Рим сайлау заңдары: Lex Acilia Calpurnia

Кіріспе

Римдік сайлау құқығы. Lex Acilia Calpurnia – Рим Республикасы тұсында б.з.д. 67 жылы қабылданған, сайлаудағы жемқорлыққа байланысты адамдарды лауазымдардан мұңғысыз шеттетуді талап ететін заң. Бұл заң сол жылғы консулдар Маний Ацилий Глабрио мен Гай Калпурний Писоның атымен аталады.

Өмірбаян

Кассиус Дио заңның билікке таласқанда пара бергендерге қатысты екенін және олардың "билікке ие болуға немесе сенатор болуға құқығы болмайтынын, сондай-ақ айыппұл төлеуге міндетті екенін" жазды. Ол бұл шараны плебей трибундарының сенатор ретінде тіркелуіне немесе трибунат қызметінен кейін мемлекеттік лауазымдарға үміткер болуына қойылған тыйымды жоюмен байланыстырды. Бұл көптеген адамдардың "бір жолмен немесе екінші жолмен сенаторлық дәрежесін қайтаруға тырысуына және барлық лауазымдарға таласқан көптеген фракциялар мен топтардың құрылуына" әкелді. Кассиус Дионың сөзінше, екі консул да үміткерлерді пара беру амалына қарсы болған жоқ. Калпурний Писо осы айыппен айыпталып, бірақ тағы да пара беру арқылы соттан қашып құтылды. Олар Сенаттан заң жобасын ұсынуға мәжбүр болды. Гай Корнелий, плебей трибуны болған кезде, пара беру үшін қатаң жазаларды ұсынды және бұл халықпен бекітілді. Сенат пара беру фактісін хабарлауға немесе сот шешімін шығаруға дайын адамдарды табудың қиын екенін түсінді, себебі жазалар тым ауыр болды. Олар жазаларды жеңілдетуге тырысты, "көптеген адамдарды айыптауға ынталандыру үшін және сотталғандардың санын азайту үшін". Олар консулдарға осыны заң ретінде рәсімдеуді тапсырды. Алайда сайлаулар жарияланған еді және олар өткенше заң қабылдана алмады. Үміткерлер түрлі тәсілдерге жүгінді, тіпті кісі өлтіру деректері де болды. Сенат сайлаулардан бұрын заңды енгізу және консулдарға ликтор беру туралы шешім қабылдады. Гай Корнелий ашуланып, халық жиналысына сенаторларға заңмен көзделмеген тәсілмен лауазым іздегендерге лауазым беруге, "немесе басқа да мәселелерде халықтың шешім қабылдау құқығын шектеуге" рұқсат бермеуді ұсынды. Сенаторлар мен Калпурний Писо бұған қарсы шықты. Халық арасында қыжырлы дүрбелең туды. Ликтордың фасцесі сындырылды және Писоға қауіп төнді. Корнелий дауысқа салусыз жиналысты таратып жіберді. Содан кейін ол заңға Сенат осы мәселелер бойынша алдын ала қаулы шығаруы керек және қаулы халықпен бекітілуі керек деген қосымша ереже енгізді. Осыдан кейін заң қабылданды.

Cassius Dio wrote that the law was directed at men convicted of bribery while seeking office and provided that they "should neither hold office nor be a senator, and should incur a fine besides." He connected this measure to the repeal of a ban on the plebeian tribunes being enrolled as senators or running for public offices after their tribunate. This led to many people 'aspiring to regain the rank of senator by one means or another [and] a great many factions and cliques were being formed aiming at all the offices.' According to Cassius Dio, the two consuls did not dislike the practice of bribery while canvassing. Calpurnius Piso had been indicted on this charge but escaped prosecution, again, through bribery. They were forced to propose the law by the Senate. Gaius Cornelius, while he was a plebeian tribune, proposed severe penalties for bribery and this was passed by the people. The Senate realized that it was difficult to find men who would lodge accusations or who would or issue verdicts for bribery because of the severity of the penalties. It sought to moderate the penalties so as to "encourage many to accusations and not prevent condemnations." It got the consuls to frame this as a law. However, the elections had already been announced and no law could be enacted until they were held. The canvassers got up to mischief and there were even murders. The Senate decided to introduce the law before the elections and to give the consuls a lictor. Gaius Cornelius got angry and proposed to the assembly of the people that the senators should not be allowed to grant office to those who sought it in a way not prescribed by law, "or to usurp the people's right of decision in any other matter." The senators and Calpurnius Piso opposed this. There was a popular commotion. The lictor's fasces were broken and Piso was threatened. To avoid violence Cornelius dismissed the assembly without calling for a vote. He then added a provision to the law that the Senate should issue a preliminary decree on these matters and that the decree had to be ratified by the people. After this the law was passed.