Кіріспе

1951 жылы Корея соғысының кезеңі

Heartbreak Ridge шайқасы (hangul=단장의 능선 전투; ), сондай-ақ Венденгли шайқасы деп те аталады, Корея соғысының бір айға созған шайқасы. Ол 1951 жылдың 13 қыркүйегі мен 15 қазаны аралығында болды. Қанды төбеден (Bloody Ridge) шегінгеннен кейін Корея халық армиясы (KPA) 7 мильге (11 км) созылған төбелік аймақта жаңа бекіністер құрды. Мұндағы қорғаныс тіпті Қанды төбедегіден де мықтырақ болды. Heartbreak Ridge шайқасы – Солтүстік Кореяның 38-ші параллельдің солтүстігінде, Чорвон қаласына жақын жерде болған бірнеше ірі шайқастардың бірі (Солтүстік және Оңтүстік Корея арасындағы соғысқа дейінгі шекара). Қытай тарапы үшін бұл шайқас көбінесе бір жылдан кейін болған Үшбұрыш төбесіндегі шайқаспен шатастырылады.

Өмірбаян

Қанды қырқа шайқасы кезінде АҚШ-тың 8-ші армиясының қолбасшысы генерал Джеймс Ван Флит Біріккен Ұлттар Ұйымының қолбасшысы генерал Мэтью Риджвейге 8-ші армияның шығыс майданындағы қиындықтарды жоюды көздеген «Таллондар» деп аталатын жоспарды ұсынды. Риджвей Вонсанға жақын жерде десант түсіру және Солтүстік Кореяға терең ену туралы амбициялық жоспардан бас тартты, бірақ ол қарапайым құрлықтағы шабуылға қарсы болмады. «Таллондарға» дайындық 5 қыркүйекке дейін жалғасты, содан кейін Ван Флит Қанды қырқадағы соңғы қазалар туралы мұқият мәліметтерді қарастырды. «Таллондар» әлдеқайда кең ауқымды болғандықтан, Ван Флит операцияның адам өмірі мен техникалық шығындарға тұрарлық емес деп шешті. Оның орнына ол Риджвейге қыркүйек айының қалған бөлігінде 8-ші армияның оң жақ қанатында «реттеу жұмыстарын» жалғастыруды ұсынды, ешқандай нақты мақсатты сызық белгіленбеген «итеріп-сығу» тактикасын қолдануды ұсынды. 1 қазанда ол шығыстағы шабуылдау операцияларын тоқтатуды жоспарлап, айдың ортасында АҚШ-тың I корпусы батысқа шабуыл жасауға дайын тұруды көздеді, егер келіссөздер рұқсат берсе. Егер I корпустың маневрі сәтті аяқталса, Ван Флит шығыс жағалаудағы Тонгчон маңында десант түсіруді жоспарлады. Бұл Кумхвадан солтүстік-шығысқа қарай құрлықтағы әскерлердің шабуылымен байланыстырылатын еді. 8-ші армия қолбасшысының жоспарларын күрт өзгертуі Риджвейді таң қалдырды, бірақ ол шектеулі мақсаттағы шабуылдарды мүмкіндік туғанда жалғастыруға қарсылық білдірмеді. Дегенмен, Риджвей десантты жоспарлау мақсатында ғана мақұлдады. Ван Флит дереу 8 қыркүйекте корпус командирлеріне шектеулі мақсаттағы шабуылдарға, барлауға және күзетке баса назар аударатын жалпы директива берді. Сол күні ол Х корпусына Қанды қырқаның солтүстігіндегі және «Панчбоулдың» солтүстігіндегі жоталарды басып алуды тапсырды. Х корпусының қарсыласы Қанды қырқада жеңілгенін ескеріп, Ван Флит оларды тез арада шатастырып, жаңа жоталардың бақылауына алуға болатынын ойлады. Х корпусы Қанды қырқаның солтүстігіндегі шыңдарды басып алу міндетін АҚШ-тың 2-ші жаяу әскер дивизиясына жүктеді. Мақсат – батыстағы Мундунг ни аңғары мен шығыстағы Сатаери аңғары арасында солтүстікке және оңтүстікке қарай созылған ұзын, тар жотаның оңтүстік ұшы болды; негізгі жотадан шығысқа және батысқа қарай бұрылатын қосымша жоталар бақылаушының мақсатты нысанды «жүздеген омыртқасы бар балықтың омыртқа бағанасы» деп сипаттауына себеп болды. Орталық жотаны бақылауда ұстау КПА-ның Пунчбоулдың батысындағы Х корпусының қорғаныс шебіне шабуыл жасау үшін көршілес аңғарларды пайдалануына жол бермейтін еді. Жаңалықтар тілшілері бұл мақсатты Heartbreak Ridge деп атады, ол үш негізгі шыңнан тұрды. Оңтүстік ұшында Қанды қырқадан 3 миль (5 км) оңтүстікке қарай бағытталған 894 төбесі орналасқан; жотадағы ең биік шың – 931 төбесі солтүстікке қарай жатты; ал 931 төбесінен солтүстікке қарай 851 төбесінің ине тәрізді тігізгішіндей ұзын шыңы көтерілді. Ұзаққа созылған шайқастың екі тарапқа да шығыны жоғары болды. 13 қыркүйектен 15 қазанға дейін 2-ші жаяу әскер дивизиясы 3700-ден астам адамды жоғалтты, ал 23-ші полк пен оған қосылған француз батальоны осы жалпы шығынның жартысына жуығын құрады. КПА-ның 6-шы, 12-ші және 13-ші дивизиялары мен ҚХА-ның 204-ші дивизиясы ауыр қаза тапты. 2-ші дивизияның бағалауынша, КПА/ҚХА-ның шығыны шамамен 25 000 адамды құрады. Осы қазалардың шамамен жартысы «Тошдаун» операциясы кезінде болды. Қаза тапқандардың санының өсуімен бірге оқ-дәріге жұмсалған шығындар да артты. Миллиондаған ұсақ қару оқ-дәрілерінен басқа, 2-дивизия мынадай артиллериялық қолдау алды: 76 мм зеңбірек – 62 000 оқ; 105 мм гаубица – 401 000 оқ; 155 мм гаубица – 84 000 оқ; және 8 дюймдік гаубица – 13 000 оқ. Дивизияның минометшілері 60 мм, 81 мм және 4,2 дюймдік минометтерден 119 000-нан астам оқ атты, ал 57 мм және 75 мм зеңбіректер КПА/ҚХА-ға 18 000-ға жуық оқ бағыттады. Театр деңгейінде оқ-дәрілердің кейбір түрлері жетіспесе де, Ван Флит 2-дивизия командиріне «позицияларды алу үшін қажет деп саналған барлық оқ-дәріні» атуға рұқсат берді. Дивизияға берілген артиллериялық қолдауды күшейту үшін Бесінші әуе күштері Heartbreak Ridge аймағында 842 рейс жасады және КПА/ҚХА-ға 250 тонна бомба тастады. КПА-ның терең бекіністеріне қарсы тікелей соққыдан басқа ештеңе тиімді болмады.

