Кіріспе
Құс түрлері
Жағалы көкек (Bucco capensis) – Bucconidae тұқымдасына жататын құс түрі, оған көкектер, кішкентай көкектер және нунбердтер кіреді. Ол Боливия, Бразилия, Колумбия, Эквадор, Француз Гвианасы, Гайана, Перу, Суринам және Венесуэлада таралған.
Таксономия және жүйелеу
1760 жылы француз зоологы Матурин Жак Бриссон француз Гвианасынан алынған бір мысалға негізделген жағалы құстың сипаттамасын өзiнiң "Орнитология" еңбегіне қосты. Ол француз тілінде Le barbu және латын тілінде Bucco деген аттарды пайдаланды. Бриссон латынша аттар бергенімен, олар екі атаулы жүйеге сәйкес келмейді және Зоологиялық номенклатура жөніндегі халықаралық комиссия тарапынан мойындалмайды. 1766 жылы швед табиғаттанушысы Карл Линней өзiнiң "Systema Naturae" еңбегін он екінші басылымына жаңартып, Бриссон бұрын сипаттаған 240 түрді қосты. Capensis деген сөз Линнейдің құстар осы жерде кездеседі деп жаңылысқан Жақсы Үміт мүйісін көрсетеді. Жағалы құс қазіргі уақытта (2021) бір түрлі деп есептеледі. Оның ареалының батыс бөлігіндегі популяция Bucco capensis dugandi деген қосалқы түр ретінде ұсынылған, бірақ көптеген мамандар оны мойындамайды.
Сипаттама
Жағалы пуфбирд шамамен ұзын және салмағы ... дейді. Басы мен арқасы қою қызыл қоңыр, қыртысы ашық қызыл қоңыр, ал құйрығы қара жолақтары бар қызғылт қоңыр. Қанаттары бүктелгенде қоңыр түсті негізде жұқа қара жолақтар көрінеді. Жұмсақ жері мен тамағы ақтан сары аққа дейін, мойынға жұқа сары жолақпен созылады. Олардың төменінен кеуде мен жоғарғы арқаны айналдыратын кең қара жаға бар. Төменгі кеудесі мен ішкі жағы сары ақ, ал бүйірлері мен құйрық асты күңгірт қызғылт сары түске енеді. Көздің айналасы жалаңаш сары-сары терімен қоршалған; көздің түсі ақшыл, қызғылт сары немесе қызыл болуы мүмкін. Мұрынның көп бөлігі қызғылт сары, үстіңгі жағында сұрғылт рең бар. Аяқтары ашық жасыл, қызғылт сары немесе қоңыр болуы мүмкін.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Жағалы пуфбирд Амазонка ойпатының көп бөлігінде кездеседі, оңтүстік-шығыс Колумбиядан бастап оңтүстікке қарай Эквадор мен Перудің шығысы арқылы Боливияның солтүстігіне, шығысқа қарай Венесуэланың оңтүстігіне, Гвианаларға және Бразилияның солтүстігіне дейін таралған. Бразилияда ол шығыста Белемге дейін және оңтүстікте Мату-Гросуға дейін кездеседі. Ылғалды, жаңа өсімдіктермен жабылған, құрғақ емес жердегі ормандарда, құрғақ төбелі аймақтарда, сондай-ақ төменгі Амазонкадағы варзеа ормандарында мекендейді. Теңіз деңгейінен бастап биіктігі дейін жетеді, бірақ көбінесе төменінде кездеседі.
Тамақтандыру
Жағалы пуфбурд көлеңкелі қонбадан ұшып, жапырақтардан, қабықтан немесе орман төңірегінен азығын ұстап аулайды. Оның азығына кесірткелер, жыландар, бақалар және ірі жәндіктердің бірнеше түрі кіреді. Ол кейде түрлі құстардан құралған топтарға қосылады, ал сирек әскерлік құмырсқалардың тобын ілеседі.
Өсіру
Жағалы пуфбёрдтың көбейтін маусымы кем дегенде мамырдан қыркүйекке дейін созылады. Ол екі жылтыр ақ жұмыртқасын ағаштағы термитарийде немесе шіріген ағаш діңіне қазылған ойысқа салады.
Дауыстау
Жағалы пуфбирдтің әні "қайталанатын, жылдам, мысықтай 'cua will, cua will' немесе 'awww awwAWW chaw awwAWW chaw awwAWW chaw' деп сипатталады, және көбінесе таңға дейін немесе таңертең айтылады. Ол жиі дуэт ретінде орындалады.
Мәртебе
IUCN жағалы құсты ең аз қызығушылық тудыратын түрлер санатына жатқызды. Оның таралу ареалы өте кең, бірақ популяциясы сандық тұрғыдан бағаланбаған және азайып барады деп саналады. Бразилияның көп бөлігінде ол жиі кездеседі, ал таралу ареалының батыс бөлігінде сирек немесе орташа жиілікте кездеседі. Ол бірнеше қорғалатын аумақтарда таралған, бірақ олардан тыс жерлерде ортаның бұзылуына өте сезімтал болып көрінеді.