі қарым-қатынас жасауға және бастысы АҚШ долларымен еркін валюта нарығын пайдалану арқылы валюта бақылауларын жеңуге мүмкіндік берді. 1967 жылғы фунт стерлинг дағдарысында Гонконг валютасын девальвациялауда Ұлыбританияны толық еліктемеді. 1972 жылы Гонконг фунт стерлингпен валюталық байланысын толығымен үзді.
Hong Kong originally declined to join the sterling area, due to its traditional use of the Spanish dollar. After the end of the Second World War, the Hong Kong dollar was re pegged to sterling at a fixed rate identical to the pre war level. Nevertheless, its unique geo economic position afforded Hong Kong the ability to defy exchange controls by operating a dual system with the sterling area and a free exchange market principally with the US dollar, which was technically illegal from 1949 to 1967. In the 1967 sterling crisis, Hong Kong only partially followed Britain in devaluing its currency. In 1972, Hong Kong finally ended the currency peg with sterling.
Мүшелерге берілетін жәрдемақылар
Соғыс 1945 жылы аяқталғаннан кейін фунт стерлинг аймағы әлемдегі ең ірі және ең үйлесімді валюталық блок болып қала берді, және ол мүше мемлекеттерге валюталық бақылаусыз аймақ ішінде кез келген жерде фунт стерлингпен төлемдерді жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Мүшелер тұрақты валюта бағамдарының және Лондон қаласының қаржылық ресурстарына үнемі қол жеткізудің артықшылықтарынан пайдаланды. Ал британ үкіметі АҚШ долларының жетіспеушілік туған кезде фунт стерлингін сақтау үшін бүкіл аймақтың мүшелерінің біріктірілген резервтерін пайдалана алды.
At the end of the war in 1945 the sterling area remained the largest and most coherent currency bloc in the world, and it provided its members with freedom to settle payments in sterling anywhere within the area without exchange controls. Members enjoyed the benefits of stable exchange rates and permanent access to the financial resources of the City of London. Meanwhile, the British government was able to use the pooled reserves of the entire area's membership to back sterling at times when there was a US dollar shortage.
Өлім
1950 жылдардың соңында Британ империясының ыдырауымен бірге саяси пікірлер тез өзгерді, нәтижесінде Еуропамен сауда жасау Ұлыбританияның болашағы үшін Ұлыбритания мен Достастық елдері арасындағы тарихи артықшылықты саудадан гөрі маңыздырақ болып саналды. Бұл 1957 жылы құрылған Еуропалық қауымдастықтарға (ЕҚ) (ортақ нарық) қосылуға жасалған әрекеттерге әкелді. 1967 жылдың қараша айында Ұлыбритания үкіметі фунт стерлингтің құнын 1 фунт = 2,80 доллардан 1 фунт = 2,40 долларға дейін төмендетті. Бұл стерлинг аймағының көптеген бөліктерінде жақсы қабылданалмады, және 1949 жылғы девальвациядан айырмашылығы, стерлинг аймағының көптеген елдері бір уақытта өз валюталарын девальвацияламады. Бұл стерлинг аймағының аяқталуының бастамасы болды. 1968 жылғы Базель келісімдері фунт стерлингтен АҚШ долларына капиталдың қашуын азайтуға бағытталған. 1972 жылдың 22 маусымында Ұлыбритания Ирландия және Корольдік тәуелділіктерінен (Мэн аралы және Норманд аралдары) басқа, Ұлыбритания мен стерлинг аймағының басқа мүшелері арасында валюталық бақылауды енгізді. Сол уақытта Ұлыбритания фунт стерлингті еркін айналымға жіберді. Қаржы министрі Энтони Барбердің сөзіне göre, бұл стерлинг аймағының басқа бөліктеріне капитал ағынының күрт өсуін тоқтату мақсатында жасалды. Бұл өзгерістерге қарсы шыққандар олардың нақты себебі Ұлыбританияның ЕЭО-ға кіруі екенін, ал Франция Ұлыбританияның Достастықпен және стерлинг аймағымен тығыз экономикалық байланыстарынан алаңдаған, тіпті Франция CFA және CFP франк аймақтарындағы бұрынғы, жетіспейтін отарларымен ерекше экономикалық қарым-қатынастарын сақтап қалған болатын. Ұлыбританияның 1961 және 1967 жылдары Еуропалық экономикалық қауымдастыққа қосылу әрекеттері француздар тарапынан тоқтатылды, бірақ ақырында 1973 жылдың 1 қаңтарында Франция Ұлыбританияның мүшелігіне қойған ветосын ресми түрде алып тастағаннан кейін Ұлыбритания Еуропалық қауымдастықтың мүше мемлекетіне айналды.
Towards the end of the 1950s with the decline of the British Empire, political opinion rapidly shifted towards the view that trade with Europe was more important to the future of the United Kingdom rather than the historical preferential trading with the Commonwealth nations, which resulted in its attempts to join the European Communities (E. C) (the Common Market) which was formed in 1957. The UK government devalued the pound sterling in November 1967 from £1 = $2.80 to £1 = $2.40. This was not welcomed in many parts of the sterling area, and, unlike in the 1949 devaluation, many sterling area countries did not devalue their currencies at the same time. This was the beginning of the end for the sterling area. The Basel agreements of 1968 were designed to minimise flight from sterling to the US dollar. On 22 June 1972 Britain imposed exchange controls between Britain and other members of the sterling area, with the exception of Ireland and the Crown Dependencies (the Isle of Man and the Channel Islands). At the same time, Britain floated the pound sterling. According to Chancellor of the Exchequer Anthony Barber, this was to halt a recent increase in capital outflow to other parts of the sterling area. Opponents of these changes argued that the real reason for them was Britain's impending entry to the EEC, and that France was concerned about Britain's close economic ties with the Commonwealth and the sterling area, even though France continued to have special economic relations with its less successful former colonies in the CFA and CFP franc zones. The attempts by the United Kingdom to join the European Economic Community in 1961 and 1967 were blocked by the French, but eventually, on 1 January 1973, the United Kingdom became a European Communities member state after France formally lifted its veto on UK membership.