Кіріспе

2002 жылдың сәуіріндегі торнадолардың кең ауқымды шабуылы 2002 жылдың 27 сәуірінде Айова, Канзас, Миссури және Небраска штаттарын, ал келесі күні, 28 сәуірде Иллинойс, Индиана, Кентукки, Мэриленд, Нью-Йорк, Огайо, Пенсильвания, Теннесси, Виргиния және Батыс Виргиния штаттарын қамтыды. Әдетте, торнадо туралы хабарлар әр штат бойынша шашыраңқы болды, бірақ бірнеше штаттарда маңызды және ауыр зақымдар тіркелді. Барлығы 48 торнадо расталды, нәтижесінде 6 адам қаза тапты, 256 адам жарақат алды және 224 миллион долларлық зиян келтірілді, сондай-ақ жел мен шелпек зиянды күшейтті.

Метеорологиялық тұжырымдама

25 сәуірде Дауыл болжау орталығы алғаш рет Миссури өзенінің төменгі аңғарында ұйымдасқан қауіпті ауа райының пайда болу мүмкіндігін атап өтті, АҚШ-тың үстінен шығысқа қарай жылжыған жоғары деңгейлі тропосфералық ойысқа байланысты. Ұйым келесі күні Миссуридің көп бөлігінде, Иллинойс штатының бір бөлігінде, Кентүкидің батысында, Теннессидің батысында және Арканзастың солтүстігінде орташа тәуекелді белгіледі. 27 сәуір күні таңертең синоптиктер ел бойынша екі қабатталған қаңқа арнасын байқады, Джеймс шығанағында 250 гПа қаңқасы және Оклахомада қаңқа. Бұл қолайлы конфигурацияға жауап ретінде, Миссуридің үстінен 850 гПа желдері күшейіп, ылғалдың солтүстікке қарай жылжуын күшейтті. Бұл жылы ауаның ағыны кезінде таңертеңгі сағаттарда атмосфералық конвекцияның бірнеше шоғыры пайда болды, Канзас, Миссури, Айова және Иллинойс штаттары арқылы қозғалғанда биіктікпен температураның өзгеруін көрсететін орташа деңгейдегі тік градиенттер – 7.5 °C/км шамасында – көбінесе шектеулі қарбаласқа қауап тудырды. Небраска арқылы жылжып келе жатқан төмен қысым аймағының күшін ескере отырып, синоптиктер тұман нүктелерінің Оңтүстік Айоваға дейін солтүстікке қарай ену мүмкіндігін атап өтті, бірақ бұлт жамылғысының кеңдігін ескере отырып, тұрақсыздану дәрежесі (CAPE) нақты емес болды. Бірнеше сағаттан кейін күн сәулесі Канзастың орталық бөлігін жауып тастады, онда Техастың орталық бөлігіне қарай созылатын құрғақ сызық бойында дауылдардың пайда болуы күтілді. Бұл аймақта ылғалды және тұрақсыз орта қалыптасты, бірақ желдің биіктікпен өзгеруін көрсететін ұзын және тік ходографтар түнде дауылдық желіге біріккенге дейін кез келген дискретті белсенділіктен пайда болатын үлкен қарбалас пен зиянды жел қаупін арттырды. Солтүстік Небраска мен Айова штаттарының оңтүстігінде жылу фронты мен төмен қысымның шығысымен байланысты торнадо қаупі күшейеді деп күтілді, онда желдің қиылысуы мен барометрлік қысымның төмендеуі суперклеткалық дауылдардың пайда болуына ең қолайлы жағдай жасады, олар күшті – Фудзита шкаласы бойынша F2 немесе одан да күшті – торнадоларды тудыруға қабілетті. Осы аймақта келесі бірнеше сағат ішінде бірнеше әлсіз торнадо пайда болды. Күн батқаннан кейін қауіпті ауа райының ең жоғары қаупі Миссуриге және Огайо арқылы бірнеше штатқа қарай жылды. Орта деңгейдегі CAPE 1000–1500 Дж/кг, тиімді желдің бұрқалуы және 0–1 км аралығындағы бұрқалу ылғалдылықтың жоғары деңгейі түнгі уақытта аймақтың көп бөлігінде дискретті суперклеткалық дауылдар мен доға тәрізді құбылыстардың пайда болуына ықпал етті. Дауыл болжау орталығы суперклеткалардың оқшауланған табиғаты жоғары тәуекел туралы ескерту беруге кедергі келтіретінін атап өтті. Таң атқанға дейінгі сағаттарда Миссури, Иллинойс, Теннесси және Кентукки штаттары арқылы дискретті немесе кіріктірілген суперклеткалар қозғалды, онда төменгі деңгейдегі дауылдың салыстырмалы бұрқалуы 500 м²/с² асып, желдің қиылысуы торнадолар үшін өте қолайлы болды. Көптеген торнадолар расталды, олардың көпшілігі маңызды болды. Күн шығысымен бірнеше доға тәрізді құбылыстардың пайда болуы желдің одан да зиянды әсеріне көшуді білдірді. 