Кіріспе

2005 жылғы британдық телебағдарлама
1997 жылғы Грег Пропс жүргізген ойын-шоу

"Space Cadets" – Zeppotron (Endemol UK бөлімшесі) компаниясы Channel 4 арнасы үшін жасаған британдық телебағдарлама. Джонни Вонның тапсыруымен, ол 2005 жылдың 7 желтоқсанында басталған он күн бойы тікелей эфирде көрсетілді, ал соңғы бөлімі 2005 жылдың 16 желтоқсанында кешке көрсетілді. Сериал қатысушылардың есесінен жасалған әжуа, оларға Ресейдің әскери базасында космонавттарды дайындап, Жердің төменгі орбитасына бес күндік сапарға шығатындары айтылды. Шындығында, сериалдың барлық түсірілімі Саффолк округінде жүзеге асты, ал қатысушылар Жерді тастамады. Бағдарламамен бірге "Space Cadets: The Satellite Show" атты көрініс артындағы бауырлас шоу да көрсетілді, онда сұхбаттар мен телефон арқылы хабарласу мүмкіндігі болды.

Негізгі идея

Сериал өзін теледидар тарихындағы ең күрделі әзіл деп сипаттады. Атауы – бұл сленг фразасы, «ғарыш кадеті» дегенге сілтеме, яғни шындықтан алыс адам. Қатысушыларға «Сенсация іздеушілер» атты бағдарламаға қатысатындары айтылды, бірақ бір кездегі кештердің бірінде нысанға орналасқан «казармадағы» тақтада «Ғарыш кадеттері» [sic] деп жазылған еді. «Сенсация іздеушілер» жарнамасына жауап берген он екі үміткер британдық теледидардағы алғашқы ғарыш туристері болу үшін таңдалды, олардың ішінде «Ресейдің ғарыш туристік агенттігі» (STAR) әскери базасында космонавттардай оқу үшін Ресейге бару және серияның кульминациясы – төрт адамнан тұратын топтың Жердің төменгі орбитасында бес күндік ғарыш миссиясына қатысуы. Бағдарлама мен ғарыш миссиясы шынайы телешоу элементтерін қамтыды, соның ішінде жасырын камералар, дыбыс өткізбейтін «видео күнделіктері» және топтық жатақханалар. Дегенмен, шоу шын мәнінде күрделі әзіл еді, оны бағдарлама директоры Анжела Джейн «Космикалық Candid Camera» деп сипаттады, ал Channel 4 оның шамамен 5 миллион фунт стерлингке түскенін мәлімдеді. «Ғарыш кадеттері» білмейтін, олар мүлдем Ресейде болған жоқ, ал Суффолк қаласындағы Бентвотерс паркінде (бұрынғы RAF Bentwaters, 1951 жылдан 1993 жылға дейін АҚШ Әскери-әуе күштерінің әуежайы) костюмді актерлер жұмыс істеді, ал «ғарыш сапары» толығымен жалған еді, ағаштан жасалған «шатл» және актер «ұшқыштармен» бірге. Өндіріс тобы тіпті казармадағы шамдар мен розеткаларды ресейлік стандарттарға ауыстырды, конкурсанттардың пайдалануы үшін Бентвотерсті ресейлік таңбалы азық-түлік және гигиеналық заттармен жабдықтап, өндіріс тобының ішіндегі темекі шегушілерге темекі тартса, кадеттердің бірі тастаған қалдықтарын тауып алуы мүмкін болғандықтан ресейлік темекі берді және қоршаған аумақты британдық таңбалы қоқыстан тазартатын адамдарды жұмысқа алды. Channel 4 телеарнасы «көңілі толған» деп хабарлағанмен, көрсеткіштер сол уақытқа сай болды және көрермендердің 42% -ы 16 мен 34 жас аралығындағы маңызды сегментті құрады. Шоуға көрермендердің алғашқы реакциясы осындай асыра сілтемелі әзілдің орындалуына сенбеушілік білдірді (шоуда Нил Армстронг шоу сәтті болса, өзінің астронавт шлемін жеймін деді). Әсіресе, нақты ғарыш сапарында болатын салмақсыздық жағдайы жердегі декорацияларда қалай қамтамасыз етілетініне қатысты сұрақтар туды. Кадеттерге олар «жақын ғарышта» (сыртқы ғарышқа қарамастан) болатыны айтылды, бұл тек 30% ауырлықты жоғалтуға әкеледі, ал ол кемеге орнатылған «гравитациялық генераторлармен» өтелетін еді; бұл өте күмәнді түсіндірілімге сенеді.

