Кіріспе

Куйпердің сынағы статистикада белгілі бір таралымның немесе таралымдар отбасының деректер үлгісінен алынған мәліметтерге қайшы келетінін тексеру үшін қолданылады. Ол голланд математигі Николаас Куйпердің құрметіне аталған. Куйпердің сынағы, жақсы танымал Колмогоров-Смирнов сынағымен (немесе көбінесе аталатын КС сынағы) тығыз байланысты. КС сынағы сияқты, сәйкессіздік статистикасы D+ және D− салыстырылатын екі жиынтық таралым функциясы арасындағы ең жоғары оң және ең жоғары теріс айырмашылықтардың абсолютті шамаларын көрсетеді. Куйпер сынағының ерекшелігі – тест статистикасы ретінде D+ + D− шамасын пайдалану. Бұл шағын өзгеріс Куйпердің сынағын орташа мәнмен қатар, шектерінде де сезімтал етеді, сонымен қатар тәуелсіз айнымалының циклдық түрлендірулері кезінде өзгермейтін қасиетке ие етеді. Андерсон-Дарлинг сынағы – бұл орташа мәнмен бірдей сезімталдықты қамтамасыз ететін тағы бір сынақ, бірақ ол циклдық өзгермейтін қасиетті қамтамасыз етпейді. Циклдық түрлендірулердегі бұл өзгермейтін қасиет Куйпердің сынағын жылдың мезгілі, апта күні немесе күнің уақыты бойынша циклдық өзгерістерді тексеру кезінде және жалпы алғанда, дөңгелек ықтималдық таралымдарының сәйкестігін және олардың арасындағы айырмашылықтарды тексеру үшін құнды етеді.

Мысал

Біз компьютерлердің жылдың кейбір мезгілдерінде басқаларына қарағанда жиірек істен шығу гипотезасын тексеруге болады. Бұл үшін, сынақ жинағындағы компьютерлердің істен шыққан күндерін жинап, эмпирикалық үлестіру функциясын құрастырамыз. Нөлдік гипотеза – істен шығулар біркелкі тараған. Kuiper статистикасы жыл басы өзгерген жағдайда да өзгере қоймайды және істен шығуларды айларға немесе осы сияқты топтауды қажет етпейді. Бұл қасиетке ие тағы бір тест статистикасы – Ватсон статистикасы, ол Крамер–фон Мизес тестімен байланысты. Дегенмен, егер істен шығулар көбінесе демалыс күндеріне түйісе, KS және Kuiper сияқты біркелкі таралу тесттері мұны байқамай қалуы мүмкін, себебі демалыс күндері жыл бойына шашырап жатады. Ұштық сияқты пішіндес таралуларды біркелкі таралудан ажырата алмау, KS тестінің түріне негізделген барлық статистиканың басты мәселесі болып табылады. Kuiper тесті, оқиға уақыттарын бір аптаға дейін модульдеу арқылы қолданғанда, мұндай үлгіні анықтай алады. KS тестімен модульденген оқиға уақытын пайдалану деректердің фазасына байланысты әртүрлі нәтижелерге әкелуі мүмкін. Мысалы, егер деректер аптаның сенбі күнінен басталатын болса, KS тесті біркелкіліксіздікті анықтауы мүмкін, ал апта сәрсенбі күнінен басталатын болса, анықтай алмайды.