28 сәуір күні таңертең Дауыл болжау орталығы қайтадан қауіпті ауа райының орташа тәуекелдік деңгейі бар екенін атап өтті, бұл жолы Огайодан шығысқа қарай Атлантикалық жағалауының орталық бөлігіне дейін созылды. Күшті жоғары деңгейлі тропосфералық ойыс шығысқа қарай жылды, қазір Огайо өзенінің аңғарының және Солтүстік-Шығыстың бөліктерін қамтиды, 200 гПа желдерінен жоғары. Ерте таңертеңгі сағаттарда префронтальді конвекция желісі жалғасып жатқанда, бұл белсенділік Аппалачи таулары арқылы тұрақты ауаға тап болғандықтан әлсірейді деп күтілді. Бұл арада, Огайо мен Теннесси аңғарларының кей бөліктері арқылы шығысқа қарай жылжып келе жатқан суық фронтпен, сондай-ақ Пенсильванияға да, қауіпті дауылдық желі қалыптасады деп күтілуде, кең таралған зиянды желдер, қарбалас және бір немесе екі торнадо қаупі бар. Delmarva аймағында ауа райы болжаушылары 1000–2000 Дж/кг CAPE-ті күтеді, бұлттар мен жауын-шашынның әсеріне қарамастан, төменгі деңгейдегі ойыс пайда болады. Вирджинияның солтүстігіне бағытталған кең масштабты күшпен, бұл аймақта тек шашыраңқы дауылдар күтілді, бірақ қоршаған орта суперклеткалардың пайда болуына мүмкіндік берді. Бұл аймақтың көп бөлігі таңертеңгі уақытта жылу фронтының солтүстігінде тұрақты ауада болған кезде, бұл шекара түстен кейін солтүстікке көтеріліп, тез тұрақсыздануға мүмкіндік берді. Осылайша, суперклетка Вирджиния мен Мэриленд арқылы шығысқа қарай жалғасқанда, ол Мэриленд штатының Ла-Плата қаласында тарихи F4 торнадосын тудырды.

Торнадолар расталды

+ 2002 жылғы 27-28 сәуірдегі торнадолар кезінде расталған торнадолардың тізіміF#ОрынАудан/ПариштатДатаБасталу координатасы Уақыт (UTC)Жол ұзындығыМаксималды еніҚорытындыF1Криттің батысыСалин штаттық жеріNE20:06–20:104.5 миль (7 км)Бір қора және кейбір қоршаулар қирады. Бірнеше суару жүйелері аударылып, бірнеше ағаштар түбімен жұлынып кетті. Кейбір үйлерге ұсақ зақым келді. F0Мильфордтың оңтүстігіСеуард штаттық жеріNE20:250.1 миль (0 км)Дауылды бақылаушы ашық далада қысқа мерзімді торнадоны түсірді. F0Эффингемнің оңтүстік-батысыЭтчисон штаттық жеріKS21:10–21:130.25 миль (0 км)Астық тасымалдаушы көлігі аударылып, бір үйдің терезелері сынды. Екі сарай қирады, сабан, ағаш және қиындықтар мүлікке шашырап кетті. F0Персивальдың солтүстік-батысыФремонт штаттық жеріIA21:41Дауылды бақылаушы қысқа мерзімді торнадоны хабарлады. F0Терманның солтүстік-батысыФремонт штаттық жеріIA21:50Дауылды бақылаушы қысқа мерзімді торнадоны хабарлады. F0Пасифик Джанкшнның оңтүстігіМиллс штаттық жеріIA21:58Дауылды бақылаушы ашық егістікте қысқа мерзімді торнадоны хабарлады. F1Белльвильдің шығысыСент-Клер штаттық жеріIL03:35–03:381.7 миль (3 км)Бастауыш мектеп, екі үлкен ғимарат және 32 үй зақымдалды. Көптеген ағаштар сынды немесе түбімен жұлынды. F2Уиллоу Спрингстің солтүстігіХауэлл штаттық жеріMO03:40–03:451.5 миль (2 км)Бір үй және көптеген шаруашылық ғимараттар, соның ішінде қора қатты зақымдалды. Алты үйдің шатыры торнадодан зақымдалды немесе толығымен алынып тасталды. Шіркеу іргетасынан 45 градусқа бұрылды, ал көрші мазар тастары құлатылды. 