Кіріспе
1991 жылғы баскетбол чемпионатының финалы
1991 жылғы НБА финалы – Ұлттық баскетбол қауымдастығының (НБА) 1990–91 маусым чемпионатының және маусымдық плей-оффтың шешімі болды. Бұл сонымен қатар 17 жылдық CBS телеарнасымен жұмыстан кейін NBC телеарнасында көрсетілген алғашқы НБА финалы еді. Шығыс конференциясының чемпионы «Чикаго Буллз» командасы батыс конференциясының чемпионы «Лос-Анджелес Лейкерс» командасымен титул үшін күш сынасты, мұнда «Чикаго» өз алаңында басымдыққа ие болды. Бұл Майкл Джорданның НБА финалындағы алғашқы қатысуы, Мэджик Джонсонның соңғысы және «Лейкерс» үшін 2000 жылға дейінгі соңғы НБА финалы болды. «Буллз» командасы серияны 4:1 есебімен жеңіп алды. Джордан 56% ақтық тиянақтығымен 31,2 ұпай, 11,4 нәтижелі пас, 6,6 допты қайтару, 2,8 доп ұрлау және 1,4 блок жасап, алғашқы НБА финалының ең құнды ойыншысы (MVP) атағын жеңіп алды. Бұл серия «Буллз» және «Лейкерс» командаларының плей-оффта кездесуінің алғашқы реті емес. 1991 жылға дейін олар төрт рет маусымдық плей-оффта кездесіп, барлығында «Лейкерс» жеңіске жеткен (1968, 1971, 1972 және 1973 жылдар). «Чикаго» сол кезде Батыс конференциясының мүшесі болған және 1980 жылы Шығыс конференциясына көшкен. 1991 жылғы финалда «Буллз» командасы плей-офф сериясында «Лейкерс» командасын жеңген алғашқы рет болды. Бұл серия «Лейкерс» командасының «Шоутайм» дәуірінің аяқталуын және «Буллз» командасының династиясының басталуын білдірді. 1980-ші жылдарда сегіз финалға қатысып, бес чемпионат жеңгеннен кейін, «Лейкерс» командасы 1990-шы жылдардың қалған бөлігінде күресіп, 2000 мен 2010 жылдар аралығында бес чемпионат жеңіп алды. 1991 жылғы «Лейкерс» командасын 31 жастағы Джонсон, ол толық маусымда соңғы рет ойнады, және оның «All-Star» командаласы Джеймс Уорти басқарды; Карим Абдул-Жаббар екі маусым бұрын зейнетке шыққан еді. Джордан мен шағын шабуылшы Скоти Пиппен бастаған «Буллз» командасы 1991 жылдан кейін жеті жыл ішінде тағы бес чемпионат жеңіп, өздерінің династиялық мәртебесін нығайтты. Джордан НБА тарихында Джо Фулкс, Джордж Микан және Абдул-Жаббардан кейін бір маусымда ұпай жинап, чемпиондық атаққа ие болған төртінші ойыншы болды.
