Кіріспе

Фридман сынағы – Милтон Фридман әзірлеген параметрлік емес статистикалық тест. Параметрлік қайталанатын ANOVA-ға ұқсас, ол бірнеше сынақтар кезіндегі емдеулер арасындағы айырмашылықтарды анықтау үшін қолданылады. Процедура әрбір қатарды (немесе блокты) біріктіре тізімдеуді, содан кейін бағаналар бойынша рангілердің мәнін қарастыруды қамтиды. Толық блоктық жобалауға қолданылатындықтан, ол Дурбин сынағының ерекше жағдайы болып табылады. Пайдаланудың классикалық мысалдары: шарап сағалары әр түрлі шараптарды бағалайды. Шараптардың бірі басқаларына қарағанда тұрақты түрде жоғары немесе төмен бағаланады ма? Дәнекерлеушілер әр түрлі дәнекерлеу шамдарын пайдаланады, ал дәнекерлеудің сапасы бағаланады. Шамдардың қайсысы тұрақты түрде жақсы немесе нашар дәнекерлеу нәтижесін береді? Фридман сынағы бір факторлы қайталанатын дисперсиялық талдауды рангілер бойынша жүргізу үшін қолданылады. Рангілерді пайдалану тұрғысынан ол Крускал-Уоллис бір факторлы дисперсиялық талдауына рангілер бойынша ұқсас. Фридман сынағы көптеген статистикалық бағдарламалық қамтамасыздармен кеңінен қолдалады.

Қатысушы сынақтар

Бинарлық жауап үшін осындай схема қолданылғанда, Кокранның Q тестісі қолданылады. Сигн тесті (екі жақты альтернативасы бар) екі топқа арналған Фридман тестімен эквивалентті. Кендалдың W – 0 мен 1 арасындағы Фридман статистикасының нормализациясы. Уилкоксонның белгіленген рангі тесті – тек екі топтан алынған тәуелсіз емес деректерге арналған параметрлік емес тест. Скиллингс-Мак тесті – кез келген блок схемасында кездейсоқ жоқ деректер құрылымымен қолданылатын Фридман типіндегі жалпы статистика. Витковский тесті – Скиллингс-Мак тестіне ұқсас, жалпы Фридман типіндегі статистика. Деректерде жоғалған мәндер болмаса, ол Фридман тестімен бірдей нәтиже береді. Бірақ деректерде жоғалған мәндер болса, ол Скиллингс-Мак тестінен гөрі дәлірек және сезімтал. Тесттің R жүйесінде іске асырылуы бар.

Кейінгі талдау

Шаич пен Хамерл (1984) және Коновер (1971, 1980) топтардың орташа ранги арасындағы айырмашылықтарға негізделген пост-хок тестілерін ұсынды, олар қандай топтардың бір-бірінен статистикалық тұрғыдан маңызды ерекшеленетінін анықтауға мүмкіндік береді. Бұл процедуралар Bortz, Lienert және Boehnke (2000, 275-бет) еңбегінде егжей-тегжейлі сипатталған. Eisinga, Heskes, Pelzer және Te Grotenhuis (2017) R бағдарламасында іске асырылған Фридман рангилік қосындыларын жұптап салыстыруға арналған нақты тест ұсынады. Eisinga c. s. нақты тесті, әсіресе топтар саны көп және блоктар саны аз болғанда, қолданыстағы жуық тесттерге қарағанда айтарлықтай жақсарту ұсынады. Барлық статистикалық пакеттер Фридман тесті үшін пост-хок талдауды қолдамайды, бірақ осы мүмкіндіктерді қамтамасыз ететін пайдаланушылар жасаған код бар (мысалы, SPSS және R бағдарламаларында). Сонымен қатар, Фридманнан кейінгі пост-хок талдау үшін көптеген параметрлік емес әдістерді қамтитын R бағдарламасында арнайы пакет қол жетімді.