Маһур: Һинду қасиетті орны мен тарихы

Кіріспе

Махур немесе Махургад – Үндістанның Махараштра штатының Нандед ауданындағы қала және қасиетті орын. Махур индуізм дініндегі құдай Даттатреяның туған жері. Даттатреяның әкесі Атри Риши және анасы Сати Анасуя Мата осы жерде өмір сүрген. Бір күні Брахмадев, Вишнудев және Шива құдайы Анасуя Матадан артық ізгі және таза адам жоқ екенін естіді. Олар оның имандылығын сынау үшін садақа сұрау сылтавымен келді. Махурдың жанында Махагаон Видарба ауданындағы Хивара Сангам ауылында Пэнганга және Пус өзендерінің қасиетті тоғысқан жері бар, солтүстікке қарай ағып жатыр. Пэнганга өзені Видарба және Маратвада аймақтары арасындағы шекараны құрайды. Өзен жағалауының орналасуына байланысты Махур Маратвада аймағына шамамен 3 км тереңірек орналасқан. Махурда үш тау бар. Бірінші тауда Паршурам құдайының анасы Ренука Махар Деви Матаға арналған ғибадатхана орналасқан. Қалған екеуі – Датта Шихар және Атри Анасуя Шикар ғибадатханалары. Датта Шихар ең биік тау. Махурда Ренука Матаға арналған қасиетті ғибадатхана бар, ол штаттың үш жарым Шакти Питасының (ғибадатханалардың) бірі саналады. Әр жыл сайын Виджаядашами мерекесі күні мұнда үлкен жәрмеңке өткізіледі. Сахасраржун қазіргі Телангананың бір жерінде Ренука Махар Девиге шабуыл жасады, себебі ол қасиетті Камдхену сиырын тартып алмақшы болды – бұл сиыр тілектерді орындауға қабілетті құдайлық күшке ие. Ренука Махар Деви оған қарсылық көрсетіп, қонақтан өз қалауынша сыйлық сұраудың қажеті жоқ деді. Ол оған шабуыл жасап, жарақаттады. Осы жарақатынан қайтыс болды. Бұл туралы білген Паршурам ашуға булықты. Содан кейін ақсақалдар оны тыныштандырып, Даттатреяның басшылығымен Махурда соңғы рәсімдерді орындауын өтінді. Оған Ренука Мата Махардеви бірінші таудың басына келіп, оған табыну үшін пайда болады деді. Осылайша Махар Деви Ренука Мата ғибадатханасы мәшһүр болды. Осы таудың үстіндегі "Матру Тирт" (Анаға құлшылық етуге арналған қасиетті орын) орналасқан жер, қазір көлге айналған "Антиешти Стан" (соңғы рәсімдер орындалған жер) болып табылады. Махурда Риши Жамдагни Махар ғибадатханасы, Паршурам Махар ғибадатханасы, Калика Мата ғибадатханасы, Девдевшвар ғибадатханасы және Пандав Лени деп аталатын үңгірлер сияқты тағы да көптеген ғибадатханалар бар. Махурда қамал да бар. Оны Чандрапур Гонд патшалығының Хандкья Баллал Шах салған. Бұл қамал өте үлкен, бірақ ішіне кіретін адамдар аз.

Mahur or Mahurgad is a town and religious place in Nanded district of Maharashtra, India. Mahur is the birthplace of Hindu God Dattatreya. Dattatreya parents Atri Rishi and Sati Anasuya Mata lived here. Brahmadev, Vishnudev and Lord Shiva once got a news about Anusaya Mata that there is no one more pious and pure as her. To test her piousness they arrived under the garb of asking Alm (bhiksha). Near Mahur, There is a Pious confluence of River Penganga and River Pus at Hiwara Sangam village, Tal. Mahagaon Vidarbha, from where the river flows northward. Penganga river forms a border between Vidarbha and Marathwada. Mahur falls just about 3kms inside Marathwada due to river banks. There are three mountains in Mahur. The first one is having Renuka Mahar devi mata Temple, who is mother of the god Parshuram. Other two are called Datta Shikhar and Atri Anasuya Shikar Temples. Datta Shikhar is highest of all. Mahur has a sacred temple to Renuka Mata, which is considered one of the three and half Shakti Peethas (temples) in the state. A big fair is held here every year on the occasion of Vijayadashami. Sahasrarjun attacked Renuka Mahar Devi while somewhere in today's Telangana, for he wanted to grab the sacred Kamdhenu cow — this cow has the divine power to fulfill wishes. When Renuka Mahar Devi refused to him that saying asking gift of your own choice by the guest visitor is uncalled. He attacked her & injured her. She dies in this & when Lord Parshuram knew about it, he went berserk. Then the elderly people pacified him & asked him to do the last rites in Mahur under Dattatreya's guidance. Then he was told by him that Mahar devi Renuka Mata will appear on first mountain for you to worship. This became the famous Mahar Devi Renuka Mata temple. The "Matru Tirth" (means sacred place for Mother's worship) Place on this Mountain is the one which is where today stands a lake, is "Antyeshti Sthan" (Means place where last rites were performed). There are many other temples in Mahur like Rishi Jamdagni Mahar Temple, Lord Parshuram Mahar Temple, Kalika Mata Temple, Devdevshwar Temple, and also the Caves called Pandav Leni. There is Fort in Mahur. This was built Khandkya Ballal Shah by Gond kingdom of Chandrapur. This fort is quite large, but very few visitors travel inside.

