Кіріспе

2002 жылы АҚШ-тың шығысындағы ауа райының күрт нашарлауы

2002 жылғы Ардагерлер күні демалысы кезінде болған торнадолардың кең ауқымды және аса қауіпті оқиғасы, 9 қарашаның кешкі сағаттарынан бастап 11 қарашадағы Ардагерлер күнінің таңғы сағаттарына дейін АҚШ-тың орталық және шығыс бөліктерінде болды. АҚШ-тың шығысына қарай бірнеше тропосфералық ойыстар жылжып, күшті желдің жылдамдығын арттырды, ал аномальды түрде жылы және тұрақсыз ауа Огайо өзені аңғарына солтүстікке қарай бағытталды. Осының салдарынан 9 қарашада Арканзас, Теннесси және Миссури штаттарында бірнеше торнадо пайда болды. Келесі күні одан да кеңірек және ауыр жағдай орын алды, үш бөлек торнадо ошағы Иллинойс пен Пенсильвания арасында; Теннесси мен Кентуккиде; және Миссисипиден Оңтүстік Каролинаға дейінгі аймақтарда тіркелді. Оқиғаның ең күшті торнадосы – Ван-Верт, Огайо қаласының жанында болған F4 торнадосы. Барлығы үш күн ішінде 76 торнадо тіркелді, нәтижесінде 36 адам қаза тауып, 303 адам жарақат алды. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, бұл оқиға қараша айындағы ең ірі торнадо оқиғаларының тізімінде үшінші орында тұр.

9 қараша

7 қарашада Дауыл болжау орталығы (SPC) 9 қарашада Миссисипидің орталық және Огайо өзенінің батыс аңғарларының бір бөлігінде аздап қауіп бар екенін көрсеткен кезде, ұйымдасқан қауіпті ауа райының алғашқы белгілері байқалды. Сол күні күшті және теріс бұрылысқа ие жоғары атмосфералық фронт АҚШ-тың орталық және оңтүстік жазықтарына қарай шығыс-оңтүстік-шығысқа қарай жылжыды. Бұл құбылыстың алдыңғы жағындағы қысқа толқындық фронт Техас Панхандл арқылы өтіп, Орталық және Солтүстік жазықтарда төмен қысым аймағы қалыптасты. Циклонмен байланысты оңтүстік жел ағыны Мексика шығанағынан ылғалды солтүстікке қарай әкелді, шөл нүктелері Оңтүстік Иллинойс штатында 60°F-қа дейін көтерілді; бұл ылғал шамалы тұрақсыздық пен орта деңгейдегі конвективті потенциалдық энергияны (CAPE) 500-ден 1000 Дж/кг-ға дейін арттырды. Қысқа толқындық фронт шығысқа қарай жылжуын жалғастырғанда, ол Арканзас штатының солтүстік-шығысындағы түнгі сағат 00:00 шамасында жол ашатын дауылдардың пайда болуына көмектесті. Бұл дауылдар күшті қиылысқан ортада болды, дауылға қатысты спиральдік ағын – циклоникалық ағындардың пайда болу потенциалын өлшейтін көрсеткіш – шамамен 800 м²/с² құрады. Атмосфераның төменгі қабаттарының қолайлы емес екеніне қатысты бастапқы алаңдаушылықтарға қарамастан, Арканзас штатының Литтл-Рок және Теннесси штатының Мемфис қалаларынан алынған кешкі атмосфералық зондтар күшті торнадолардың пайда болуына өте қолайлы ортаны көрсетті. Арканзастан Теннессиге дейін супержасушалардың топтары бірнеше сағат бойы жылжыды, және осы дауылдардың тұрақтылығы торнадо қаупін одан әрі күшейткен әлсіз шығу шекарасын қалыптастырды. 9 қараша күні кешке барлығы 10 торнадо болды, оның ішінде бірнеше күшті торнадо және Теннесси штатының Хантингдон қаласының жанында екі адамның қаза болуына себеп болған торнадо болды. Түстен кейін үш бөлек аймақта торнадолар пайда болды. Бұл аймақтағы дауылдар бастапқыда суық фронттың алдындағы дауылдық қатарға біріккенімен, орта деңгейдегі күшті қиылыс пен құрғақ ауаның болуы қатардың супержасушалар мен иілуге бейім сегменттерге ыдырауына ықпал етті. Осы құбылыстың алдында, қосымша дискретті супержасушалар префронталды суарудың әсерінен Огайоның көп бөлігіне тарады. Тиффин маңындағы F3 торнадосы бір адамның өмірін қиды және тағы екеуі жарақат алды. Бұл оқиға кешкі сағаттарда дауылдардың шығысқа қарай Пенсильванияға жылжуымен бірге күшті желдің зиянды әсерлеріне ұласты. Солтүстік аймақтағы жағдай дамығанда, орталық аймақтағы жағдай Теннесси мен Кентукки штаттарының бір бөлігіне бірден тарады, ал оңтүстік аймақтағы жағдай Миссисипиден Оңтүстік Каролинаға дейін созылды. Жоғары және орташа тәуекел аймақтарындағы жер бетіндегі бақылаулар мен атмосфералық зондтар өте тұрақсыз ортаны көрсетті, жер бетіне негізделген CAPE мәндері 2000–3000 Дж/кг аралығында болды. Қақпаның болуына қарамастан, бұл инверсия әлсіз болды және күндізгі температураның жоғарылауымен еритіні күтілді. Осы арада, аймақтың үстінен терең қабатты желдің қиылысы байқалды. Бастапқыда қиылыс профильдері бір бағытты болғанымен, төменгі деңгейдегі желдер дискретті супержасушалар мен торнадолардың пайда болуына қолайлы болады деп күтілді. Күткендей, температураның шамамен 60°F-қа дейін көтерілуі және шөл нүктелерінің 60-тан астам градусқа желуі түстен кейін терең конвективті дамуға мүмкіндік берді. Аймақ бойынша бірнеше супержасушалар пайда болды, оның ішінде Теннессидің орталық бөлігінде, екіншісі Миссисипидің орталық бөлігінен Алабаманың солтүстік-батысына дейін, ал үшіншісі Луизиананың солтүстік-шығысынан Миссисипидің орталық бөлігіне дейін. Шелбивилл маңында өлімге әкелген торнадолар болды, бірақ Джорджия мен Оңтүстік Каролинада таңертеңгі сағаттарда да бірнеше торнадо пайда болды.

