Кіріспе
Хирубхай Мулжибхай Патель (1904 жылдың 27 тамызы – 1993 жылдың 30 қарашасы) – Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейінгі алғашқы жылдары ішкі және ұлттық қауіпсіздік мәселелерінде маңызды рөл атқарған үнділік мемлекеттік қызметкер және саясаткер. 1977-1979 жылдары ол Үндістанның қаржы министрі, кейіннен ішкі істер министрі қызметін атқарды. Ол сонымен қатар Валлабх Видьяпитхтің негізін қалаған, кейіннен Валлабх Видьянагардағы Сардар Пател университеті деп аталған Charutar Vidya Mandal төрағасы болды.
Hirubhai Mulljibhai Patel CIE (27 August 1904 — 30 November 1993) was an Indian civil servant who played a major role in the issues regarding internal and national security in the first years after the independence of India. From 1977 to 1979, he served as the Finance Minister and later Home Minister of India. He was also the chairman of the Charutar Vidya Mandal, which founded Vallabh Vidyapith that was later on named as Sardar Patel University, Vallabh Vidyanagar
Ерте өмір және мансап
Патель 1904 жылғы 27 тамызда Бомбей (қазіргі Мумбай) қаласында, Британ Үндістанының Бомбей президенттігінде дүниеге келді. Ол 14 жасында Англияға кеткенге дейін Бомбей қаласындағы Сент-Ксавьер колледжінде білім алды. Оксфордтағы Сент-Кэтрин колледжін экономика мамандығы бойынша бітіріп, 1927 жылғы қазан айында Үндістан мемлекеттік қызметіне қабылданды. 1927 жылдан 1933 жылға дейін Солтүстік Канара және Ахметнагарда ассистент-коллектор, ал Баручта коллектор болып қызмет етті. 1934 жылы Орталық кірістер жөніндегі кеңесқатарға бекітілді. 1936 жылғы наурыз айында Бомбей президенттігінің қаржы департаментінде хатшының орынбасары болып тағайындалды. 1937 жылғы шілдеден бастап соғыс басталғанға дейін Германияның Гамбург қаласында Үндістанның сауда комиссары қызметін атқарды, содан кейін Үндістанға оралып, 1940 жылғы қаңтарда сауда комиссарының орынбасары болып тағайындалды. Сол жылдың қыркүйек айында ол Жабдықтау департаментінде хатшының орынбасары болып тағайындалды және 1945 жылға қарай толық хатшы шеніне жетті. 1946 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету тізімінде Патель Үндістан империясы орденінің серігі (CIE) болып тағайындалды.
Мемлекеттік қызметші ретінде
1946 жылы Валлабхай Пател басшылығымен ол 1950 жылға дейін қызмет етті. Тәуелсіздікке дейін Патель Пакистанның болашақ премьер-министрі Чодри Мұхаммед Алимен және Уолтер Джон Кристимен бірге маңызды құжат – «Бөліністің әкімшілік салдары» дайындау және іске асыру бойынша жұмыс істеді. 1947 жылы Үндістанның бөлінуінен кейін туған зорлық-зомбылықтан кейін Делиді басқарған Төтенше жағдай комитетінің төрағасы болды. Патель қалаға келген миллиондаған индуист және сикх қашқынды қайта оңалтуға күш салды, сонымен бірге қалада тұратын мұсылмандарды қорғады. Патель 1947-1953 жылдары Үндістанның қорғаныс министрі қызметін атқарды. 1950 жылы елді басып алуы мүмкін деген қорқыныштан Үндістанның қарулы күштерінің өкілеттіктерін азайту міндеті жүктелді. Пател билік органдарын әскерилер мен министрлер арасына тіктеп, осы мақсатына жетті. Сонымен қатар, ол жыл сайын парламентте қорғанысқа бөлек бюджет қабылдауға азаматтық үкіметті итермелеу арқылы қаржыны әскери күштерден бөліп, табысқа жетті. Пател 1958 жылға дейін Үндістанның ең жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерінің бірі болып қызмет етті. 1958 жылы Мундра жанжалынан кейін қаржы министрі Т.Т. Кришнамахаримен бірге қаржы министрлігінің хатшысы лауазымынан кетті. 1977 жылы Үндістандағы төтенше жағдайды аяқтаған сайлауда Индира Гандидің Конгресс партиясы жеңіліске ұшырағаннан кейін, жаңа премьер-министр Морарджи Десай Пателді қаржы министрі етіп тағайындады. Ол Үндістанның көптеген социалистік экономикалық саясатын өзгертті, шетелдік инвестицияларға кедергілерді жойды, отандық өнеркәсіпті қорғап, тарифтерді төмендетті. Ол барлық шетелдік компаниялар 50 пайыз үлесіне ие болған үнді компаниясымен корпорация құруы керек деген саясатты қабылдады, бұл «Кока-Коланың» Үндістаннан кетуіне себеп болды, бірақ көптеген компаниялар одан бас тартты. 1979 жылы Морарджи Десай кабинетіне қаржы министрі ретінде қайта келген Шаран Сингхтің орнына Пател Ішкі істер министрі болып тағайындалды. Пател Валлабхай Пателдің жақтаушысы және Джавахарлал Нерудің сыншысы болды. Пател Гуджарат электр энергиясы басқармасының төрағасы, Ананд ауданындағы Сардар Пател университетінің қамқоршысы және демеушісі болды. Ол еркін нарықтық экономикалық саясатты ұстанатын С. Раджагопалачаридің «Сватантра» партиясына қосылды. Пател екінші мерзімінде Бофорс жанжалына байланысты Лок Сабха мүшелігінен бас тартты. Ол 1977-1980 жылдары және 1984-1989 жылдары Сабарканта сайлау округін өкілдік етті. 1991 жылғы жалпы сайлауға қарттығына байланысты қатыспады. 1993 жылдың 30 қарашасында Гуджараттың Кхеда (қазіргі Ананд ауданы) қаласындағы Валлаб Видьянагардағы үйінде қайтыс болды. Оның бес қызы бар, олардың бірі – Амрита Пател Ұлттық сүт өнімдерін дамыту кеңесінің басқарушы директоры болып қызмет етті.
Әдеби мансап
Патель екі кітап жазды: "Өткел қадалары: мемлекеттік қызметкердің естеліктері" және "Азаттықтың алғашқы толқыны: естеліктер мен ойлар". Ол сонымен қатар К. М. Муншидің гужарати тілінен ағылшын тіліне бірнеше кітабын аударды. Үнді мемлекеттік қызметінен зейнетке шыққаннан кейін Сумати Морарджи кеме компаниясында жоғары лауазымды шенеунік болып жұмыс істеді.