Кіріспе

АҚШ-та торнадолардың кең ауқымды шабуылы 2005 жылдың 15 қарашасында АҚШ-тың орталық бөлігі мен Теннесси өзенінің аңғарына қатты нұқсан келтірді. Бұл құбылыс оңтүстік-шығыстан келген жылы, ылғалды ауа мен солтүстік және солтүстік-батыстан келген суық Арктика ауасын бөліп тұрған суық фронт бойында орын алды. Сол күні түстен кейін және кешке Алабама, Арканзас, Иллинойс, Индиана, Кентукки, Миссури және Теннесси штаттарында 49 торнадо тіркелді. Аймақ бойынша күшті желдер мен ірі шегелер де қосымша зардаптарға әкелді. Ең күшті торнадо Фудзита шкаласы бойынша F4 санатында болды; ол Кентукки штатының Эрлингтон және Мэдисонвилл аймағында пайда болды. Бұл 2005 жылы тіркелген жалғыз аса күшті торнадо болды.

Метеорологиялық тұжырымдама

Норман қаласындағы Ұлттық ауа райы қызметінің дауыл болжау орталығы Миссисипи штатының солтүгінен Индиана штатының ортасына дейінгі аймақта қауіпті ауа райының "жоғары деңгейдегі қаупі" бар екенін жариялады. Мұндай жариялау сирек кездеседі (әсіресе қараша айы үшін) және кең аумақта күшті дауылдар мен торнадолардың болуына елеулі қауіп бар екенін білдіреді. Түстен кейін алғашқы торнадо ескертулері шығарылған кезде, SPC бірнеше торнадо ескертулері бойынша қиратуға қабілетті торнадолар үшін "өте қауіпті жағдай" (PDS) деп жариялады. Бұл жиі және қауіпті торнадолардың пайда болу мүмкіндігі туралы ескертетін өте сирек кездесетін хабарлама. Кешкі уақытқа қарай кем дегенде 49 торнадо (оның ішінде он күшті торнадо және бір аса күшті торнадо) расталды, ал тағы бірнеше расталмаған торнадолар туралы хабарлар түсті (кейін олар микробуралар екені анықталды). Әйқындысы, торнадолар көбінесе ауылдық жерлерде орын алды, ал зиян көптеген елді мекендерде шашыраңқы болғанымен, ауыр болды. Көптеген адамдар жарақат алды, бірақ таңқаларлық жайт, тек бір адам қаза тапты. Салымдардың аз болуына себеп, бұл құбылыс жақсы болжанып, адамдар жағдайды жақсы білетін түстен кейін орын алған болуы мүмкін. Бұл 2005 жылдың қараша айындағы үшінші ірі торнадо болды, ал қалған екеуі 6 қарашада Индиана штатының Эвансвилл қаласында (25 адам қаза тапты) және 12 қарашада Айова штатының көп бөлігінде (бір адам қаза тапты) орын алды. 27 және 28 қарашада осы аймақта тағы бір ірі торнадо орын алып, екі адамның өмірін қиды.