Чикаго Бульстары
1990–91 жылғы маусым «Буллз» командасының тарихындағы 25-ші маусымы болды. Команда 1990 жылғы Шығыс конференциясы финалында «Детройт Пистонс» командасынан қиын жеңіліс танығаннан кейін, ал Майкл Джордан «Буллз» құрамына қосылғаннан бері алты жылдың ішінде жақсарудың белгілерін көрсетіп келді. Олар сол маусымда бар күштерін жұмылдырып, сол кездегі клуб рекордтық 61 ойын жеңіске жетті. Джордан бес мәрте қатарынан үздік мерген атанды, бірақ команда енді бұрынғыдай бір ғана ойыншыға тәуелді емес. Оның орнына Джордан допты жүйелі түрде таратып, осыған бас бапкер Фил Джексон мен көмекші Текс Винтердің енгізген үшбұрыш тактикасының үлкен әсері тиді. Бұл «Буллз» командасына қосымша шабуылдық мүмкіндіктер берді, олар қанатты ойыншы Скотти Пиппен, доп алатын Хорас Грант және Билл Картрайт сияқты ойыншылардан бастап, Джон Паксон мен Б. Дж. Армстронг сияқты шебер атушыларға дейін жетті. Джорданның жан-жақты жақсарған ойыны оған екінші рет «Ең құнды ойыншы» сыйлығын әкелді. Плей-оффта «Буллз» алғашқы үш турда тек бір рет ғана жеңіліске ұшырады. Олар бірінші турда «Нью-Йорк Никс» командасын, екінші турда «Филадельфия 76ers» командасын жеңіп шықты. Көптен күткен «Детройт Пистонс» командасымен өткен конференция финалында «Буллз» командасының барлық маусым бойы көрсеткен есейгендігі мен салмақтылығы байқалды, олар «Пистонс» командасын жеңіп алды. Соңғы қарсылық ретінде «Пистонс» командасының көп бөлігі өз алаңындағы ойынды жеңіліске ұшырағаннан кейін, сағатта 8 секунд қалғанда алаңнан шығып кетті, жаңа Шығыс конференциясының чемпиондарын құттықтағысы келмеді. Алайда Джо Дюмарс, Винни Джонсон және Джон Салли «Буллз» командасының ойыншыларымен қолдасты.
Лос-Анджелес Лейкерс
"Лейкерс" командасы өткен маусымғы плей-оффта "Феникс Санс" командасынан екінші раундта жеңіліс көрді. "Лейкерс" сол маусымда 63 ойын жеңіп, Мэджик Джонсон лиганың ең құнды ойыншысы атанып, Оскар Робертсонның барлық кездесудегі нәтижелі пастар рекордын жаңартса да, команданың бас жаттықтырушы Пэт Райлидің қатал әдісінен жалыққаны анық болды. "Лейкерс" Райлидің орнына бұрын "Милуоки Бакс" командасының ассистенті болған Майк Данлевиді тағайындады. Данлеви содан кейін "Showtime" ойын стилін тоқтатып, ойынды салмақты жүргізуге көшті, бірақ жаңа тактикаға қарамастан, "Лейкерс" тамаша маусым өткізіп, 58 ойын жеңді. Плей-оффта "Лейкерс" бірінші раундта "Хьюстон Рокетс" командасын, екінші раундта "Run TMC" және "Голден Стэйт Уорриорс" командаларын жеңіп шықты. Алда "Лейкерс" командасын өткен жылы НБА финалына дейін жеткен "Портленд Трейл Блейзерс" күтіп тұрды. "Лейкерс" серияның алғашқы ойынында "Блейзерс" командасын Портлендте жеңіп, басымдық танытты және алты ойыннан кейін конференция финалында жеңіске жетті.