111 метрлік радио мұнарасы бір үйге құлап, қайық лақтырылып, жүз жылдық ағаштар түбімен жұлынды. F1Кеннердің шығысыКлей штаттық жеріIL05:05–05:105 миль (8 км)Жылжымалы үй қирады, қалдықтары 2 км қашықтыққа лақтырылды, ал онда отырғандар жеңіл жарақат алды. Үш үй және тағы бір жылжымалы үй зақымдалды. Шаруашылық ғимарат қирады, ал пропан баллоны 0,25 мильге лақтырылды. Көлік үш рет айналып, арыққа құлап, екі жолаушысы жарақат алды. F3Марбл Хиллдің оңтүстік-батысыБоллингер штаттық жеріMO05:40–05:454 миль (6 км)1 қаза тапқан – Алты жылжымалы үй қирады, ал тағы төртеуі қатты зақымдалды. Он тоғыз жеке тұрғын үй де елеулі зақымдарға ұшырады. 12 жасар бала үйі қирағанда лақтырылып қаза тапты, ал тағы алты тұрғын жақын жердегі көлге лақтырылды. Торнадо сонымен қатар 50 шаруашылық ғимаратты қиратып, көліктерді бір-бірінің үстіне лақтырып, көптеген ағаштарды құлатты. Барлығы 16 адам жарақат алды, олардың төртеуі ауыр. F2ГалатияСалин штаттық жеріIL06:07–06:167.5 миль (12 км)Галатия қаласында кем дегенде 55 ғимарат зақымдалды немесе қирады. Көлік жуу станциясының шатыры ұшып кетті, ал қабырғалары қирады. Трейлер аударылып, ішіндегі екі адам жарақат алды. Екі кірпіш үйдің шатыры мен қабырғалары жыртылды. F3Вэлли Мишнның солтүстік-шығысынан Кипрдің солтүстік-шығысына дейінЮнион, Джонсон штаттық жеріIL06:18–06:3819 миль (31 км)1 қаза тапқан – Күшті торнадо Шони ұлттық орманға келіп, шығысқа қарай Донголаға қарай соқты, онда 75 үй зақымдалды немесе қирады. Бір әйел торнадодан қашып құтылуға тырысқанда, оның көлігі жолдан өтіп, ғимараттың астына құлап, қаза тапты. Пойыз рельстен шығып, көлік Донгола көлінің арғы жағына лақтырылып, жерге соғылды. Кипрде екі тіркеме қирады. Тағы 50 ғимаратқа, соның ішінде шатыры мен жоғарғы қабат қабырғаларының бір бөлігі құлап кеткен мектепке зақым келді. Он адам жарақат алды. F2Ганнтаунның солтүстік-батысыДжонсон штаттық жеріIL06:46–06:527 миль (11 км)Жылжымалы үй қирады, оның екі тұрғыны жарақат алды. Тағы екі жылжымалы үй қатты зақымдалды. Көптеген ағаштар құлады. F3Ривсвилльдің солтүстігінен Джойдың оңтүстік-шығысына дейін, КентуккиПоп (IL), Ливингстон (KY)IL, KY06:59–07:2022 миль (35 км)Кірпіш үй мен екі жылжымалы үй қирады, ал шаруашылық ғимараттары мен бірнеше үйлер зақымдалды. Мыңдаған ағаштар құлады. F0Хейвордтың оңтүстік-шығысыЖаңа Мадрид штаттық жеріMO07:290.1 миль (0 км)Бірнеше үлкен ағаштар түбінен сынды. F1Шериданның солтүстігіКриттенден штаттық жеріKY07:35–07:372 миль (3 км)Бірнеше тіркемелер қатты зақымдалды немесе қирады. Көптеген ағаштар құлады. F1Рептоның оңтүстік-батысыКриттенден штаттық жеріKY07:39–07:411 миль (2 км)Көптеген ағаштар құлады. F1Типтонвилл көлінің батысыТеннесси көліTN07:40–07:473.5 миль (6 км)Он екі жылжымалы үй мен сарай қирады. Тағы он екі жылжымалы үй мен бес үй зақымдалды. F3Пайннің оңтүстік-шығысынан Хансонға дейінКриттенден, Вебстер, Хопкинс штаттық жеріKY07:49–08:1022 миль (35 км)Ұзақ өмір сүрген және күшті торнадо Криттенден округіне келіп, ондаған үйлер мен шаруашылық ғимараттарға зақым келтірді. Провиденсте болған үлкен залал 16 жылжымалы үйді және он үйді жойды, ал тағы 100 үй зақымдалды. Хопкинс округіне тағы он (15 үй) едәуір зақымдалды