Кіріспе

Электрондық музыкалық аспап

Клондалған дөңгелекті орган – электромеханикалық тональды дөңгелекті аспаптардың дыбысын еліктейтін (немесе "клондайтын") электрондық музыкалық аспап. Бұл аспаптар бұрын 1930-1970 жылдары Hammond компаниясымен шығарылған. Клондалған дөңгелекті орган ауыр механикалық дөңгелектердің орнына қатты күйдегі схемаларды немесе компьютерлік чиптерді пайдаланып дыбыстарды жасайды, бұл оларды винтаждық Hammond органдарынан гөрі әлдеқайда жеңіл және кішкентай етеді, сонымен қатар тікелей эфирдегі концерттерге және жазу студияларына тасымалдауды жеңілдетеді. "Клондалған дөңгелек" термині – бастапқы Hammond органының "тональды дөңгелектер" арқылы дыбыс шығару қағидасына байланысты ойын сөз. Клондалған дөңгелекті органдардың бірінші буыны Hammond дыбысын дәл қайталай алмаған синтезатор дауыстарын қолданды. 1990 және 2000 жылдары клондалған дөңгелекті орган өндірушілер нақты Hammond дыбыстарын цифрлық үлгілерге түсіріп немесе цифрлық сигналды өңдеу эмуляциясының көмегімен қолдана бастады, бұл винтаждық Hammond дыбысының нюанстарын жақсырақ жеткізуге мүмкіндік берді. Клондалған дөңгелекті орган Korg CX 3 немесе Roland VK 7 сияқты электрондық пернетақталық аспаптар түрінде немесе пернетақтасыз эмуляция құрылғылары түрінде болуы мүмкін, мысалы E MU B 3 модулі және бағдарламалық қамтамасыз ету негізіндегі "виртуалды синтезаторлар" (мысалы, Native Instruments компаниясының B4 [қолданудан тоқтатылған]). Пернетақтасыз эмуляция құрылғыларын пайдалану үшін оларды MIDI пернетақта контроллеріне қосу қажет.

Электромеханикалық Хаммондтың түпнұсқасы

Хаммонд органы — 1934 жылы Лоренс Хаммонд жобалаған және құрастырған электромеханикалық орган. Хаммонд органы бастапқыда шіркеулерге құбырлы органға арзан балама ретінде сатылды, бірақ ол джаз, блюз, содан кейін 1960-шы және 1970-ші жылдары рок музыкасында және евангелие музыкасында кеңінен қолданыла бастады. Алғашқы Хаммонд органы бірнеше регистрдегі құбырлардың қатарын имитациялады, гармониялық тізбектерден толқын пішіндерін қосымша синтез арқылы пайдаланып дыбыстарды шығарды. Хаммонд органының жеке толқын пішіндері электромагниттік сенсорлардың астында айналатын механикалық дыбыс дөңгелектері арқылы жасалды. Компоненттік толқын пішіндерін екі пернетақтаның үстіне орнатылған тартқыштарды қолдану арқылы әртүрлі пропорцияларда араластыруға болады. Хаммонд органдарының ерекшелігі — гармоникалық перкуссия әсері, онда 2-ші және 3-ші гармоникалық тондар нотаның шабуыл кезеңіне қосылуы мүмкін. Хаммонд органдарының ерекше белгісі — перкуссиялық пернелердің дыбысы, ол барлық тоғыз пернелік контактілер жабылғанда болатын шабуылдың уақытша құбылысы, бұл естілетін соққы немесе дыбыс тудырады. Бастапқыда пернелердің дыбысы конструкциялық ақаулық деп есептелді және Хаммонд оны жоюға немесе кемінде теңдеу сүзгілерін қолдану арқылы азайтуға тырысты. Алайда, кейбір орындаушылар осы перкуссиялық әсерді ұнатып, ол Хаммонд органының классикалық дыбысының бөлігіне айналды, оны қазіргі заманғы имитаторлар қайта жаңғыртуға тырысады. Хаммонд органының дыбысын күшейтудің классикалық тәсілі — айналатын динамик, Лесли динамигі немесе корпусы деп аталатын құрылғыны пайдалану.