9 қарашадағы оқиға

+ Тастықталған торнадолар тізімі – 2002 жылғы 9 қараша, сенбі.
| Орналасқан жері | Аудан/Паришь | Штат | Басталу координатасы | Уақыт (UTC) | Жолдың ұзындығы | Макс. ені | Қысқаша мәлімет
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Паркин, AR-дың солтүстігінен Ковингтон, TN-ның солтүстік-шығысына дейін | Кросс (AR), Криттенден (AR), Миссисипи (AR), Типтон (TN) | AR, TN | | 03:15–04:30 | 81 км (50.6 миль) | | Арканзаста екі шаруа қожалығы мен жылжымалы үй қирады, ал шіркеу, бес үй және үш жылжымалы үй зақымдалды. Ағаштар мен электр желілері құлап, бірнеше шаруашылық ғимараттарына зақым келтірілді. Теннессиде 28 жылжымалы үй, 5 үй және 1 бизнес қирады. 275-тен астам ғимарат зақымдалды, Ковингтон қаласының орталығында кірпіш құлап бір адам жарақат алды.
| Беллс-тің солтүстік-шығысы | Крокетт | TN | | 04:15 | 6 км (4 миль) | | Алты жылжымалы үй және төрт үй қирады. 60-тан астам басқа ғимараттар да зақымдалды.
| Хантингдонның оңтүстік-батысы | Кэрролл | TN | | 04:26–04:44 | 16 км (10 миль) | | 2 адам қаза болды – қаза болған екі адам торнадо соққан жылжымалы үйлер паркінде болды. Қираған жылжымалы үйлерге қоса, үш үй, екі бизнес және бір шаруашылық ғимараты қирады. Тағы 40 ғимарат зақымдалды.
| Джексонның солтүстігі | Кейп Жирардо | MO | | 04:58–04:59 | 1 км (0.8 миль) | | Бір тіркеме қирады, ал бір металл сарай мен бірнеше үйлердің шатырына зақым келді.

