Кіріспе

Lockheed YO 3 Quiet Star – американдық бір қозғалтқышты, ұспалдақпен қоздырылатын ұшақ, ол Вьетнам соғысы кезінде майданды бақылау мақсатында әзірленген. Ғасырлар бойы мүмкіндігінше тыныш болу үшін жасалған, ол қараңғы уақытта әскерлердің қозғалысын жақындап, дерлік шусыз бақылауға арналған.

Жобалау және әзірлеу

YO 3A 1968 жылы АҚШ Армиясының техникалық талаптарына сәйкес жобаланған, онда түнде 457 метр биіктікте ұшқанда жерден естілмейтін бақылау ұшағы қажет болды. Калифорния штатының Саннивейл қаласында орналасқан Lockheed Missiles and Space Company компаниясы екі прототиптік ұшақ жасауға келісімшарт жасады. 1966 жылы компания екі QT 2 "Тыныш қозғалтқыш" ұшағын модификацияланған Schweizer SGS 2 32 планерлерін пайдаланып құрастырды. Содан кейін QT 2 прототиптері QT 2PC "PRIZE CREW" конфигурациясына өңделді. QT 2PC бұлжымайтын қозғалтқышпен және тыныш жұмыс істеу үшін баяу айналатын винтпен жабдықталған. Вьетнамда QT 2PC ұшағымен жүргізілген сынақтардан кейін, YO 3A деп белгіленген сериялық ұшаққа тапсырыс берілді. Бұл ұшақтың конструкциясы да Schweizer SGS 2 32 планерінің негізінде салынған. QT 2PC сияқты, YO 3A-ның да кең қанаттары және бақылау үшін үлкен кабинасы бар. Екі экипаж мүшесі (ұшқыш және бақылаушы) тізбектей отырады. Бақылаушы кабинаның алдыңғы бөлігінде орналасқан. YO 3A – жартылай монокок конструкциялы, төменгі қанатты металл моноплан. YO 3A-ның басқару беттері, соның ішінде элерон мен руль матамен жабылған. Қозғалтқыш қақпағы, кабинасы, қозғалтқыш шығару құбыры, қанат түбірінің жақтаулары және доңғалақ ұялары шыны талшықтан жасалған. YO 3A-да артқы тісті дөңгелекті қондыру шассисі бар. YO 3A ауамен салқындатылатын, алты цилиндрлі, көлденең орналасқан, жанармай инжекторлы Continental Model No. IO 360D қозғалтқышымен жабдықталған. Қозғалтқыш белдік жетегі арқылы баяу айналатын винтке қосылған. Винттің айналу коэффициенті 3,33:1. Алғашында алты қанатты, жерде реттелетін винтпен жабдықталған, ол 1971 жылғы наурыз айында Оле Фалин жобалаған үш қанатты, ламинатталған, тұрақты жылдамдықты ағаш винтке ауыстырылды. Қозғалтқыш қабығы мен өрттен қорғау қабырғасы қозғалтқыш шуын азайту және ұстап тұру үшін шыны талшық материалмен астарланған.

Соғыстан кейінгі қолданысы

Вьетнамнан кейін екі YO 3A, 69-18006 және 69-18007, Луизиана штатының Балық және аңшылық департаменті қолданды. Ұшақ браконьерлерді ұстауға тиімді болды. Кейін ФБР бұл ұшақты сатып алып, бірнеше жыл бойы пайдаланды, адам ұрлаушылар мен ақша талап етушілерді ұстауға көмектесті. НАСА бір YO 3A, 69-18010 ұшағын алды. АҚШ Армиясында қызметтен кейін бұл ұшақ авиациялық және қозғалтқыш құрылғыларын жөндеу мектебіне берілді. 1977 жылы Калифорниядағы Моффетт федералды әуежайында орналасқан НАСА-ның Эймс зерттеу орталығы мектептен YO 3A ұшағын сатып алды. НАСА ұшаққа қанат ұштарына және құйрығына микрофондар орнатты. Бұл микрофондар АҚШ Армиясының түрлі тікұшақтары мен Tiltrotor ұшақтарының ұшу кезіндегі дыбыстық сипаттамаларын жазу үшін қолданылды. YO 3 сонымен қатар Lockheed SR 71 Blackbird ұшағының үндік соққыларын өлшеу үшін де пайдаланылды. 1997 жылы НАСА YO 3A ұшағын Калифорниядағы Эдвардс әуе күштері базасындағы Драйден ұшу зерттеу орталығына (қазір Армстронг ұшу зерттеу орталығы) ауыстырды. YO 3A 2004 жылдың қазанына дейін ұшуға дайын күйде сақталды. Содан кейін YO 3A Аймсқа қайта ұшырылып, шамамен екі жыл бойы роторлық ұшақтарды зерттеуге көмектесті. 2015 жылы НАСА ұшақты пайдаланудан шығарды және оны Жалпы қызметтер басқармасы аукционда Вьетнам тікұшақтары мұражайына сатты.