Торнадолар расталды

Торнадолар тізімі – 15 қараша, 2005 жыл, сейсенбі

F# | Орналасқан жері | Аудан | Уақыты (UTC) | Жол ұзындығы | Залал
---|---|---|---|---|---
Миссури | Matthews-тің шығысы | Нью-Мадрид | 18:37 | 0.2 миль | Жергілікті шериф растады, зақым жоқ.
Миссисипи | East Prairie-дің солтүстік-батысы – Whiting-тің солтүстік-батысы | | 18:44 | 0.2 миль | Жергілікті радиостанциясында байқалды, зақым жоқ.
Миссури | Lilbourn-ның солтүстік-батысы | Нью-Мадрид | 20:44 | 0.2 миль | Ескі жабдықтар қоймасы қирады, электр сымдары бұзылды. Үлкен, шіріген ағаш жартылай сынды.
Миссури | Lilbourn-ның солтүстік-батысы – North Lilbourn | Нью-Мадрид | 20:55 | 1 миль (1.6 км) | Lilbourn-ның батыс жағында орташа зақым. Бірнеше жылжымалы үйлер іргетасынан жылды. Жылжымалы үйге нығыздалған заттар. Ағаштарда көптеген қалдықтар. Көптеген ағаштар сынды немесе құлады. Бір фургон бұрылды, кішкентай ғимараттар зақымдалды. North Lilbourne-да трейлерлер аударылды. Екі адам жарақат алды.
Иллинойс | Eastern Norris City | White | 19:10 | 0.2 миль | Су қоймасының жанында қысқа торнадо, зақым жоқ.
Иллинойс | Metropolis-тің солтүстік-батысы | Massac | 19:34 | 0.1 миль (200 м) | Огайо өзенінен Кентукки штатының шекарасына қарай әлсіз, қысқа торнадо. Зақым байқалған жоқ.
Миссури | Omega-дан Farina-ға дейін | Marion | 20:35 | 5 миль | Жолдың көп бөлігі Стивен А. Форбс мемлекеттік паркі арқылы өтті, ағаштарға үлкен зақым келді. Машиналар қоймалары, қосымша ғимараттар және 32 футтық трейлер қирады. Үш ферма зақымдалды, бір үйдің шатыры құлады.
Миссури | Bogota-дан Newton-ға дейін, Sam Parr мемлекеттік паркі | Jasper | 21:15 | 10 миль (16 км) | Newton арқылы өтіп, көптеген ағаштар мен электр сымдарын құлатты. Қосалқы ғимараттар, амбарлар, астық сақтағыштар зақымдалды. Он бір ғимарат қирады. Үш үйге аз зақым келді. Гараж қирады, қалдықтар 150 метрге дейін ұшып кетті.
Миссури | Harco-ның оңтүстігі | Saline | 21:32 | 0.2 миль | Қысқа қону, зақым жоқ.
Теннесси | Eaton-нан Dyer-ге дейін | Crockett, Gibson | 19:20 | 15 миль (24 км) | Crockett округінде бір үй іргетасынан жылды, басқаларына шатыр зақымдалды. Dyer-де 25 үй мен бірнеше бизнес зақымдалды. Жылжымалы үйлер мен коммуналдық үйлер зақымдалды.
Теннесси | Rutherford-дан Sidonia-ға дейін | Weakley | 19:55 | 2 миль | Бір үй зақымдалды. Екі жылжымалы үй мен бірнеше үй аздап зақымдалды. Көптеген ағаштар құлады.
Теннесси | Palestine-дан Paris-ке дейін, Buchanan-ның солтүстік-шығысы | Henry | 20:35 | 20 миль (32 км) | Күшті торнадо бірнеше өндіріс орындарын және 30 үйді қиратты, 70 үйге зақым келді. Төтенше жағдайларды басқару орталығы қирады. Торнадода екі түтік пайда болды, 13 адам зардап шекті.
Теннесси | Vale-дің солтүстік-шығысы | Benton | 21:35 | 1 миль (1.6 км) | Үйдің шатырының бір бөлігі қирады.
Теннесси | Camden-ның солтүстігі | Benton | 21:38 | 1.2 миль | Үйдің шатыры жыртылды.
Теннесси | Tennessee Ridge-тің оңтүстігі | Houston | 22:04 | 0.5 миль (800 м) | Модульді үй қирады, басқа үйлер зақымдалды.
Теннесси | Erin-нің оңтүстік-шығысы (1-ші торнадо) | Houston | 22:10 | 0.2 миль | Bateman Branch жолында ағаштар сынды.
Теннесси | Erin-нің оңтүстік-шығысы (2-ші торнадо) | Houston | 22:10 | 0.3 миль | Металл сарайлар мен қосымша ғимараттардың шатырлары зақымдалды.
Теннесси | Shiloh | Montgomery | 22:35 | 0.2 миль | Жылжымалы үй аударылып, қирады.
Теннесси | Cunningham-ның солтүстік-батысы | Montgomery | 22:36 | 0.2 миль | Автобазардың шатыры ұшып кетті.
Теннесси | Cunningham-ның солтүстігі | Montgomery | 22:37 | 0.1 миль (200 м) | Зақым тек ағаштарға келді.
Теннесси | Clarksville-дің оңтүстігі | Montgomery | 22:44 | 1 миль (1.6 км) | Кірпіш үйдің шатыры жыртылды, үлкен ағаштар сынды.
Теннесси | Holladay-дің солтүстік-шығысы | Benton | 22:50 | 0.1 миль (200 м) | Ағаштар сынды.
Теннесси | New Johnsonville-дің оңтүстігі | Humphreys | 22:55 | 2 миль | Жылжымалы үй мен үй қирады, бірнеше үйдің шатыры зақымдалды. Қораның шатыры құлады.