Танымал мәдениетте

Бұл шайқас 1986 жылы Клинт Иствудтың режиссерлік етіп, өзі де түскен Heartbreak Ridge фильмінің атауымен және арқау сюжетімен байланысты. Иствудтың кейіпкері Heartbreak Ridge шайқасының ойдан шығарылған қатысушысы (тағы бір кейіпкер де солай), ол үшін ол Құрмет медалімен марапатталған. Фильм Гренададағы нақты операциялар кезінде болған оқиғалардың көркемдік бейнесі болып табылады. 2004 жылғы оңтүстіккореялық «Тэ Гук Ги» фильмі (АҚШ-та «Соғыс бауырластығы» деп шығарылды) де осы шайқасты фильмнің соңғы және шешімді шайқасы ретінде көрсетеді (мұны оңтүстіккореялық командир өзінің әскеріне бұйрық бергенде айтқан сөздерінен көруге болады, ол шабуылдың мақсаты 931 және 851 биіктіктерін басып алу екенін мәлімдеді). Crèvecœur (Жүрекжарқылы) – Жақ Дюпонның 1955 жылы шыққан француздық әскери деректі фильмі, онда шайқас және нақты соғыс кадрлары көрсетілген. Фильм 1955 жылғы «Үздік деректі фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ие болды. Heartbreak Ridge (단장의능선) – StarCraft (нақты уақыт стратегиясы) компьютерлік ойынының картасы. Ол 2009 жылы Оңтүстік Кореяда жарық көрді және содан бері кәсіби StarCraft аренасындағы көптеген лигаларда, сондай-ақ Кореядан тыс лигаларда және әуесқойлар арасында кеңінен қолданылып келеді. M*A*S*H сериалында Heartbreak Ridge 9B01 "Trick or Treatment" ("Сыйлық немесе емдеу") эпизодында (11-маусым, 2-серия) «Бертлсон, Вустер, Гринвейд» есімді әскери достардың «алдын ала қуандыру күні» кезінде бос окоптан қаза тапқан жері деп айтылады. Француз жазушысы Жан Лартегю француз батальонында шайқасып, Heartbreak Ridge шайқасында жаудың қол гранатасынан жарақат алған. Оның «Жемқорлар» (1963) романы – шайқастың жоғары көркемделген сипаттамасы.