Кіріспе

Every Day Except Christmas – 1957 жылы Ковент-Гардендегі жеміс-көкөніс және гүл сату базарында түсірілген 37 минуттық деректі фильм. Оны Линдсей Андерсон режиссерлік етті, ал Карел Рейс және Леон Клор британдық Ford компаниясының қолдауымен «Британға қара» («Look at Britain») сериясының бірінші фильмін жасады. Операторлық жұмысын Уолтер Лассали атқарды. Every Day және одан кейінгі екі-үш жылдың ішінде түсірілген көптеген қысқа, көбінесе деректі фильмдер «еркін кино» идеясын бейнеледі, яғни бұл фильмдер дәстүрлі кино өндірісінен тыс жағдайда жасалған. Фильм BAFTA сыйлығының «Үздік деректі фильм» номинациясына ие болды және Венеция қысқаметражды және деректі фильмдер фестивалінде Гран-приді жеңіп алды.

Қысқаша мазмұны

Фильмді жеті-сегіз жүргізушіге/жүк тиеушілерге және базар жұмыскерлеріне арнаған титрлермен басталып, фильм барысында кездесетін адамдарды таныстырады, Андерсон күнделікті әдеттерді бейнелейді: жүк машиналарын тиеу, түн ортасынан кейін дала мен қала көшелерімен жүру, радиода BBC Light бағдарламасының хабаршысы жақсы түн тілеп, эфирді жабады, сосын "Құдай патшаны сақтасын" әнұраны ойнайды. "Барлық жол Ковент-Гарденге салады" дейді баяндаушы, драматург Алан Оуэн, содан кейін базар жұмыскерлерінің түнгі жұмысын бастауы көрсетіледі, олар жыл бойы 364 күн жұмыс істейді. "Көшелер оянып келе жатқанда" көкөністер мен гүлдер келіп түседі, дүкендер біртіндеп орнатылады; монтаждау қарқыны жұмыстың қарқыны арта түскенде, түнгі ырғақ орнағанда жеделдейді. Осы сәттен бастап фильмнің ырғағы бейнеленген оқиғалардың ырғағымен үйлеседі: Ковент-Гарденге жүк тиеу мен келудің бірқалыпты қарқыны Андерсон есімдерімен таныстырған бірнеше жұмысшылардың іс-әрекеттеріне назар аудара отырып, көңіл-күй мен сезімді мұқият жасайтын монтаждаудың жылдам қарқынына жол береді. Кейде әңгіме-дүкен, әзіл-қалжың, шай ішуге уақыт табылады, бірақ көбінесе тұрақты жұмыс. Содан кейін кадрлар тізбегі келеді, ол күнделікті тәртіпті көрсетеді: гүлдер мен көкөністер қораптары ашылып, ішіндегісі көрсетіледі, жүк машиналары түсіріледі, дүкен иелеріне жеткізілімдер жасалады, соңында бәрі дайын болады. Сондықтан "Әрбір күн" базар жұмыскерлерінің қадір-қасиеті мен олардың базардағы жұмысындағы рөлін құрметтейді. Сосын қарқын тағы да баяулайды: сатып алушылар келгенге дейін демалуға уақыт келді. Бұл жолы Андерсон камерасына және монтаждау қарқынына көбінесе демалып жатқан адамдарға назар аударуға мүмкіндік береді; бұларға базар жұмыскерлері ғана емес, сонымен қатар базардағы кафелердің "түнгі тұрақты клиенттері" кіреді, олар шай ішеді, әңгімелеседі, сәл ұйықтап, келесі кезеңге дайындалады. Таңғы сағат 4-те базар бос, көшелер де бос, камера гүл мен көкөніс дүкендерінің үнсіз қатарларынан өтеді. Біз күтеміз. "Күннің шуағы базарға қайтадан қозғалыс әкеледі" дейді баяндамашы, сонда көңіл-күйі тез өзгереді. Бірден қыжырлы да шулы болып кетеді, фильмнің ырғақтары да соны көрсетеді. BBC Home Service хабаршысының таңғы сағат 6.30-дағы "қалыс қалыс" сәлемі ірі дүкендер желілерінен келген көптеген корпоративтік сатып алушылардың келуіне қарсы естіледі. Таңғы сағат 7-ге қарай сауда қызу, бұл біз естіген көптеген сөздерде көрінеді: әңгімелердің үзінділері, тапсырыстар қабылданады, жүк тасымалдаушыларға нұсқаулар беріледі, нарық қызметінің барлық дыбыстары тұрақты қозғалыстың монтажымен үйлеседі. Содан кейін, қозғалыс "сыртқа қарай бағытталғанда", әртүрлі қораптармен жүретін жүк тасымалдаушылар (алғашқыда барлығы әйелдер болған, енді тек бір ғана қалды, қарт әйел Алиса) өнім мен гүлдерді күтіп тұрған жүк көліктеріне және үлкен арбаларға тиеп әкетеді. Таңғы сағат 8-ге қарай сауда баяулағанда, фильмнің қарқыны жұмысшылардың күніндегі тыныш уақытты көрсетеді. Кафелер қайтадан толы, Виктория патшайымы тұсында болған ескі гүл сатушылар, біз олардың өткен шақтар туралы әңгімелерін тыңдаймыз, өйткені олардың әрқайсысы гүл тағатын. "Күнгі 11-ге дейін ештеңе қалмайды" және елге қарай жүк көліктерін тиеу толыққанды жүріп жатыр. Базардан шығып бара жатқан жүк көліктерінің монтажында (таңқаларлық емес, олардың кейбіреулерін Ford жасаған) оқиғалар толық айналымға кіреді: базардың күні басталған жерде аяқталады, ал фильм фильмге арналған базар жұмыскерлерінің бет-әлпеттерін көрсетумен аяқталады.

Сыншыл реакция

Критик Кристоф Дюпен атап көрсеткендей: "Фильм Андерсонның "күнделікті өмірдің поэзиясы" деп атаған нәрсені шақырады және Андерсонның құрмет тұтқан Хамфри Дженнингстің соғыс жылдарғы фильмдерінің ең көркем лирикалық сапаларына ие".