10 қарашадағы оқиға

+ Тастықталған торнадолар тізімі – 2002 жылғы 10 қараша, жексенбі. Орналасқан жеріАудан / ПарохияМемлекетБасталу координатасыУақыт (UTC)Жол ұзындығыМаксималды еніҚорытынды F1Джексон қаласының солтүстік-батысыМэдисон, ТеннессиTN06:10–06:204 миль (6 км)Торнадо Юнион университеті арқылы өтіп, бірнеше ғимаратқа және кампустағы 500-ге жуық көлікке ауыр зақым келтірді. Сондай-ақ, бір тұрғын үйді қиратып, 140 басқасына зақым келтірді. F1Адамс қаласының оңтүстік-батысыМонтгомери, ТеннессиTN06:50–?6 миль (10 км)2 қаза тапты – Қаза тапқандардың барлығы үш жылжымалы үйдің бірінде болды, олардың негіздерінен ұшып кетті немесе қирады. Сондай-ақ, 60 үй мен бір ғимаратқа зақым келді. Ұлттық қоршаған орта туралы ақпарат орталығы бұл торнадоны үш жеке жазба ретінде қате түрде тіркеген. F2ПортлендРобертсон, Самнер, ТеннессиTN07:48–?5.19 миль (8 км)Портленд қаласында ауыр зақымдар тіркелді. Жеті үй, бір бизнес және жеті жылжымалы үй қирады. Барлығы 18 шатыр, 16 амбар, 29 үй, 8 жылжымалы үй, 2 шіркеу және 1 бизнес аздап немесе ауыр зақымдалды. Көлік құралдары да зақымдалды, соның ішінде 90 фут (27 метр) тебілген жүк көлігі де болды. Портлендке жақын индустриалды парктегі ғимарат та ауыр зақымдалды. Алты адам жарақат алды. Ұлттық қоршаған орта туралы ақпарат орталығы торнадоның егжей-тегжейін қате келтірді. F1Хартфорд-Сити қаласының оңтүстік-батысыБлэкфорд, ИндианаIN19:30–19:365 миль (8 км)Бір үй және екі жылжымалы үй қирады, ал супермаркет пен мотель зақымдалды. Үш адам жарақат алды. F0Де-Сото қаласының солтүстігіДжексон, ИллинойсIL19:32–19:409 миль (14 км)Амбардың шатырына аздап зақым келді, ал ағаштар да зақымдалды. F0Уэст-Франкфорт қаласының батысыФранклин, ИллинойсIL19:41–19:420.5 миль (1 км)Зақым тек ағаштарға шектелді. F0Блаффтон қаласының оңтүстігіУэллс, ИндианаIN19:461 миль (2 км)Екі шатыр зақымдалды. F3Берн қаласының солтүстік-шығысыАдамс, ИндианаIN19:59–20:055 миль (8 км)Торнадо бойындағы бірнеше сапалы Амиш үйлері мен амбарлары ауыр зақымдалды. Сондай-ақ, бір жылжымалы үй қирады. F4Ван-Верттен Наполеон қаласының оңтүстік-шығысына дейінВан-Верт, Полдинг, Путнам, Дефайанс, Генри, ОгайоOH20:15–21:2552.8 миль (85 км)4 қаза тапты – Торнадо туралы бөлімді қараңыз – 17 адам жарақат алды. F3Бельфонтейн қаласының шығысыЛоган, Юнион, ОгайоOH21:38–21:499 миль (14 км)Логан округінде екі тіркеме және сарайдың шатыры зақымдалды. Юнион округінде төрт үй қирады және тоғыз үй зақымдалды. Бірнеше амбарлар мен көлік құралдары да қирады. Металл жоғары кернеулі тіреу мұнарасы құлап, екі адам жарақат алды. F1Ричвуд қаласының батысыЮнион, ОгайоOH21:51–21:530.5 миль (1 км)Амбар мен үй зақымдалды. F1Джерри-СитиВуд, ОгайоOH21:54–22:014.5 миль (7 км)Джерри-Ситиде және оның айналасында үш гараж, бір амбар және қалалық техникалық қызмет көрсету гаражы қирады. Сондай-ақ, тоғыз үйге зақым келді, соның ішінде іргетасынан қираған бір үйге де. Көлік құралдары қиратылды және жүздеген ағаштар құлатылды. F2ФосторияХанкок, Сенека, ОгайоOH21:57–22:109 миль (14 км)Торнадо қала арқылы өтіп бара жатқанда сегіз үй қирады және көптеген басқалары ауыр зақымдалды. Қаланың оңтүстік-батысындағы тыңайтқыш зауыты толығымен қирады. Екі бизнес ауыр зақымдалды және бірнеше амбарлар қирады немесе зақымдалды. Екі вагон жарылып, рельстерден шығып кетті, сондай-ақ, сақтау резервуары да зақымдалды. Сондай-ақ, Фосторияда аурухана зақымдалды, ал әуежайда әкімшілік ғимарат пен ангар зақымдалды. Торнадо қала сыртындағы егістіктерде циклоидты із қалдырды. F0МарионМарион, ОгайоOH22:100.1 миль (0 км)Зақым тек ағаштарға шектелді. F0Перрисбург қаласының оңтүстік-шығысыВуд, ОгайоOH22:100.1 миль (0 км)Құқық қорғау органдары қысқа уақытқа созылған торнадо туралы хабарлаған, бірақ зақым келтірген жоқ. F3Тиффин қаласының оңтүстік-шығысынан Файрсайдқа дейінСенека, ОгайоOH22:15–22:3821 миль (34 км)1 қаза тапты – Тиффин маңында күшті торнадо жерге түсіп, қалаға кірді, нәтижесінде ауыр зақымдар тіркелді, әсіресе Honey Creek бөлімшесінде. Тиффин қаласында 8 үй қирады, 5 үй ауыр зақымдалды, ал тағы 25 үйге аздап зақым келді. Зейнеткерлер үйі де зақымдалды және Огайо штатының 231 бағдарламалық жолына жақын орналасқан бір бизнес жермен