Орналасқан жері

Ғарыш кадеттері бастапқыда Лондонның Биггин-Хилл әуежайында жиналды, содан кейін Англияның оңтүстік-шығыс жағалауындағы Лиддке ұшырылды. Әдетте бұл ұшу 15 минутқа созылар еді, бірақ Солтүстік теңіз үстінен арнайы қиын жоспарланған ұшу бағытының арқасында төрт сағатқа созылды. Лиддке келгеннен кейін кадеттерге олар Волгоградқа жеткендері айтылды. Ұшу алдында кадеттердің сағаттары алынып, уақыт айырмашылығын байқамауы үшін жасалды. Содан кейін олар тікұшақпен RAF Bentwaters, Саффолкке жеткізілді, оны олар Ресейдің ғарыш туризмі академиясының (STAR) Крымск қаласындағы базасы деп ойлады.

Оқу орны

Төрт апта бойы кадеттер осы жерде тұрды; олардың казармалары мен оқу алған академия ғимараты әуе базасының оңтүстік-батысындағы орманды аймақта орналасқан.

Симулятор

Шаттл тренажері 1991 жылы RAF Bentwaters ішінде салынған дыбыс өткізбейтін ангарда құрастырылды. Шаттлға «Жер орбитасы-1» деген ат берілді, ол ғарыш кемесінің байланыс белгісі ретінде қолданылды. Симулятор – Калифорния штатының Канога Парк қаласындағы Wonderworks Inc. компаниясы «Deep Impact» фильмі үшін салған ағаштан жасалған көшірме. Бұл симулятор кейіннен «Армагеддон», «Рокеттің қызыл жарығы», «Ғарыш каубойлары» және «Battlestar Galactica: Blood & Chrome» фильмдерінде, сондай-ақ IBM және Slim Jims жарнамаларында да пайда болды. Кадеттер тренажердің ішінде бес күн өткізгендіктен, оның реалистігіне көп көңіл бөлінді және үлкен бюджет қарастырылды, оның ішінде кең форматты дыбыс жүйесі, пневматикалық амортизаторлар және Жер бетінің CGI-графикасын көрсетуге арналған арнайы жасалған проекциялық экран болды. «Hush House» деп аталатын ангардың қабырғалары жылу оқшауланған тот баспайтын болаттан жасалған, сондай-ақ оның құрамында жергілікті тұрғындар мен малға минималды кедергі келтіретін F-16 сияқты реактивтік ұшақтардың қозғалтқыштарын сынауға мүмкіндік беретін күрделі эвакуациялық жүйе бар. Hush House ұшу-қону жолағының оңтүстігінде, алаңның шығыс жиегінде орналасқан.

Құны

Жалпы, екі бағдарламаны түсіруге барлығы шамамен 4,5 миллион фунт стерлинг жұмсалды деген қауесет бар, оның ішінде жүлде төлемдері, 6 айлық іріктеу процесі, декорация жасау, қызметкерлердің жалақысы және Zeppotron компаниясының пайдасы кірді. Бұл жоғары құн болжамдар мен қауесеттерге орын берді, болашақта тағы да бағдарламалар жасалуы және продюсерлердің алдау ойыны ойнауы мүмкін деген пікірлер туды (Virgin Galactic компаниясы алғашқы ғарыш туристеріне 100 000 фунт стерлингке билет ұсынуы мүмкін).

Психологиялық аспект

Шоу үнемі бір мәселені көтеріп отырды: нақты көрінетін иллюзия қалай орташа адамды уақыт өте келе сендіре алады, әсіресе, сенушілер тобының бір бөлігі ретінде нығайтылғанда, әсіресе, ақ халат кигендер мен басқа да билік өкілдері болғанда. Сырттан (осы жағдайда көрермендер) бұл әрекет күлкілі көрінеді, бірақ "іштен" кадеттер Вауган айтқандай, "іс жүзінде, басқа ғаламға" ақырындап бойына сіңірілді. "Миссиядағы" актер Скелтонның айтуынша, тәжірибе шындыққа сай екеніне сену оңай болды; алдануды саналы түрде еске түсіруге тырысса, ол шатасып, "барлығын білгеніне қарамастан, ғарыштамын деп 30 пайыз сенімдімін" дейді. Скелтон бұл әрекеттің қалжың екенін білгеніне қарамастан, кейіннен "шоу аяқталғаннан кейін шамамен бір ай бойы, өзімді үнемі камерада екендей сезіндім. Түнде оянсам, бөлме бұрышында камералар бар деп ойладым. Бұл қатты алаңдатты" деді. Кейіннен ол өзінің кәсіби актер емес, тек эпизодтық рөлде ойнағанын түсіндірді. Осы "қазақстандық теорияның" түрлеріне мыналар жатты: актер-кадеттердің әрекеттің қалжың екенін білмеуі; әр кадет өзін жалғыз актер деп ойлауы; немесе актерлер/кадеттер көрермендердің ғарыш миссиясын шын деп ойлағанына сенуі. Бір теория тіпті, ешкімге сездірмей, актер-кадеттердің біріне Virgin Galactic немесе Space Adventures сияқты компаниялардың көмегімен нағыз ғарыш сапары сыйлық ретінде берілуі мүмкін екенін айтты. Алайда, бағдарлама аяқталғаннан кейін бұл күдіктер негізсіз болып шықты.