Кіріспе
1990 жылғы баскетбол чемпионаты сериясы
1990 жылғы НБА финалы – 1989–90 жылдар маусымының Ұлттық баскетбол қауымдастығы (НБА) чемпионатының шешуші кезеңі және маусымдық плей-оффтың қорытындысы болды. Серияда қорғаудағы НБА және Шығыс конференциясының чемпионы «Детройт Пистонс» командасы Батыс конференциясының чемпионы «Портленд Трейл Блейзерс» командасымен күш сынасты. Бұл 1979 жылдан бергі алғашқы НБА финалы болды, онда «Лос-Анджелес Лейкерс» немесе «Бостон Селтикс» командалары қатыспады. Сондай-ақ, бұл 1990-шы жылдардағы екі НБА чемпионатының бірі (екіншісі 1999 жылы «Сан-Антонио Спёрс» жеңіске жетті) және «Чикаго Буллс» (6 жеңіс) немесе «Хьюстон Рокетс» (2 жеңіс) командаларынан басқа команданың жеңісі болды. «Пистонс» НБА тарихында «Лейкерс» (1949 және 1950 жылдары) және «Селтикс» (1959 және 1960 жылдары) командаларынан кейін екінші рет қатарына чемпиондық атақты жеңіп алған үшінші команда атанды.
Портленд Трейл Блейзерс
"Трейл Блейзерс" командасы соңғы рет 1977 жылы НБА чемпионатын жеңіп, НБА финалына шықты. Финалға шығу арасында "Блейзерс" 1982 жылдан басқа жыл сайын плей-оффқа қатысты, бірақ көбінесе бірінші немесе екінші раундта жеңіліске ұшырады. Осы жылдарда Портленд командасын чемпиондыққа таласуға қабілетті құрамаға айналдырды, Клайд Дрекслер, Терри Портер және Джером Керсиді драфт арқылы қосты, ал Бак Уильямс және Кевин Дакворт сияқты ойыншыларды сатып алды немесе айырбастады. Уильямстың келуі Портлендке бұрынғы үміткер орталық Сэм Боуиден бас тартуға түсті, оның 1984 жылғы НБА драфтында екінші нөмірмен таңдалғаннан кейін бірнеше аяқ жарақаттарынан кейін мансабы тоқырап қалды. 1988-89 маусымының басында "Блейзерс" бас бапкер Майк Шулерді қызметтен босатып, оның орнына көмекші бапкер Рик Адельманды тағайындады, ол 23 НБА маусымында 1000-нан астам рет жеңіске жетті. 1989-90 маусымына қарапайым үмітпен кірген "Трейл Блейзерс" 59-23 есебімен НБА-ны таң қалдырды, бұл Батыс конференциясында үшінші орынға ие болуға жеткілікті болды. Плей-оффта олар бірінші раундта "Даллас Маверикс" командасын, екінші раундта "Сан-Антонио Спарс" командасын жеті ойынның нәтижесінде, ал конференция финалында "Феникс Санс" командасын алты ойыннан кейін жеңіп шықты.
Детройт Пистонс
"Пистонс" бір жыл бұрын алғашқы НБА чемпионатын жеңіп алған болатын. Дегенмен, олар 1989-90 маусымға 1989 жылғы НБА кеңейту драфтында "Миннесота Тимбервулвз" клубы таңдаған, кейін "Филадельфия 76ers" клубына ауыстырылған Рик Махорнсыз кірді. Махорнның кеткеніне қарамастан, "Пистонс" 59-23 есебімен Шығыс конференциясын жетектеп тұрды. Махорнсыз, "Жылдың үздік қорғаушысы" атанған Деннис Родман оның орнын толтып, "Пистонс" командасын бүкіл маусым бойында нағыз "Жаман жігіттер" имиджін сақтап тұрды. Финалға қадам басқан жолда, Детройт алғашқы раундта "Индиана Пейсерс" клубын, екінші раундта "Нью-Йорк Никс" клубын бес ойында жеңіп, ал конференция финалында өзінің басты қарсыласы "Чикаго Буллс" клубын жеті ойында жеңді.
1-ойын
"Блейзерс" командасы жеті минут қалғанда 90-80 есебімен алда болды және сыртқы алаңда жеңіске жете алатындай көрінді. Бірақ, уақыт үзілісінен кейін Исаия Томас бір гол мен бір секіру арқылы "Пистонс" командасын оятып жіберді. Содан кейін Джо Дюмарс үш ұпайлық комбинация жасады, ал Агирре шабуылдық доптан соққы берді. Үш минуттан да аз уақыт ішінде "Детройт" есебін 92-89-ға дейін қысқартты. Бак Уильямс 94-89 есебіне жеткізді, бірақ Томас екі айып тастаумен, үш ұпайлық лақтырумен және 18 футтен соққы беріп, қатарынан жеті ұпай жинап, "Пистонс" командасына алғашқы басымдық берді. 1:49 қалғанда Томас "Блейзерс" командасына соңғы қанатын қақты, ашық үш ұпайлық лақтырумен есепті 99-94-ке жеткізді. "Пистонс" командасы 105-99 есебімен жеңіске жетті. Бұл 1975-76 маусымынан бері НБА төрешісі болып жұмыс істеп келе жатқан Дик Баветтаның алғашқы финалдық ойыны болды. Ол лигада ең көп ойын өткізген төреші рекордын орнатты және 2015 жылы Найсмит Баскетбол Даңқы залына енгізілді. Болашақта көп сатылатын әнші Мэрайя Кэри өзінің "Vision of Love" әнін шығарғаннан кейін бір айдан аспайтын уақыт ішінде "America the Beautiful" әнін керемет орындады.