Теннесси | Sylvia-ның солтүстігі | Dickson | 23:33 | 1 миль (1.6 км) | Көптеген үйлерге үлкен зақым келді.
Теннесси | Charlotte-тың солтүстігі | Dickson | 23:40 | 0.1 миль (200 м) | Зақым тек ағаштарға келді.
Теннесси | Collinwood-дың солтүстігі | Wayne | 00:02 | 6 миль (10 км) | Көптеген үлкен ағаштар сынды, бірнеше үй зақымдалды, біреуі дерлік қирады. Екі трейлер үй іргетасынан жылды, қора қирады. Бір адам жарақат алды.
Теннесси | Pleasant View-дің шығысы | Robertson | 00:05 | 0.1 миль (200 м) | Ағаштар сынды, үлкен бұтақтар құлады.
Теннесси | Nashville-дің солтүстік-батысы | Davidson | 00:15 | 0.1 миль (200 м) | Whites Creek Pike маңында электр тіректері сынды.
Теннесси | Burwood-тың оңтүстік-батысы (1-ші торнадо) | Maury | 00:25 | 0.1 миль (200 м) | Қысқа торнадо, зақым жоқ.
Теннесси | Burwood-тың оңтүстік-батысы (2-ші торнадо) | Williamson | 00:32 | 0.1 миль (200 м) | Қысқа торнадо, зақым жоқ.
Теннесси | Hendersonville-дің оңтүстік-шығысы | Sumner | 00:42 | 0.1 миль (200 м) | Көптеген ағаштар құлады.
Кентукки | Rossington | McCracken | 19:30 | 0.2 миль | Қысқа торнадо, зақым жоқ.
Кентукки | Mayfield-дің оңтүстігі – Benton – Princeton-ның оңтүстік-батысы | Graves, Calloway, Marshall, Lyon | 19:45 | 44 миль (70 км) | 1 қаза болды. Күшті, ұзақ торнадо Mayfield маңында басталды, ағаштар құлады, гараждар мен қосымша ғимараттар зақымдалды. Calloway округінде ағаштар мен қосымша ғимараттар зақымдалды. Marshall округінде торнадо Benton-ның оңтүстігінде F3 деңгейіне жетті. Торнадо Кентукки көлінен өтіп, Hillman Ferry кемпингін қиратты, 115 RV, док және қайықтар қирады. Он тоғыз үй қирады, 36 үйіне үлкен зақым келді, 65 үйіне аз зақым келді. Бір адамның жылжымалы үйі 40 футқа лақтырылды. Торнадо Lake Barkley маңында F2 деңгейінде бірнеше үйлерге зақым келтірді, содан кейін тарады. Бұл торнадо 65 минут бойы болды, шамамен 20 адам жарақат алды.
Кентукки | Princeton-ның оңтүстік-шығысы | Caldwell | 21:01 | 0.2 миль | Көптеген ағаштар құлады.
Кентукки | Earlington – Southeastern Madisonville – Sacramento-ның батысы | Hopkins | 21:27 | 15 миль (24 км) | Күшті, көп құйынды торнадо Earlington-да үйлерді қиратты, ағаштар "төбелерге дейін" азайтылды, топырақ жалаңаш қалды. Желдің жылдамдығы 220 миль/сағатқа жетеді. Текшелігі ағаштар мен қалдықтардың арасына кірді. Madisonville-дің шығыс жағында да зақым болды. Барлығы 151 үй және ғимарат қирады, 67 үйіне үлкен зақым келді, 303 үйіне аз зақым келді. Кемінде 40 адам жарақат алды. Бұл 2005 жылғы жалғыз күшті торнадо болды.
Кентукки | Calhoun-ның солтүстік-шығысы | McLean | 22:04 | 0.2 миль | Үйдің алдыңғы жағы қирады, артқы қосымша ғимарат сәл жылды.
Кентукки | Utica-ның солтүстігі | Daviess | 22:12 | 0.2 миль | Ашық егістікте қысқа торнадо, зақым жоқ.
Кентукки | Adairville-дің солтүстік-батысы – Middleton-ның оңтүстігі | Logan | 23:15 | 8.4 миль | Көптеген үйлер, трейлерлер, амбарлар және қосымша ғимараттар зақымдалды.
Кентукки | Turnertown-ның солтүстік-шығысы | Simpson | 23:52 | 1 миль (1.6 км) | Торнадо трейлерлерге зақым келтірді және көптеген ағаштарды құлатты.
Индиана | Woodburn | Warren | 00:07 | 1 миль (1.6 км) | Торнадо қаланың солтүстік жағына соқты. Үш бизнес, алты үй және көптеген амбарлар мен қосымша ғимараттар зақымдалды. Бастапқыда тікелей жел деп ойлаған.
Арканзас | Pine Bluff-тың оңтүстік-батысы | Jefferson | 20:20 | 0.7 миль (1.1 км) | Торнадо жолында көптеген ағаштар сынды, бір үйдің мұржасы зақымдалды.
Арканзас | Gillett-тің солтүстік-шығысы – Ethel-дің оңтүстік-шығысы | Arkansas | 20:52 | 16.5 миль (27 км) | Торнадо амбарды және қосымша ғимаратты қиратты, бірнешеулерін зақымдады. Бірнеше үйдің шатырынан шелдер жыртылды, жүздеген ағаштар құлады немесе сынды. Бірнеше электр тіректері құлады.
Арканзас | Hyden | Arkansas | 20:55 | 3.5 миль (5.5 км) | Торнадо ағаштарды құлатты және бірнеше амбардың шатырларына зақым келтірді.
Индиана | NE of Washington – Burns City | Daviess, Martin | 20:40 | 12 миль (20 км) | ... (мәтін толық емес)