тең болды. Республика маңында бір үйдің іргетасы құлап, бір адам қаза тапты, ал басқа да жақын маңдағы үйлер толығымен қирады. Сенека округінде 32 үй мен бизнес қирады және тағы 80-ге жуық үйлер зақымдалды. Жүздеген ағаштар мен электр сымдары құлатылды, ал ондаған көлік құралдары зақымдалды немесе қирады. Торнадо егістіктерде циклоидты із қалдырды. Екі адам жарақат алды. F1Миллбери қаласының солтүстік-батысыВуд, ОгайоOH22:19–22:200.5 миль (1 км)Бес үйдің шатырына зақым келді. F1ФремонтСандаски, ОгайоOH22:20–22:253.5 миль (6 км)Бірнеше үйлерге аздап немесе орташа зақым келді, ал бір мотор үйі мен жеті амбар қирады. Амбар ішіндегі бірнеше көне автомобильдер де қирады. Көптеген ағаштар мен электр сымдары құлатылды. F0Макон қаласының солтүстік-батысыБибб, Монро, ДжорджияGA22:21–22:240.8 миль (1 км)Үйлердің шатырына аздап зақым келді, бірақ кейбір үйлер құлаған ағаштардан зақымдалды. F2Порт-КлинтонОттава, ОгайоOH22:30–22:4510 миль (16 км)Порт-Клинтон қаласының барлық жерінде ауыр зақымдар тіркелді. Барлығы 24 үй және 16 пәтер қирады, ал 140 басқа да құрылыстар зақымдалды, соның ішінде олардың кейбіреулері ауыр зақымдалды. Екі кондоминиум Эри көліне тіректерінен құлап түсті. Порт-Клинтон ауруханасы мен орта мектебі де зақымдалды, ал жүздеген ағаштар мен электр бағаналары құлатылды. Барлығы 10 адам жарақат алды. F1Норуолктан Миланға дейінХурон, Эри, ОгайоOH22:42–22:5012.5 миль (20 км)Бірнеше амбарлар қирады, ал бірнеше үйлерге де зақым келді. Лайм округінің әкімшілік ғимараты ауыр зақымдалды, өйткені оның гаражы мен ішіндегі бірнеше жүк көліктері мен ауыр техникалар қирады. Жоғары кернеулі электр бағанасы құлап, көптеген ағаштар құлатылды. F1Онтарио қаласының оңтүстік-батысыРичленд, ОгайоOH22:45–22:461 миль (2 км)Бетон блоктан салынған ғимарат қирады және бір үйге ауыр зақым келді. Блоктан салынған ғимараттан алынған құралдар жақын маңдағы көлікке қадалып қалды. Жол бойында көптеген ағаштар құлатылды. F2Полк қаласының оңтүстік-батысынан Хомервиллдің солтүстік-шығысына дейінЭшленд, Медина, ОгайоOH22:48–23:059.5 миль (15 км)Жол бойында 5 үй қирады, ал тағы 40-қа жуық үйге зақым келді, сондай-ақ басқа да құрылыстарға зақым келді. Полк қаласындағы бірнеше мемлекеттік ғимараттар зақымдалды, ал қаладағы екі үй ауыр зақымдалды. Қала сыртындағы шіркеу мұнарасын жоғалтты, ал тоғанда бекітілген кішкентай қайық шамамен 1/4 миль қашықтықта табылған. Медина округінде Хомервиллде автошех және амбар қирады. Қаланың бірнеше үйлеріне аздап немесе орташа зақым келді, сондай-ақ көптеген көліктерге де зақым келді. Жол бойында ондаған ағаштар құлатылды және төрт адам жарақат алды. F0Сент-Джордж аралдарыФранклин, ФлоридаFL23:150.1 миль (0 км)Су астындағы құйын жерге түсіп, пайдаланылмаған үйге зақым келтірді. F2Уэст-Сейлем қаласының оңтүстік-шығысыУэйн, ОгайоOH23:20–23:275 миль (8 км)Екі үй қирады, ал үш үй ауыр зақымдалды. Бірнеше басқа үйлерге аздап зақым келді, ал шатырлар қирады. Жиырма электр бағанасы сынды, көптеген көліктер зақымдалды және жүздеген ағаштар құлатылды. F1МассилонСтарк, ОгайоOH23:26–23:323.3 миль (5 км)Торнадо Массилон қаласының орталығы арқылы өтіп, бірнеше бизнеске шатыр мен терезе зақымдары келтірді. Бұл аймақта бір тіркеме және бірнеше үлкен белгілер де құлатылды. Ағаштар мен ұшып келетін қирандылардан зақымдалған көптеген көліктер болды, соның ішінде есігіне тақта қадалған бір көлік те болды. Лист көшесінде жалпы 23 мүлікке шатыр және қаптама зақымдары келді немесе ағаштар құлатылды. F0Санбрайт қаласының солтүстігіМорган, ТеннессиTN23:35–23:371.5 миль (2 км)Зақым тек ағаштарға шектелді. F0Милан қаласының оңтүстік-шығысыКэрролл, ТеннессиTN23:40–23:420.3 миль (0 км)Зақым тек ағаштарға шектелді. F1Хантсвилл қаласының оңтүстік-батысыСкотт, ТеннессиTN23:40–23:454.1 миль (7 км)Бірнеше үйлерге зақым келді. F1Манчестер қаласының солтүстігіКофе, ТеннессиTN23:32–?4.1 миль (7 км)Зақым тек ағаштарға шектелді. Ұлттық қоршаған орта туралы ақпарат орталығы торнадоның егжей-тегжейін қате келтірді. F0Медон қаласының солтүстігіМэдисон, ТеннессиTN23:55–23:570.3 миль (0 км)Амбар қирады. Жылжымалы үй мен таверна зақымдалды. F2Маседониядан Твинсбургке, содан кейін Солонға дейінСаммит, Куяхога...

