Нанотехнология ғылыми фантастикада кеңінен қолданылады. Фейнман мен Дрекслердің еңбектерінен бастау алған нанотехнология, қару-жарақ жасаудан тірілтуге дейін түрлі сюжеттерде кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нанотехнологияның көркем әдебиетте қолданылуы
Fictional uses of nanotechnology
Нанотехнологияны көркем әдебиетте пайдалану ғылыми зерттеулердің назарына ілікті. Нанотехнологияның ерекше қасиеттерін тұңғыш рет 1959 жылы физик Ричард Фейнманның "Төменде кеңістік көп" деген дәрісінде айтылды. К. Эрик Дрекслердің 1986 жылы жарық көрген "Жаратылыс машиналарын жасау" кітабы нанотехнология туралы түсінікті кең жұртшылыққа жеткізді. Одан бері нанотехнология түрлі жанрдағы көркем әдебиеттерде жиі қолданылып келеді, көбінесе фантастикалық шығармалардағы ерекше немесе қиялдағы оқиғаларды негіздеу үшін пайдаланылады.
The use of nanotechnology in fiction has attracted scholarly attention. The first use of the distinguishing concepts of nanotechnology was "There's Plenty of Room at the Bottom", a talk given by physicist Richard Feynman in 1959. K. Eric Drexler's 1986 book Engines of Creation introduced the general public to the concept of nanotechnology. Since then, nanotechnology has been used frequently in a diverse range of fiction, often as a justification for unusual or far fetched occurrences featured in speculative fiction.
Компьютерлік ойындар
PlanetSide және PlanetSide 2 ойындарында наноидтар қару, көлік, құрылымдар, жабдықтар жасау үшін, тіпті адам денесін қайта жаңғырту үшін қолданылады. Қайта туу технологиясының дамуы солдаттарға өз саналарын наноидтардан тұратын жаңа денеге жүктеу арқылы өлместікке қол жеткізуге мүмкіндік берді. Роботтардың көтерілісі және 2: Қайта тірілу фильмдерінде А наномортта "Супервайзер" деп аталатын гиноид бар, ол хром элементінен жасалған, форманы өзгерту қабілеттері үшін наноидтарды пайдаланатын сұйық металл және Метрополис 4-тің жабық орталық камерасында триллиондаған наноботтардан құралған топтық санаға ие. Толық жойылғанда нанороботтар құрылыстар салу үшін қолданылады. Mortal Kombat сериясының кейбір ойындарында "Smoke" кейіпкері нанороботтардың бұлты болып табылады. System Shock 2 (1999) ойынында "наноидтар" валюта ретінде де, қару-жарақ түрі ретінде де қолданылады. Deus Ex (2000) ойынында нанотехнология сюжет пен ойын механикасының маңызды бөлігі болып табылады. Қате қолданылғанда өте қауіпті технология, ол кейіпкерге бірнеше адамнан асып түсетін қабілеттермен қатар, "Аждаһаның тісі" сияқты қару-жараққа жаңа тәсілдерді ұсынады. MMORPG Anarchy Online (2001 жылы іске қосылды) жақсы дамыған нанотехнологиясы бар планетада орналасқан, ол әдетте фантастикалық ойындарда сиқыр ретінде қолданылады. Metal Gear Solid (1998) фильмінде басты кейіпкерге адреналин, қоректік заттар, қант, ноотроптар және бензедрин беру және басқару үшін, сондай-ақ кодек батареясын зарядтау үшін наномашиналар берілді. Metal Gear Solid 2 (2001) басты кейіпкеріне емдеу сияқты функцияларды орындайтын наномашинамен жасанды қан құйылды. Metal Gear Solid 4 (2008) көптеген нанотехнологияларды ұсынады, мысалы, "Патриоттардың ұлдары" – әлемдегі әрбір заңды жауынгердің әрекеттерін реттейтін және жақсартатын жасанды интеллект/наномашиналар желісі. Metal Gear Rising Revengeance (2013) фильмінде басты қарсыласы сенатор Армстронг та нанотехнологиямен өзін жетілдіреді. Red Faction (2001) фильмінде Марстағы кеншілерді бақылау үшін нанотехнология қолданылады, ал Red Faction Guerilla (2009) нанотехнологияны, әсіресе "Nano Forge" деп аталатын құрылғыны сюжеттің маңызды бөлігі ретінде көрсетеді. "Hostile Waters" компьютерлік ойыны нанотехнологиялық құрастырушыларды қамтитын оқиғаны ұсынады. Ratchet & Clank сериясында денсаулық жүйесі нанотехнологияны қамтиды. Нанотехнологияны бірінші ойында сатып алу арқылы немесе серияның басқа ойындарында жауларды жеңу арқылы жаңартуға болады. Нанотехнологияны Crysis (2007), Crysis 2 (2011) және Crysis 3 (2013) ойындарында да табуға болады. Бұл ойындардың кейіпкерлері "Nano Suit"пен жабдықталған, бұл оларға күшті болуға, көрінбей қалуға, қатты бронямен қамтамасыз етілуге және т.