Тарих

Маһур ежелгі Деви Бхагаватамда "Матрипура" немесе "Матапур" деп еске алынады, онда ол танымал қасиетті орындардың бірі ретінде көрсетілген. Девигитаның – мәтіннің соңғы және ең маңызды тарауында, ол Шактиге табынудың маңызды жерлерінің бірі ретінде айтылады:

"Деви былай деді: Мен Сахиадри тауындағы Матрипура немесе "Матапур" туралы, жақтастарымға деген махаббатымнан бір нәрсе айтайын; Деви Ренука немесе Матапур Нивасини Джагдамба Деви осы жерде мекендейді." Аппасахеб Дешмұх 12 ғасырда Маһур саркардың билеушісі және Гонд патшасының сардары болған. Барат Ратна Нанажи Дешмұх оның ұрпағы.

Маһурдың Раджэ Ударам Дешмухы

Раджэ Ударам, Вашим қаласынан шыққан Дешаста Ригведи брахман, Махурдың жагирдары болды. Ол бастапқыда Низамшахи мемлекетінде Сардар Лакхуджи Джадхавраомен бірге сардар қызметін атқарған. 1616 жылы Лакхуджи мен Ударам Малик Амбардан қол үзген, моғолдарға қосылған. Екі тарап та жеңіл жаяу әскері мен атты әскері үшін маратха сардарларын қажет еткен. Екі сардар да өз мүдделеріне қарай жақтарын ауыстырған. Раджэ Ударам Сардар Раджэ Лакхуджи Джадхавраоның жақын досы болған. Ол 1632 жылы Дәулатабад бекінісінің төменгі жағында қайтыс болды. Кейін оның әйелі Пандита Савитрибай, немесе Раи Баган Махурды биледі. Оның батырлығы туралы әңгімелер көп. Ерлігімен танылған күйеуі Раджэ Ударам Дешмухтың Варадха провинциясындағы Махурда қайтыс болғаннан кейін, ол қылыш алып, моғолдардың қызметіне кірді. Ұлы Жағживанрао қайтыс болғаннан кейін, ол немересі Бабураомен бірге жағирді басқаруды жалғастырды. Ол Берар провинциясындағы Махур, Пусад, Вашим, Малегаон, Умархед сияқты жағирлерді басқарды. Аурангзеб осы Махур патшайымына Сардар Херчандрайдың бүліктерін басуды тапсырды. Савитри осы кезде кездесуге дайындық жасады. Махур төбелерінен әскерді алып, соғыс алаңына бет түзеді. Ол өз чолының (белдемшесінің) бауын тудың тірегіне байлап, әскерге былай деді: «Мен әскерге шабуыл жасап, чолымнан ту жасап келемін. Сіздер де адамсыздар! Менден де батыл болуыңыз керек! Бар күшіңізді жұмсап күресіңіз! Жауды өлтіріңіз! Жеңіске жетіңіз! Әпкеңіздің ар-намысын қорғаңыз!» Оның бұл сөздері сарбаздардың бойындағы жігерді оятып, олар аяусыз соғысты. Ол да өзінің бар күшімен шайқасып, нәтижесінде Харчандрай жеңілді. 1658 жылғы таққа отыру соғысындағы батырлығы үшін Аурангзеб оған Раи Баган деген құрметті лақап ат қосты. Раи Баганның мағынасы – «Патшалық жолбарыс». Ол Үмберхинд шайқасында Карталап ханның жағынан шайқасты. Шиваджиді «арыстан» деп атап, Карталап ханға Шиваджиге бағынуға кеңес берді. Раджэ Ударам – Шахаджаханның отбасына берген атағы. Сондықтан Ударамның барлық ұрпақтары өздерін Раджэ Ударам деп атады. 18 ғасырдың басында Пешвалар бұл атаққа күдік келтірді. Бірақ кейін бұл атақты пайдалануға рұқсат берілді. 1802 жылы жағир алты ұлға бөлінді. Әрқайсысы бұл атақты сақтап, өзін Раджэ Ударам Дешмух деп атады.