1-ойын
Майкл Джордан бірінші тоқсанда 15 ұпай, 3 доптама және 5 нәтижелі паспен үстемдік құрастыра бастады. Екінші тоқсанда Мэджик Джонсон екінші тоқсанда бірде-бір гол соқпағанына қарамастан, «Лейкерс» бәсекеге қабілеттілігін сақтап қалды. Осыған қарамастан, үшінші тоқсанда Мэджик Джонсон қатарынан екі үш ұпайлық лақтыру жасап, «Лейкерс» командасына ең үлкен артықшылықты сыйлады, сонымен қатар Мэджик Джонсон үшін плей-оффтағы 29-шы трипл-даблды жасады. Төртінші тоқсанда Джордан 13 ұпаймен қайта оралды, бірақ «Буллс» командасына 91–89 есебімен жеңіс сыйлаған Скоти Пиппеннің екі айып тастауы болды. Екі команда да уақытты толық пайдаланды, бірақ Сэм Перкинс 14 секунд қалғанда 3 ұпайлық лақтыруды (жеңіске әкелуі мүмкін) соға алмады, нәтижесінде «Лейкерс» 92–91 есебімен алға өтті. Майкл Джорданның 17 футтық лақтыруы доғадан секіріп шығып, Байрон Скоттпен қайтадан доптасты, ол 2,7 секунд қалғанда қасарысқан. Скотт екі айып тастауының бірін жіберіп алды, ал екіншісін соғып, есепті 93–91-ге жеткізді. Тайм-ауттары қалмаған «Буллс» командасының соңғы мүмкіндігі болды, бірақ Пиппеннің ойын соңында жасаған алыс лақтыруы сақинаның артқы жағына тиіп кетті. Бұл сондай-ақ NBA финалдарының кез келген ойынының кешкі уақытта (шығыс уақыт белдеуі) көрсетілген соңғы жағдайы болды, 1991 жылғы осы ойыннан бері NBA финалдарының барлық ойындары, соның ішінде демалыс күндері өтетін ойындар да, ең жақсы уақытта көрсетілді. Бүгінгі күнге дейін, Американың төрт ірі спорт лигасының финалдық ойындарының ең соңғысы, кешкі 6:00-дан бұрын басталып өткен ойын осы болып табылады.
2-ойын
Ойынның ең маңызды шешімі – Скоти Пиппенді Мэджик Джонсонға, ал Майкл Джорданды Владе Дивацты қорғауға тағайындау болды. «Буллс» үшін батыр Хорас Грант болды, ол бірінші жартыда 14 ұпай жинап, команданы жетектеді, ал Джордан алғашқы 20 минутта бар болғаны 2 ұпай ғана алды. Бірақ Джордан үшін бұл нәтиже уақытша ғана болды, ол келесі 13 лақтыруын табысты орындады. «Лейкерс» Чикаго 58–51 есебімен алға шыққанда да ойынға қатысты, бірақ Байрон Скотт Пиппенге бұзық жасағаннан кейін, «Буллс» үшінші төрттенде келесі 20 лақтырудың 17-сін енгізді, тіпті Джордан фолдарға байланысты біршама уақытты төрелік тақтада өткізгеніне қарамастан. Джордан оралған кезде есеп 16–ға жетті, содан кейін Джордан «Буллс» командасын 11–0 есебімен жеңіске жеткізді. Серияның ең жарқын сәті – Джордан себетке қарай шапшаңдықпен жүгіріп, оң қолымен допты жоғары көтеріп, Сам Перкинстің блогынан қашып, допты сол қолына ауыстырып, Чикаго стадионында құлшына қарсы алынған тұрған қошеметке ие болған допты сырттан лақтырды.
3-ойын
"Буллс" командасының алдыңғы қатарда қиындықтары болды (бірінші ойында "Лейкерс" командасының алдыңғы қатары Чикагодан 60-31 есебімен басым түсті). Үшінші ойында "Лейкерс" командасы қиындыққа тап болып, финалдағы ең төменгі нәтижені көрсетті. Осы қиындыққа қарамастан, "Лейкерс" 18-2 есебімен шабуылға шығып, 3 ұпайдан қалып (49-52) 13 ұпайға көтерілді (67-54). "Буллс" командасы 20-7 есебімен жауап беріп, төртінші ширекте ойынды 74-74 есебімен теңестірді. Хорас Гранттың лаяпы "Буллс" командасына 1:07 қалғанда 90-87 есебімен жеңіс әкелді. Перкинс содан кейін 49 секунд қалғанда есепті 90-89-ға дейін қысқарту үшін ұпай жинады. "Буллс" командасының сәттіліксіз әрекетінен кейін Дивак лаяппен ұпай соғып, фолға ұшырады. Ол еркін лақтыруды орындап, "Лейкерс" командасына 10.9 секунд қалғанда 92-90 есебімен басымдық берді. Джордан Дивацтың саусақтарына жақын жерден 14 футтық секіріп тұрып лақтырды, нәтижесінде 3.4 секунд қалғанда ойын 92-92 есебімен теңестіріліп, қосымша уақыт белгіленді. Қосымша уақытта Джордан "Буллс" командасының 12 ұпайының жартысын алып, ойынды жеңіп алды.