б. мүмкіндік береді. Marvel: Ultimate Alliance 2 (2009) ойынында Рид Ричардс суперқұқықсыздардың санасын бақылауға арналған наноидтар жасайды. Алайда, наноидтар ойынның басты қарсыласы болған "Fold" деп аталатын топтық санаға айналады. SpaceChem ойынында ойыншы визуалды бағдарламалау тілімен басқарылатын "Waldos" деп аталатын наномашиналарды қолдана отырып молекулалық құрастырушы/бөлшектеушілерді құруы керек. Stellaris ойынының "Distant Stars" кеңейтуінде нанотехнология көптеген аспектілерде маңызды рөл атқарады.
In PlanetSide and PlanetSide 2, nanites are used to fabricate weapons, vehicles, structures, equipment, and even resurrect human bodies. The development of rebirthing technology has allowed soldiers achieve immortality by downloading their consciousness into a new body composed entirely of nanites. In Rise of the Robots and Rise 2: Resurrection, A nanomorth features a gynoid known as the Supervisor which composed of Chromium element, a liquid metal that utilizes nanites for shapeshifting abilities and a hive mind constructed from trillions of nanobots in a sealed central chamber within Metropolis 4 Due to the corruption of the EGO virus which infect the Supervisor, she now controls the Electrocorp and all other machines in Metropolis 4. In Total Annihilation nanobots are used to build structures. In some games of the Mortal Kombat series, the character Smoke is a cloud of nanobots. In System Shock 2 (1999), "nanites" are used as currency as well as a type of weapon ammo. In Deus Ex (2000), nanotechnology is an important part of both the plot and game mechanics. A very dangerous technology in the wrong hands, it provides a number of superhuman abilities to the protagonist along with novel approaches to weaponry such as the coveted Dragon's Tooth Sword. The MMORPG Anarchy Online (launched 2001) is set on a planet with well developed nanotechnology, which generally is used as magic in fantasy themed games. In Metal Gear Solid (1998) the protagonist got nanomachines to supply and administer adrenalin, nutrients, sugar, nootropics, and benzedrine and to recharge a Codec's battery. The protagonist of Metal Gear Solid 2 (2001) had artificial blood infused with nanomachine that served functions such as healing. Metal Gear Solid 4 (2008) featured a great deal of nanotechnology, such as the Sons of the Patriots, an artificial intelligence/nanomachine network that regulated and enhanced the actions of every lawful combatant in the world. In Metal Gear Rising Revengeance (2013) the main antagonist Senator Armstrong also augments himself with nanotechnology. In Red Faction (2001), nanotechnology is used on Mars to control miners, and Red Faction Guerilla (2009) features nanotechnology, in particular a device called the Nano Forge, as a major plot point. The computer game Hostile Waters features a narrative involving nanotech assemblers. In the Ratchet & Clank series, the health system involves nanotechnology. The nanotech can be upgraded by purchase in the first game, or by defeating enemies in other games of the series. Nanotechnology is also found in Crysis (2007), Crysis 2 (2011), and Crysis 3 (2013). The protagonists of these games are equipped with a "Nano Suit", which enables them to become stronger, invisible, heavily armored, etc. In Marvel: Ultimate Alliance 2 (2009), Reed Richards creates nanites that are meant to control the minds of supervillains. However, the nanites evolve into a group mind called the Fold which serves as the primary antagonist for the game. In SpaceChem the player has to build molecular assembler/disassemblers using nanomachines called "Waldos" controlled by a visual programming language. The Distant Stars expansion for Stellaris heavily features nanotechnology in many aspects.
