Кіріспе

1940 ж. Жапонияны АҚШ-қа шабуылға итермелеу туралы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің меморандумы. Макколлум меморандумы, сондай-ақ Сегіз іс-қимыл меморандумы деп белгілі, 1940 жылдың 7 қазанында лейтенант-командир Артур Х. Макколлум жасаған меморандум. Ол Әскери-теңіз күштерінің капитандығына, Дадли Ноксқа, меморандумда сипатталған әрекеттерге күмәнмен қараған, және Уолтер Страттон Андерсонға жіберілді. Роберт Стиннет бұл меморандумды Рузвельт әкімшілігінің Жапонияны АҚШ-қа шабуыл жасауға құпия түрде итермелеу, АҚШ-ты Еуропа соғысына тарту, бұзылған саяси уәделерге байланысты халықтың наразылығын болдырмау мақсатымен жасаған құпия қастандықтарының бір бөлігі деп санайды. Германия үшінші тарапқа шабуыл жасаған жағдайда Жапонияға көмектесуге міндетті болмады, себебі Үшжақты келісім қорғаныс сипатында болды, бұл Стиннеттің назарынан тыс қалды. 1941 жылдың қарашасына дейін Германия келісім шарттарын бұзатын Жапонияға құпия кепілдіктер берген жоқ. Стиннет Макколлумға кейіннен ол өзі мойындамаған ұстанымды жатқызды. АҚШ әскери тарихшысы Конрад Крейн Стиннеттің тұжырымын түпнұсқа құжатты бұрмалау деп бағаламады. Меморандумда Екінші дүниежүзілік соғыстағы бірнеше елдердің жағдайы сипатталып, АҚШ-тың Тынық мұхитындағы Жапон империясына қатысты сегіз бағыттан тұратын іс-қимыл жоспары ұсынылды, АҚШ-тың "Оңтүстік-Шығыс Азиядағы жапондық экспансияға қарсы тиімді тежеу ретінде қызмет ететін" бірқатар шаралар қабылдауын ұсынды. Құжат сонымен қатар оны тоқтатудың мүмкін болатын жолы ретінде Жапониямен соғысқа шақыруды қарастырады, бірақ "қазіргі саяси жағдайда АҚШ үкіметі Жапонияға қарсы соғыс жариялауға дайын емес деп санайды" деп мойындайды. 1941 жылдың шілдесінде Жапония Қытай үкіметіне жабдықтандыруды тоқтату үшін Француз Индоқытайының оңтүстік бөлігін басып алды, бұл мұнай эмбаргосына әкеп соқты. АҚШ-тың экономикалық санкциялары Жапон үкіметінде дағдарыс тудырды, себебі Вашингтон эмбаргоны алып тастау үшін Қытайдағы жапон әскерлерін шығаруды талап етті. Жапониядағы орташа саясаткерлер келісімге келуге дайын болды, бірақ экономикалық дағдарысты күшпен шешу және ресурстарды басып алуды көздеген радикалдар бұл процеске бөгет қойды. Бұл Макколлум күткен реакцияны тудырған болса да, жапон үкіметі өздері басып алған Қытай аумақтарын бақылауға рұқсат беруді талап етті, бұл АҚШ қабылдауға дайын емес еді. Рузвельт осы меморандумды бұл оқиғалардан бұрын көргендігіне сену қиын, ал құжаттың өзі АҚШ үкіметінің ресми мақұлдауысыз жасалған жеке құжат ретінде қарастырылуы мүмкін. Рузвельт британдық Малайя мен Голландтың Шығыс Индиясына шабуыл болатынын күткен, бірақ Гавайиге емес.

Сегіз іс-әрекеттің қабылдануы

Меморандумды оқып, капитан Нокс оған қосымша жазды (б. 6): Британияның жеңіліп қалмауы біздің мүддемізге сөзсіз тиесілі. Қазіргі уақытта олардың жағдайы тұрақсыз, және одан артық ештеңе істей алмайды. Біз оларға кем дегенде осы тұрақсыздықты сақтап қалуға көмектесуіміз керек. Ол үшін Англияға бізден қосымша эсминецтер мен әуе күштерін жеткізу қажет болады. Осыны істеу қабілетімізге кедергі келтіретіндей Шығыста ештеңе жасамайық, егер ықтималдық сақталса. Егер Англия тұрақты болса, Жапония Шығыста сақтық танытады. Сондықтан Атлантикада Англияға көрсеткен көмегіміз, оларға да, бізге де Шығыста қорғаныш болады. Дегенмен, мен сіздің шараларыңызға келісемін. Біз екі жаққа дайын болуымыз керек және екеуіне де көмектесуге жеткілікті күшті болуымыз керек. Бұл мәлімдеме АҚШ Британияға қолдау көрсетуді қалағанын білдірсе де, оның талдауынша, Германиямен соғысты жүргізуге кедергі келтіретін асығыс әрекеттерге бармау керек еді. Алайда, ол Американың Қиыр Шығыстағы мүдделері Британ империясының мүдделерімен үйлесетінін санайды. АҚШ армиясының әскери тарихшысы Конрад Крейн Макколлум меморандумының соғысқа шақыру ретінде сипатталуын қабылдамады, ол былай деп жазды: Оның ұсыныстары Жапонияны тоқтатуға және ұстап тұруға, сонымен қатар АҚШ-ты Тынық мұхитында болашақ қақтығысқа жақсырақ дайындауға бағытталған. Жапонияның ашық соғыс әрекеті жасауы, Жапонияға қарсы шараларға халықтың қолдауын алуды жеңілдетеді деген пікір бар, бірақ құжаттың мақсаты осы оқиғаның орын алуын қамтамасыз ету емес.