Роберт Браунингтің «Андреа дель Сарто» поэмасы

Кіріспе

Роберт Браунингтің өлеңі "Андреа дель Сарто" ("Кемілі жоқ суретші" деп те аталады) – Роберт Браунингтің (1812–1889) 1855 жылы шыққан "Адамдар мен әйелдер" өлеңдер жинағына енген өлең. Бұл оның атақты поэзия түрі – драмалық монолог, италияндық суретші Андреа дель Сарто туралы айтылған шығарма.

Шолу

"Андреа дель Сарто" – Браунингтің тән мен жанды бірдей бейнелеуге мүмкіндік беретін өнерді жасауға тырысып жатқанын көрсететін драмалық монологтарының бірі. Өлең бос өлең түрінде жазылған және көбінесе иамбтық пентаметр қолданылады. Ол – ренессанс кезеңінің суретшісі. Тарихи Андреа дель Сарто 1486 жылдың 16 шілдесінде Италияның Флоренция қаласында туып, 1530 жылдың 29 қыркүйегінде сол қалада қайтыс болған.

Нысан

Браунингтің поэзиялық туындыларының үштен екісі рифмасыз пентаметрмен жазылған. Браунинг драмалық монологтың алдың қатарлы инноваторы саналады, бірақ ол замандас викториялықтарға көп танылмады. Оның сыншылары рифманың жоқтығын, яғни бос өлеңді атап көрсетті. Браунинг өзінің ерекшелігімен, драмалық стилімен және сол кездегі жаңа тақырыптарымен көзге түсті, бұл рифмасыздығын толықтырды. Браунинг оқырманды уақытты білдіретін сөздер арқылы оқиға орнына қояды. Мысалы, алғашқы жолда баяндаушы: «Бірақ енді дауласпайық» дейді. «Енді» (осы жерде қолданылған) – уақытты білдіретін сөз, сонымен қатар бағынышты сөйлемнің белгісі ретінде де жұмыс істейді. Бұл әдеби тәсіл оқырманды оқиғаның ішіне енгізеді, оларға жағдайды алға да, артқа да қарауға мүмкіндік береді. Браунинг оқырманға бүкіл көріністі қалай түсіндіруге мүмкіндік беріп, ішкі әлемді жасайды, баяндаушының Лукрецияның қимыл-қозғалысын қалай түсіндіретінін көрсетеді. Кейбір әдебиет зерттеушілері Браунингтің кейіпкерлеріне бейімделген өлең стилін қолданғанын айтады; Андреа дель Сарто да осыған ерекше емес. Ол эстетизм мен адамдардың өзара қарым-қатынасын зерттейді, нәтижесінде иамбикалық пентаметрге жақын жазылған. Браунинг есейген сайын теист саналды. Браунинг көптеген туындыларында дінді зерттеп, оның мәнін драмалық монологтар арқылы талқылады. Браунингтің поэзиясының басты оқырманы – сүйікті әйелі Элизабет Баррет Браунинг болды. Браунинг дель Сартоның әйелі Лукрецияға деген махаббатын өзінің әйеліне деген сезіміне негіздеді. Андреа дель Сарто барлық адамдық қарым-қатынастың эстетикалық немесе айырбас құны, сәтсіздік, әйелдің иелігі және жалпы мораль сияқты кең тақырыптарды зерттейді. Әдебиеттанушы Рома А. Кингтің пікірінше, поэманың барлығы «бекітілген өнер және еркектік күш арасында және әлсіздік туралы үнемі арта түсетін сезімде» жазылған. Ол мұны Браунинг өзінің еркектік күшін көрсетуге тырысқанымен түсіндіреді. Алайда, кейінірек берілген теңеулер кемшіліксіз суретшінің жеткіліксіздігін көрсетеді, өйткені Лукреция күйеуінен гөрі жаңа сүйіктісін таңдайды, тіпті ол оған романтикалық ұсыныс жасаса да. Ол тез арада Пруфроктың прототипіне айналған еркектігі жоқ әдеби кейіпкерлер тобына қосылады. Кинг дель Сартоның еркектік қабілетінің жоқтығын талқылайды, өйткені ол әйелін суретші сияқты, сызықтар мен пішіндермен сипаттайды, романтикалық қызығушылықты күйеуіне немесе жақын адамына емес. Оның орнына, қызығушылық пен құштарлықты білдіретін бейнелердің орнына, ол оны сурет салуға болатын тұлға ретінде сипаттайды. Бұл, басқа әдебиеттанушы Стефан Хоулиннің айтуынша, туындының қалған бөлігіндегідей. Ол Браунингтің бұл поэма арқылы дель Сартоның басқа суретшілердей танымал болмауының себебін түсіндіргісі келгенін санайды, өйткені ол «өмірдің жарқын және қажетті түрде жыныстық толығуынан және оның бір бөлігі болып табылатын руханилықтан қашады». Хоулин сонымен қатар әйелінің сұлулығы дель Сарто үшін жансыз екенін, ол тек сыртқы сұлулық екенін, дель Сартоның өнерінің жағдайына сай келетінін түсіндіреді, ол әдемі, бірақ рухани бос.

Two thirds of Browning's poetic works are written in unrhymed pentameters. Browning is considered one of the foremost innovators of the dramatic monologue, though he was little known by contemporary Victorians. Critics of his time commented on his lack of rhyme scheme, known as blank verse. Browning is also known for his originality, dramatic style and fresh subject matter for the time, which complemented his lack of rhyme scheme. Browning places his reader in the scene through his use of temporal adverbs. The first line is an example, where the narrator suggests "But do not let us quarrel any more." “Any more” (as used here) is a temporal adverb which also functions as a subordinate progressive. This literary tactic puts the reader inside the action by allowing them to look both forwards and backwards in the situation. Browning creates an internal world for his reader by giving them insight into how the narrator interprets the whole scene, not just the words spoken: line four, "You turn your face, but does it bring your heart?" refers to how the narrator is interpreting Lucrezia's body language. Some literary analysts claim Browning adapted his versification to his characters; Andrea del Sarto is no exception. It explores aestheticism and human reciprocity, and as a result is written in near perfect iambic pentameter. As Browning got older he was considered a Theist. Browning spent much of his work exploring and questioning religion through his dramatic monologues. Browning's main audience for all his poetry was his beloved wife Elizabeth Barrett Browning. Browning based del Sarto's love for his wife, Lucrezia, on his own love for his wife. Andrea del Sarto explores broad themes such as if all human interactions are governed by aesthetic or exchange value, failure, whether one's wife is a possession, and morality in general. According to literary scholar Roma A. King the entire poem is "between asserted artistic and masculine virility and a steadily increasing awareness of debility." He backs this up by describing how he is trying to suggest his own masculine strength:

However, later undertones hint at the faultless painter's insufficiency, as Lucrezia still chooses her lover over her husband, even though he is making her a romantic suit. He quickly falls into a class of literary males who lack masculinity, a prototype for Prufrock. King discusses del Sarto's lack of virility, as he describes his wife the way a painter would, with lines and shapes, as opposed to a husband or person of romantic interest:

Instead of images of interest and arousal, he speaks of her as a figure to be painted. This is much the same as in the rest of the work, according to Stefan Hawlin, another literary scholar. He believes that Browning is explaining, through this poem, that del Sarto is not as famous as many other artists because he “shies away from the vivid and necessarily sexual fullness of life, and the spirituality that is a part of that fullness.” Hawlin also explains that his wife's beauty is without a soul to del Sarto, it is only a beauty on the outside, which perfectly matches the state of del Sarto's art, which is beautiful, but spiritually empty.