Комикс және басқа да ақпарат құралдары
Battle Angel Alita: Last Order манга сериясында нанотехнологияға көптеген сілтемелер жасалады және оның қолданылуы қатаң шектеледі, себебі Меркурийдің сұр иіс (grey goo) апатына байланысты планеталық колония ретінде жоғалу қаупі болды. Оның қауіптілігі мен бақылауы оқиғаның негізгі қозғаушы күштерінің біріне айналды. Dx13: Nano A Mano – Кирупагарен Каннидің манга сериясында басты кейіпкер ғажайып меха құру үшін наноботтарды пайдаланады, оны электрондық қолғап, микрофон, камера сияқты арнайы жасалған құралдармен қашықтан басқарады. Наномиттер Devil's Due баспасынан шыққан G.I. Joe Reinstated сериясында кездеседі. Black Cat аниме және манга сериясында Ева наномашиналарды басқару қабілетіне ие. Наноботтар кейіннен түрлі мақсаттарда қолданылады, құрбандарды қаһарлы жауынгерлерге айналдырудан бастап, Крид Дискентке өлместік сыйлауға дейін. To Love Ru аниме және манга серияларында Трансформация қарулары – Алтын Қараңғылық және Меа Куросакидің ішінде Black Cat-танғы Ева сияқты наномашиналар бар. Project ARMS аниме және манга сериясында ARMS – бұл үйлесімді биологиялық организмдерге енгізілген көптеген наномашиналардан жасалған қару, олар оларға түрлі жауынгерлік қабілеттер мен жаңару мүмкіндігін береді. Төрт басты кейіпкердің әрқайсысы жасанды интеллектіге ие ARMS-қа ие, бірақ Кит сериясы мен модульденген ARMS-та жоқ. LEGO BIONICLE франшизасында 2001–2008 жылдардағы сюжет желісінің барлық кейіпкерлері биомеханикалық наноботтар екені белгілі болды (бірақ олар тұратын алып роботтың (12,192 км биіктік) көлеміне қарағанда шамамен адам мөлшерінде). Нанотехнологияның комикстердегі ең алғашқы пайда болуының бірі – Iron Man 294 (шілде 1993) комиксіндегі Техновор. X-Men сюжеттерінде нано-сентинельдер пайда болады, олар адамдарды Prime Sentinel-ге (соның ішінде Fantomex кейіпкері) түрлендіру үшін немесе мутанттарды жұқтырып, олардың жасушаларына шабуыл жасау үшін қолданылады.
In the manga series Battle Angel Alita: Last Order, nanotechnology is referenced numerously and its use is heavily restricted, owing to the loss of Mercury as a potential planetary colony due to a grey goo catastrophe. Its danger and control has become one of the main driving narratives in the story. In Dx13: Nano A Mano a manga series by Kirupagaren Kanni the protagonist uses nanobots to create a giant mecha, which is remotely controlled by custom built equipment such as electronic glove, microphones, cameras, etc. Nanomites appear in the G. I. Joe Reinstated series published by Devil's Due. In the anime and manga series Black Cat, Eve has the ability to manipulate nanomachines. Nanobots are later used for a variety of purposes, from turning victims into berserk warriors to granting Creed Diskenth immortality. In the anime and manga series To Love Ru, the Transformation Weapons Golden Darkness and Mea Kurosaki have nanomachines within them, in the same manner as Eve from Black Cat. In the anime and manga series Project ARMS, the ARMS are weapons made from many nanomachines imbued into compatible biological beings, granting them a great variety of combative abilities and regeneration. The four protagonists each have an ARMS that have artificial intelligence, but the Keith series and the modulated ARMS do not. In the LEGO franchise BIONICLE, it is eventually revealed that all characters from the 2001–2008 storyline are biomechanical nanobots (though roughly human sized, given the size of the gigantic robot they inhabit (12,192 km tall)). One of the earliest appearances of nanotech in comics was the Technovore from Iron Man 294 (July 1993). In several X Men storylines, nano sentinels appear, either used to modify human beings into Prime Sentinels (including the character Fantomex), or to infect mutants and attack their cells.