Алғашқы "клондар"

Ауыр Хаммонд органы, бас педаль тақтасы (B 3 органы, орындығы және педаль тақтасының салмағы 425 фунт/193 кг) және Лесли динамиктер корпусын концерт алаңдарына тасымалдау, әртістерге винтажды электромеханикалық органмен гастрольдеуді қиындатады. Сонымен қатар, Хаммонд, барлық винтажды электромеханикалық аспаптар сияқты, тондық дөңгелектері немесе электрмоторымен техникалық мәселелер туындауы мүмкін, оларды тур кезінде шешу қиын болуы мүмкін. Сондықтан, музыканттар арасында Хаммонд дыбысын көбірек тасымалданатын, сенімді түрде қайта жасайтын тәсілге зор сұраныс болды. 1970-ші жылдардағы алғашқы эмуляциялық құрылғылардың кейбіреулері Хаммонд дыбысын, әсіресе жоғарғы гармоникаларды жасаудағы және айналмалы Лесли динамигінің әсерін имитациялаудағы шынайы еместігі үшін сынға ұшырады. Хаммонд эмуляцияларын жетілдіру нәтижесінде Корг CX 3 (1980) және Роланд VK 1 (1980) сияқты салыстырмалы түрде жеңіл электронды клавиатуралық аспаптар пайда болды, олар Хаммонд тонының өте шынайы көшірмесін жасады. Бұл аспаптар үлкен Хаммондтарды топтардың гастрольдік сапарлары мен клубтық өнеркөрсетулері үшін ауыстыруда кеңінен қолданылса да, джаз және блюз орындаушылары жазбалар жасау үшін винтажды Хаммондтарды пайдалануды жалғастырды, себебі алғашқы клоун-орган ескі ағаш Хаммондтардың тондық нюанстарын толыққанды қайта жасай алмады.