11 қарашадағы оқиға

+ Тастықталған торнадолар тізімі – 11 қараша, 2002 ж. ДүйсенбіF#ОрынАудан/Паришь ШтатБасталу координатасы Уақыт (UTC)Жол ұзындығыМаксималды еніҚорытынды F2Adairsville-тің оңтүстігіBartowGA06:351.3 миль (2 км)7 тауық шаруашылығы мен қора қирады, 7500 тауық қырылды. Шамамен 15 үйге де зақым келді. F2Dawsonville-дің батысыCherokee, Pickens, DawsonGA06:48–07:2523 миль (37 км)Барлығы 28 үй, 2 жылжымалы үй, 2 кәсіпорын және бірнеше басқа да құрылыстар қирады. 150-ден астам үй мен 2 шіркеуге түрлі деңгейде зақым келді. Бірнеше мал қырылды және 13 адам жарақат алды, оның ішінде 3 адам танымал мейрамханада болды. F1Columbia-ның оңтүстігіMarionMS06:50–07:004 миль (6 км)Бір жылжымалы үй қирады, ал тағы бір жылжымалы үй мен үй зақымдалды. F1Covington-ның солтүстік-батысыSt. TammanyLA06:550.3 миль (0 км)Үш үй және бірнеше шаруашылық ғимараттары зақымдалды. F0Piedmont-тың оңтүстігіAnderson, GreenvilleSC10:22–10:276 миль (10 км)Зақым тек ағаштарға шектелді. F1Simpsonville-дің оңтүстігіGreenvilleSC10:30–10:344 миль (6 км)Бір қонақ үйдің шатырына ауыр зақым келді, ал шаруашылық ғимараттары, есептегіш тақта және қоршаулар қирады. Басқа да құрылыстар зақымдалды және екі тіркемелі жүк көлігі аударылды. F0Troy-дың солтүстік-батысыMcCormickSC10:45–10:559 миль (14 км)Зақым тек ағаштарға шектелді, бірақ бір ағаш көлік құралын басып, екі адам жарақат алды. F0Lincolnton-ның солтүстік-батысыLincolnGA11:15–11:171 миль (2 км)Зақым тек ағаштарға шектелді. F0Willington-ның оңтүстігіMcCormickSC11:20–11:255 миль (8 км)Ағаштар мен электр сызықтарына зақым келді. F1Newberry-дің батысыNewberrySC11:42–11:441.5 миль (2 км)Ағаштар мен электр сызықтарына зақым келді. F1Little Mountain-ның солтүстігіNewberrySC12:35–12:371.2 миль (2 км)Бірнеше үйге жеңіл зақым келді және бір сарай құлап түсті.