Raje Udaram, a Deshastha Rigvedi Brahmin from Washim was the Jagirdar of Mahur. He was initially a sardar in Nizamshahi Kingdom along with Sardar Lakhuji Jadhavrao, father of Rajmata Jijau Saheb. In year 1616, both Lakhuji and Udaram deserted Malik Ambar to join Mughals. Maratha Sardars were desired by both sides for their light infantry and cavalry. Both Sardars changed sides according to their interests. Raje Udaram was a good friend of Sardar Raje Lakhuji Jadhavrao. He died in 1632 AD, on the foothills of Daulatabad fort. Later Pandita Sawitribai or Rai Bagan, his wife, was the ruler of Mahur. There is a story of her valour. After death of her husband Raje Udaram Deshmukh of the Mahur in Varhad province, who was in Mughal services, she took sword and joined Mughal services. After her son Jagjivanrao's death she continued to manage her jagir along with her grandson, Baburao. She was maintaining the Jagirs in Berar province, viz., Mahur, Pusad, Washim, Malegaon, Umarkhed, etc. Aurangzeb entrusted this Mahur queen with the responsibility to quell the rebellion of Sardar Herchandrai. Savitri thereupon readied herself for the encounter. Taking the army from the Mahur hills she proceeded towards the warfield. She tied her choli (bodice) to the flag pole and exhorted to the army: “I am marching on the army, making flag of choli. "You are, after all men! You ought to be more valorous than me! Fight with full might! Kill the enemy! Win the battle! Protect the honour of your sister!" this call by her really kindled fire in the minds of the soldiers and they fought relentlessly. She also personally fought with all her might and consequently Harchandrai was defeated. For her valour during the war of accession in 1658, she was given an honorary name Rai Bagan by Aurangzeb. The meaning of Rai Bagan is Royal Tigress. She fought on side of Kartalab Khan in Battle of Umberkhind. She called Shivaji A Lion and advised Kartalab khan to surrender himself before Shivaji. Raje Udaram was a title conferred by Shahajahan to the family. Hence, all the descendants of Udaram called themselves Raje Udaram. Peshwas, in early 18th century questioned the title. But later permission was given to use the title. In 1802, the Jahagirdari was divided into six sons. And each keeping the title called himself Raje Udaram Deshmukh.

Ренука Деви ғибадатханасы - Шакти Пит

Ғибадатхана жоғарыда айтылған мифологияға және оның Шакти Пейта екендігіне байланысты, Шактизм ағымының қастерлі киелі орны саналады. Дәстүр бойынша, Ренука Матаның (ақылды Жамадагнидің әйелі) басын оның өзінің ұлы Парашурама кесіп тастаған және оның басы осы жерге түскен. Кейіннен Ренука ақылды Жамадагнидің сыйы ретінде ұлы Парашурамаға қайта жаралған. Ғибадатхана Дақша ягасы және Сатидің өзін өртеуі туралы мифологияға байланысты Шакти Пейта деп есептеледі. Шакти Пейталар – бұл Дурга немесе Адипарашакти киелі орындары, Шива Иесі Сати Девидің дене мүшелерін алып жүрген кезде, олардың түсуі нәтижесінде Шакти күшімен толыққан деп сендіріледі. Санскриттегі 51 әріпке сәйкес 51 Шакти Пейта бар. Маһурдың Шакти күші Ренука Деви деп аталады. Көптеген Шакти Пейталар Калабхаирава киелі орнымен байланысты.