4-ойын
Лейкерс бірінші тоқсанда 28-27 есебімен көш бастады; 1991 жылғы плей-оффта Буллз командасынан бірінші тоқсанның соңында алға шыққан команда екінші рет болды. Бірақ бұл маңызды емес еді, себебі Чикаго екінші кезеңді 19-9 есебімен бастап, 46-37 есебімен басымдыққа ие болды. Майкл Джордан екінші тоқсанда 11 ұпай жинаса, Лейкерс екінші және үшінші тоқсандарда 41 талқыдан тек 12-сін соқты. Лейкерс үшін үлкен қайғы болды, себебі Ворти мен Скотт тізегі мен иығына жарақат алып, ойынды (және соңында бүкіл серияны) доғарды (Вортидің тізегі Портлендке қарсы Конференция финалында жарақаттанған еді, ал Скотт едендегі сырғалғандықтан иығын жарақаттады). Ворти мен Скотттың қатыспауы және нашар ату (әсіресе Сэм Перкинстен), Буллз командасына үшінші тоқсанда 16 ұпайға көш бастауға мүмкіндік берді. Лейкерс жеңіліске бойын бермей, төртінші тоқсанда есебін 7 ұпайға дейін қысқартуға тырысты, бірақ одан жақынға жетпеді, себебі Пиппен мен Джордан Буллз командасын 19-8 есебімен алға жетелеп, оларды тұңғыш НБА чемпиондығынан бір қадам ғана қалады.
5-ойын
Лейкерс командасы жеңіліс қаупіне тап болды, ал Джеймс Ворти мен Байрон Скотттың жоқтығы Лейкерстерге қиындық туғызды. Бірақ бұл 20 нәтижелі пас пен 11 допты қайтаруды қосқан Мэджик Джонсонды тоқтата алмады. Джордан 5-ші ойында Мэджик Джонсонды қорғады, нәтижесінде Мэджик 6 допты жоғалтып, 33% (4/12) тиянақтылықпен 16 ұпай жинады. Эльден Кэмпбелл бірінші жартылайда Майкл Джорданнан 13 ұпаймен көп жинады. Лейкерс командасы күресін жалғастырып, тіпті төртінші ширектепте 93-90 есебімен алға шықты, бірақ «Буллс» 9-0 есебімен қарсы шабуылға шықты, ал Паксонның төртінші ширектептің соңғы бөлігіндегі 10 ұпайы Чикаго «Буллс» және Джорданның алғашқы НБА титулын жеңіп алуына көмектесті. Бұл «Буллс» командасының финалдағы алты қатысуының ішінде 4-1 есебімен аяқталған жалғыз ойыны болды. Бұл сондай-ақ «Форум» аренасында өткен соңғы НБА финалдық ойыны болды (Лейкерс НБА финалдарына оралған кезде олар жаңа «Стейплс» орталығына көшіп кеткен еді). Скотти Пиппен 32 ұпаймен «Буллс» командасын бастап, 13 допты қайтарды. Финалдың ең құнды ойыншысы атанған Джордан 30 ұпай мен 10 нәтижелі пас қосты.
