Кіріспе
Александр Александрович Бестужев (3 қараша 1797 жыл, 23 қазан 1797 жыл, 19 маусым 1837 жыл, 7 маусым 1837 жыл) – орыс жазушысы және декабрист. Декабристер көтерілісінен кейін ол Кавказға жер аударылды, онда Ресей империясы черкестерге қарсы соғыс жүргізіп жатқан еді. Сол жерде «Марлинский» псевдонімімен романтик ақын, әңгімеші және романист ретінде танылды. Ол шайқаста қаза тапты.
Alexander Alexandrovich Bestuzhev (; (3 November 1797 [O. S. 23 October 1797]19 June 1837 [O. S. 7 June 1837]), was a Russian writer and Decembrist. After the Decembrist revolt he was sent into exile to Caucasus where Russian Empire was waging the war against the Circassians. There writing under the pseudonym Marlinsky he became known as a romantic poet, short story writer and novelist. He was killed there in a skirmish.
Өмірбаян
Александр Бестужев бай және асыл Бестужевтер әулетінен шыққан. Ол өте жақсы білім алды. Әкесі оны жас кезінен-ақ әскери қызметке дайындады. Математикаға құштар болмағандықтан, теңіз флотына қабылдана алмады және гвардияда драгун болып қызмет ете бастады. 1818 жылы офицер болып тағайындалды, сондай-ақ бірнеше жоғары шенді офицерлердің көмекшісі болды және сәтті мансапқа ие болуға мүмкіндігі болды. Бірақ ол декабристерге қосылды. Ол, көптеген қастандық жасаушылар сияқты радикалды болмады және Ресейде республика құруды қалағандықтан емес, көптеген декабристер оның достары болғандықтан олардың қатарына қосылды; оның төрт бауыры да бұл қастандыққа қатысты. Осы фактіге және сотта мойындағандықтарына байланысты ол бір жарым жыл ғана түрмеде отырды, содан кейін Якутияға жер аударылды. Бестужев қоғамға оралуды қалады және кешірім алу үшін биліктен Кавказдағы әскерге қарапайым сарбаз ретінде ауысуды өтінді. 1829 жылы 14-ші шасёр полкінде қызмет ете бастады. Билік бұрынғы шендерден төмендетілген офицерлерді жоғарылатуға құлшынбаса да, Бестужев өзін ерекше батыл сарбаз ретінде көрсетіп, 1836 жылы офицерлік шенге көтерілді. 1837 жылдың 19 маусымында ол черкестермен болған шайқаста қаза тапты. Оның ағалары Михаил мен Николай 1826 жылы декабристердің қастандығына қатысқандары үшін өмір бойына каторгаға кесілді.
Әдеби мұра
Бестужев 1819 жылы өлеңдері мен қысқа прозасын жариялай бастады және көп ұзамай көзге түсті. Ол Александр Пушкин, Александр Грибоедов, Кондратий Рылеев және тағы да басқалармен танысты. Декабристер көтерілісіне дейін Бестужев прозада (әңгімелер мен әдеби журналдардағы мақалалар) және поэзияда өте жемісті жазды. 1823 және 1824 жылдары Рылеевпен бірге ол танымал әдеби альманах – «Полярная Звезданы» (Полярная Звезда) редакциялады, онда заманауи Ресейдің барлық белгілі ақындарының туындылары жарияланды және ол үлкен сәттілікке ие болды. Сотталып, Сібірге жер аударылған кезде ол жазуын тоқтатты, бірақ көп ұзамай Марлинский псевдонимімен қайтадан жариялай бастады. Псевдонимі болғандықтан Бестужевті, өлім жазасын алған басқа бір Декабрист Бестужевтен ажырату үшін көбінесе Бестужев (Марлинский) деп атайды. Оның мұрасының ең маңызды бөлігі – Кавказ соғысын бейнелейтін, құмарлықпен жазылған немесе өмірбаяндық әңгімелер, олардан Александр Дюманың «Султанеттасы» алынған, ал Лермонтовтың «Біздің заманымыздың батыры» туындысына әсер еткен болуы мүмкін. Бестужевтің шығармаларын Лорд Байрон, Гюго немесе Уолтер Скотт сияқты жазушылардың үлгісіндегі гүлденген романтизм деп санауға болады. Оның кейіпкерлері көбінесе шамадан тыс әсем, кейде ол прозасы үшін ортағасырлық турнирлерді әдейі таңдап алатын. 1830 жылдары Бестужев (Марлинский) Ресейдегі ең танымал жазушылардың бірі болды, оның даңқы Пушкинге теңестірілуі мүмкін. Бестужевтің толық шығармаларының алғашқы басылымы 1839 жылы жарық көрді.
Ағылшын тіліндегі аудармалары
Бивуактағы кеш және Тест (әңгімелер), «Орыс романтикалық прозасынан: Антология», «Аударма» баспасы, 1979.