1990 және 2000 жылдар

1990 және 2000 жылдары цифрлық сигналды өңдеу және үлгілеу технологиялары бастапқы Hammond дыбысын жақсырақ имитациялауға мүмкіндік берді, ал әртүрлі электрондық органдар, эмуляторлар және синтезаторлар Hammond тонының дәл көшірмесін жасады, мысалы, Kurzweil K2600 және Clavia Nord Electro пернетақтасы. Hammond Suzuki USA қазіргі уақытта көптеген үй, шіркеу және кәсіби модельдерді сатады, олар винтаждық Hammond tonewheel органдарының дыбысын цифрлық түрде қайта жасайды. Кейбір күрделі эмуляциялық құрылғыларда винтаждық Hammond органдарының көптеген нюанстарын қайта жаңартатын алгоритмдер бар, мысалы, tonewheel-дер арасындағы "қиылыс" немесе "ағып кету", кір пернелердің дыбысы, пернелердің шертілуі, гуілдеген лампалық күшейткіш және айналмалы Leslie динамик шкафтарының цифрлық имитациясы. Қазіргі уақытта нарықта B3 "көшірмелері" бар, олар толық өлшемді, екі пернетақталы алыптардан, Hammond Suzuki-ден шынайы Leslie шкафтарымен (құны 10 000 АҚШ долларынан асып кетеді) бастап, арзан Casio WK сериялы үй пернетақталарына дейін (құны 400 АҚШ долларынан кем) жетеді. Олардың арасында Hammond, Korg, Roland, Clavia (Nord Series) пернетақталық модельдері, тіректе орнатылған модульдер және бағдарламалық жасақтамаға негізделген "виртуалды синтезаторлар" (мысалы, Native Instruments компаниясының B4) бар, олар B3 дыбысын имитациялайды. Тіпті Pari.E компаниясының классикалық Hammond tonewheel-дерінің қазіргі нұсқасын пайдаланатын моделі де бар, бұл цифрлық имитация емес. Hammond көшірмелерін пайдалану және көшірмелерді пайдаланудың дәуірдегі электромеханикалық Hammond-тан артықшылықтары музыканттар арасында қызу пікірталас тудырады. Цифрлық имитация "Hammond дыбысын" (tonewheel ағып кетуі, Leslie динамиктерінің айналуы және т.б.) құрайтын айнымалылардың күрделі өзара әрекетін қайта жасай алмайды деген пікірді Keyboard журналындағы көшірмелерге жасалған шолу қолдайды. "Clonewheel Heaven" атты мақалада дәстүрлі Hammond дыбысының электрондық имитациялары қарастырылды және көне электромеханикалық Hammond-тың кейбір аспектілері көшірмелер мен эмуляциялық құрылғылармен дәл қайта шығарылмайды деп мәлімделді. Дегенмен, джаз және блюз органдарының соло орындаушыларының жазбаларындағы көшірме органдардың жиі қолданылуы олардың дыбыс пен тонының сапасына куәлік етеді; сонымен қатар, нағыз винтаждық Hammond органдары арасындағы әртүрлі тондық вариациялар да бар екенін атап өткен жөн. Компоненттерінің жасы және tonewheel органының пайдалану деңгейі сияқты көптеген себептерге байланысты tonewheel-дер арасындағы дыбыс деңгейінің өзгеруі, пернелердің шертілуінің әртүрлі деңгейлері және басқа тондық айырмашылықтар жиі кездеседі. Салыстырмалы түрде төмен құнмен, сенімді цифрлық "көшірмелердің" және эмуляциялық құрылғылардың кеңінен қолжетімділігіне және "көшірмелердің" топтық гастрольдерде және клубтық концерттерде кеңінен қолданылуына қарамастан, көптеген джаз, блюз және госпел клавишшілері әлі де студиялық жазбалар үшін көне Hammond органдарын пайдалануға қызығушылық танытады. Егер көшірме дәуірдегі электромеханикалық Hammond дыбысын дәл қайта жасай алса да, Clavia және Hammond Suzuki сияқты бірнеше компаниялар осы талапты қояды, орындаушылардың әлдеқайда ауыр, ескі ағаш аспаптардың сыртқы түріне, сезіміне, ерекшеліктеріне және тарихына деген құрметі бар.

Формат

Клоновheel органдары бірнеше форматта қол жетімді. Біріншісі – интеграцияланған пернетақта, онда пернетақта және тонды эмуляциясын қамтамасыз ететін тізбек бір корпусшада орналасқан. Екінші тәсіл – дыбыс модулі, ол тек органның дыбыстарын ғана беретін үстел құрылғысы; оны пайдалану үшін MIDI контроллерлік пернетақтаға қосу қажет. Үстел үстіндегі құрылғылардың күрделілігі әртүрлі. Ең қарапайым құрылғылар жиі қолданылатын тонды дөңгелектердің дыбыстарын ұсынады. Күрделірек құрылғыларда дыбысты басқару үшін арқандар мен көптеген батырмалар болуы мүмкін. Үшінші формат – виртуалды аспап, ол компьютер мен мониторды қажет етеді. Виртуалды аспап мониторда нақты тонды дөңгелекті органның басқару элементтерін көрсетуі мүмкін. Содан кейін музыкант компьютерлік тышқан немесе басқа да енгізу құрылын қолданып, параметрлерді өзгертеді.

Электромагниттік тонустық дөңгелектің мүшелері

PARI. E K 61 (2006–2010-жылдарға дейін) – нақты электромагниттік тоналдық генераторды қолданатын, бірақ қазіргі заманғы пластиктен жасалған итальяндық B 3 клоны. Сондай-ақ, Лесли клондары да жасалды.