Медиа қамту
Бұрын айтылғандай, бұл АҚШ-та NBC телеарнасында тікелей эфирде көрсетілген алғашқы финал болды. NBC Sports ойынды Марв Альберт, ал түс талдауын Майк Фрателло жүргізді. Ахмад Рашад (Буллз командасы үшін) және Стив "Снаппер" Джонс (Лейкерс командасы үшін) жағажай сынындағы тілшілер болып жұмыс істеді. Бұл жақында қайтыс болған Лейкерс командасының бас жаттықтырушысы Пэт Райлидің теледидарда жұмыс істеген жалғыз НБА финалдары сериясы болды; ол ойынға дейін, бірінші және екінші кезеңдер арасында, сондай-ақ ойыннан кейін Боб Костаспен бірге жұмыс істеді. Райли 1991 жылы Нью-Йорк Никс командасының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды және 2006 жылы Майами Хит командасымен тағы бір титул жеңіп алды. Чикагода бұл Джим Дурхамның финалдағы жалғыз қатысуы болды (ол сонымен қатар тұрақты маусым мен плей-офф кезінде теледидарда Буллз командасының ойындарын бір уақытта хабарлады). Кейін ол ESPN радиосында бірнеше НБА финалдарының ойын-сауығын жариялады. Нил Фанк келесі маусымда Дурхамның орнын басты және Буллз командасы қатысқан бес НБА финалында радио дауысы болды (1992, 1993, 1996, 1997 және 1998). Бір уақыттағы хабарлар маусым аяқталғаннан кейін тоқтатылды, ал Уэйн Ларриви (WGN TV) және Том Доре (кабельдік телеарна) келесі маусымда Буллз командасының теледидарлық комментаторлары болды; 2008–09 НБА маусымында Фанк екі телеарнада да ойынды тікелей эфирде шақырып, Чак Свирски радиода ойынды шақырып тұрды. Бұл сондай-ақ Джонни Керрдің түс талдауымен өткен жалғыз НБА финалы болды, себебі финалдан кейін ол теледидарға ғана жұмыс істеуге көшті.
Салдары
"Буллс" командасының чемпиондығы 1990-жылдар бойына созылған династияның бастауы болды. 1991-92 жылғы НБА маусымында "Буллс" екінші рет қатарынан НБА титулын жеңіп, сол кездегі клубтық рекордты жаңартқан 67 жеңіске қол жеткізді және 1992 жылғы НБА финалында алты ойында "Портленд Трейл Блейзерс" командасын жеңді. "Лейкерс" командасының "Showtime" дәуірі 1991 жылдың 7 қарашасында аяқталды, себебі Мэджик Джонсон ВИЧ вирусына байланысты зейнетке шығуын жариялады. Дегенмен, ол 1992 жылғы НБА All-Star ойынында және соңында 1992 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында "Dream Team" құрамында ойнады. Мэджик зейнетке шыққаннан кейін "Лейкерс" командасының көрсеткіштері төмендеді, екі жыл қатарынан (1992–1993) плей-оффтың бірінші турында жеңіліске ұшырады және 1994 жылы плей-оффқа мүлдем қатыса алмады. "Лейкерс" командасы НБА финалына қайта оралуына тоғыз жыл кетті; ол кезде олар жаңа Staples Center-ге (қазіргі Crypto.com Arena) көшіп, 1991 жылғы финалды Форум аренасында өткізілген соңғы финал етті. Екі команда да 1998 жылғы НБА финалында қайтадан кездесуге жақын болды; алайда, "Лейкерс" (сол кезде Шакил О'Нил мен Коби Брайант басқарған) Батыс конференциясының финалында "Юта Джаз" командасынан жеңіліске ұшырады. Чикаго және Лос-Анджелес басқа спорт лигалары үшін де ірі кәсіби спорт лигалары болып табылады. MLB-нің "Чикаго Уайт Сокс" және "Лос-Анджелес Энджелс" командалары 2005 жылғы ALCS турнирінде кездесті. "Уайт Сокс" командасы "Энджелс" командасын 5 ойында жеңіп шықты. Ал "Чикаго Кабс" және "Лос-Анджелес Доджерс" командалары 2008, 2016 және 2017 жылдары үш рет плей-офф кездесулеріне қатысты. NHL-дің "Чикаго Блэкхокс" және "Лос-Анджелес Кингс" командалары 1974, 2013 және 2014 жылдары үш плей-офф кездесуіне қатысты.