География

Үш маңызды ғибадатхана – Ренука Мата ғибадатханасы, Лорд Даттатрея ғибадатханасы және Анусая Мата ғибадатханасы – үш тау жотасында салынған. Махурды бай өсімдіктер мен жабайы жануарларға толы орман қоршап тұр. Қабатта терек ағаштары көптеп өседі. Жаңғақта қарақұстар, бұғылар, қара аюлар, пантерлер жиі кездеседі. Таулардың бірінде 12 ғасырда салынған ежелгі Махургад бекінісі орналасқан. Махур ежелгі Берар тарихында маңызды бекініс болған. 1478 жылы Бахмани сұлтандығы тұсында ол жеке провинцияға айналды. Акбардың билігінде ол Берар Субасындағы 20 парганадан (қалалардан) тұратын Саркарлардың (сол кездегі аудан) бірі болды.

Киелі жерлер

Маһурдың басты көрікті жерлері: Матапур Нивасини Шри Джагдамба Деви ғибадатханасы немесе Ренука Деви ғибадатханасы, Даттатрея Иесі ғибадатханасы, Анусая Мата ғибадатханасы, Девдевешвар ғибадатханасы, Паршурам Иесі ғибадатханасы, Сарватирт, Матру Тирта, Бханутирт, Хати дарвазасы, Бал самудра, Пандав Лени, Махургад бекінісі, Махакали ғибадатханасы (бекініс ішінде), Махур мұражайы, Сонапир Дарғасы, Шейх Фарид суарнасы (Вазара), Радже Ударам сарайы. Радже Ударам Дешмух және кейін оның батыл әйелі Райбаган (Сара жолбарыс) Махурдың билеушілері болды. Махурға сапар шегетіндер сондай-ақ табиғи ыстық су көздері бар Үңкешвар ыстық бұлағына (Пусадтан 90 км; Махурдан 50 км; Кинваттан 15 км) барады. Бұл күкіртке толы судың емдік қасиеттері бар деп есептеледі. Үңкешвар атауы Үңкешвар (Махадев, яғни Шива) ғибадатханасы мен ашрам кешеніне байланысты.

Девдевешвар ғибадатханасы

Девешевари ғибадатханасы Маханбхав Пантқа жатады, негізінен ол Джагат Гуру Шри Даттатрейя Прабхудың нидра стан (ұйықтайтын жері) деп есептеледі. Махур қаласының шетінде, Махур автобус аялдамасынан 2 км қашықтықта орналасқан. Күнделікті Шри Даттатрейя Прабху Махурдағы меруада талаода (көлде) нитя снан (күнделікті тазару), Кольхапурда бхикша (садху немесе үнді монахына берілетін тамақ), Панчалешварда бхожан (түскі аспаз) ішіп, Девдевешвар ғибадатханасына (Даттатрея Прабхудың нидра стан) қайта оралып ұйықтайды. Джагат Гуру Шри Даттатрейя Свами – чиранжив автар (өлімсіз), сондықтан Шри Даттатрейя Свами бүгінге дейін осы жерге ұйықтауға келеді деп сендіреді.

Саяхат және діни сапарға арналған құрал-жабдықтар

Махаур қаласына Нагпур, Нандед, Кинват, Яватмал, Амравати, Акола және Пусад қалаларынан Махараштра штатының көлік автобустары қатынайды. Ең жақын әуежай – Нандед әуежайы, ол Үндістанның ірі қалаларының барлығымен байланысты. Нандедтен Махургадқа жеке көлікпен немесе таксимен жетуге болады. Мумбай және Пуна қалаларынан келген саяхатшылар үшін Нандедке пойызбен жетіп, содан кейін автобус, жеке көлік немесе таксимен бару ыңғайлы. Нандед автобустық станциясынан жиі автобустар жүреді. Хадгаоннан да Махурға автобус және такси қатынайды. Махурға тек жолмен ғана жетуге болады. Нандед, Яватмал және Пусадтан жиі автобустар (мемлекеттік ST автобустары және жеке автобустар) қатынайды. Махур қаласында (ғибадатханадан 7 км қашықтықта) тұруға жайлы жағдайлар бар. Қонақ үйлер, қонақүйлер, мемлекеттік демалыс үйлері сияқты әртүрлі тұрғын үйлер ұсынылады. Жергілікті қонақ үйлер мен дхабаларда (жол бойындағы тамақтанатын орындар) ұсынылатын тағамдардың сапасы жақсы және әрқашан таза болады. Наваратри, Датта Пурнима сияқты қасиетті күндерде Махапужа ұйымдастырылады, одан кейін Махапрасад (паломниктерге арналған той) өткізіледі.

Ресми веб-сайт

http://shrirenukamatamandir.org/ - Шри Ренука Кама Тамандир ұйымы