және 45,000 тауық бар төрт тауық үйі іргетастарынан ұшып кетті. Бұл дауылдан 26 адам зардап шекті, жалпы шығын 16,9 миллион долларға бағаланды. F2+Индианадағы Тобинспорттың оңтүстік-шығысынан Кентуккидегі Гарреттің оңтүстік-батысына дейінПерри (IN), Брекинридж (KY), Мид (KY)IN, KY08:05–08:4032.5 миль (52 км)1 қаза тапқан – Бірнеше үйлер, жылжымалы үйлер және шаруашылық ғимараттар қирады, нәтижесінде бір адам қаза тауып, 19 адам жарақат алды. Басқа құрылымдар аз зақымданды. Көптеген ағаштар түбімен жұлынды. F1Хартфордтың батысыОгайо штаттық жеріKY08:40–08:509.5 миль (15 км)Бір жылжымалы үй және бірнеше шаруашылық ғимараттар қирады. Басқа жылжымалы үйлер көтеріліп, бұрылды. Хартфордтағы он алты үйдің құрылымдық зақымдары болды, олардың кейбіреулерінің шатырлары жыртылды. F1+Радклифтың солтүстік-батысыХардин штаттық жеріKY08:55–08:572 миль (3 км)Жиырма алты үй зақымдалды, оның екеуінің шатырлары жыртылды. Көптеген ағаштар түбімен жұлынды. F0Уитлоктың шығысыГенри штаттық жеріTN09:00–09:105 миль (8 км)Үш биік таралым мұнарасы қирады, ал жиырма үй зақымдалды. Бірнеше ағаштар мен қуат сымдары құлады. F1Мутардьенің оңтүстігіЭдмонсон штаттық жеріKY09:35–09:383 миль (5 км)Бірнеше үйлердің шатырлары жоғалды, ал құрылымдардан 2x4 тақтайшалары жерге қадалып кетті. Көптеген ағаштар сынды немесе құлады. F3Ракердің шығысыРатерфорд штаттық жеріTN12:34–12:403.2 миль (5 км)Жеті жылжымалы үй, бес үй және екі сарай қирады, ал тағы екі жылжымалы үй және 46 үй зақымдалды. Алты жылқы/мал өлтірілді, ал 31 адам жарақат алды. F2Брэдивиллдің оңтүстігіКэннон штаттық жеріTN12:45–12:470.9 миль (1 км)Бір үй және үш жылжымалы үй қирады, ал тағы алты жылжымалы үй зақымдалды. F2Кристал Спрингстен Солтүстік Кантонға дейінСтарк штаттық жеріOH17:58–18:087.2 миль (12 км)Күшті торнадо 25 құрылымды және үш кәсіпорынды қиратты. Тағы 300 үй және 38 басқа ғимарат зақымдалды. Орта мектеп ғимараты қатты зақымдалды және жөндеуге жуық бір апта жабылды. Жақын жердегі жоғары мектеп те зақымдалды. Торнадодан шамамен 1,000 ағаш құлады және 300-ден астам көлік зақымдалды. F0ШарпсвиллМерсер штаттық жеріPA18:35–18:406 миль (10 км)Өрт мұнарасы құлады. Сарайдың жел соққан жағы жарылып, нәтижесіндегі қиындықтар жақын жердегі ғимаратта үлкен тесіктер жасады. Салынып жатқан гараж қатты зақымдалды. Көптеген ағаштар мен телефон бағаналары құлады немесе сынды, кейбір құлаған ағаштар үйлерге түсті. F1Джексон Орталығының солтүстік-батысынан Мэпдейлдің батысына дейінМерсер, Венанго штаттық жеріPA18:45–19:0616 миль (26 км)Бірнеше террасалар, верандалар, белгілер және салынып жатқан гараж қатты зақымдалды. Кейбір сарайлар, кішкентай гараждар және үйлердің шатырлары, қаптамасы немесе черепицасы жоғалды. Көптеген үлкен ағаштар, қуат сымдары және телефондар құлады, кейбіреулері үйлерге түсті. Балық шаруашылығы ғимаратының металл шатырының шамамен бөлігі жыртылып, бірнеше жүз метрге лақтырылды. Ағаштан жасалған 2x4 тақтайша жылжымалы үйге қадалып кірді, ал ағаш бөліктері жақын жердегі көліктің алдына қадалып кірді. Мыңдаған ағаштар сынды немесе түбімен жұлынды. Торнадо Венанго округіне жақындағанда микробуре зақымдары болды, онда төрт сарай қирады, бір үй орташа зақымдалды және үш үйге ұсақ зақым келді. Екі ағаш шаруашылығы қатты зақымдалды және екі қабатты жылжымалы үй төңкеріліп, төбесіне құлады. F0Сп...