2-ойын
"Блейзерс" командасы сапарда күтпегендей жақсы ойнап, үшінші тоқсаннан кейін ойынды бақылауға алды. Бірақ Билл Леймбирдің есебінен "Пистонс" төртінші кезеңде қайта жанданды. Алғашқы үш кезеңде бар болғаны жеті ұпай жинаған Леймбир төртінші кезең мен қосымша уақытта өте табысты ойнап, соңғы 17 минутта 19 ұпай енгізді. Ол бүкіл ойын барысында алты үш ұпайлық лақтыруды сәтті орындап, 1987 жылы "Лейкерс" командасының ойыншысы Майк Купер орнатқан финалдық рекордты қайталады. "Пистонс" Джон Саллинің допты себетке тигізуінен кейін 49 секунд қалғанда 94:91 есебімен алға өтті. Бес секундтан соң, 33 ұпай жинаған Клайд Дрекслер бір құбылыс атқышты. 23 секунд қалғанда Исайя Томас ойынды шешетін мүмкіндікті жіберді. Терри Портер 10 секунд қалғанда екі құбылыс атқышпен есепті 94:94 теңестірді, ал Томас соңғы секундта 18 футтан лақтырғаннан кейін ойын қосымша уақытқа көшті. Джеймс Эдвардстың ілгекпен атқан добы мен Леймбирдің екі үш ұпайлық лақтыруы "Пистонс" командасына қосымша уақытта 102:98 есебімен жеңіс әкелді. Портер тағы да екі құбылыс атқышпен ұпайларын қысқартты, ал Дрекслер бір минутта 17 футтан лақтырумен есепті теңестірді. "Портленд" Томас 1:10 қалғанда қатыстырылғаннан кейін 104:102 есебімен алға өтті. Леймбир 4,1 секунд қалғанда 25 футтан үш ұпайлық лақтырумен "Пистонс" командасын құтқарып, есепті 105:104 етті. "Портленд" допты Дрекслерге берді, оны ауырған буынмен ойнаған Денис Родман қатыстырды. Дрекслер екі құбылыс атқышты сәтті орындап, "Блейзерс" командасына 106:105 есебімен жеңіс сыйлады. "Пистонс" жылдамдықпен допты Эдвардсқа жіберді, ол бояу аймағының сол жағынан лақтыруға тырысты, бірақ жаңадан келген Клиффорд Робинсон соңғы секундта допты бұғаттады. Осылайша "Блейзерс" ойынды жеңіп, үй алаңындағы басымдық құқығын тартып алды. 1990 жылғы финалдың екінші ойыны соңғы алты жылда финалдық ойынның қосымша уақытқа көшкеніне куә болды, ал бұрынғысы 1984 жылғы НБА финалдарының төртінші ойыны болған еді. "Пистонс" "Оберн Хиллз" аренасындағы плей-оффтағы алғашқы ойында жеңіліске ұшырап, 14 ойыннан тұратын жеңіс тізбегін үзіп тастады.
3-ойын
Джо Дюмарстың әкесі, Джо Дюмарс II, үшінші ойын басталар алдында бір жарым сағаттан кейін жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Ол ауыр диабетке шалдыққан еді, нәтижесінде 1985 жылы екі аяғы да ампутацияланды. Әкесінің жағдайы нашарлаған сайын, Дюмарс маңызды ойын алдында немесе оның барысында әкесінің қазасы туралы хабар келгенін түсінді. Сондықтан ол жаңа әйелі Деббиден ойын бітіскенше ешқандай жаңалықты хабарламауын өтінді. Әкесі Дюмарсқа осындай кәсібилікті сіңірген еді, ал әйелі оның тілегін орындады. "Пистонс" командасына екі қиындық туды. Біріншіден, олар 1974 жылдың 19 қазанынан бері Портлендте жеңіске жетпеген еді, бұл Билл Уолтонның мансабындағы екінші ойыны болды. Екіншіден, олар Денис Родмансыз ойнауға мәжбүр болды, оның білезігі ауырсынып қаттырып қойған. Бірақ Винни Джонсон алғаш рет сәтті атып, 13-тен 9 допты соғып, 21 ұпай жинады. Дегенмен, кәсіби шебер Дюмарс ең тиімді болды, ол 33 ұпаймен Детройтты жеңіске жетеледі. Осы ойында ол үш ұпайлық лақтырудың бірін жасады, бұл "Блейзерс" үшінші кезеңде 68–60 есебімен "Пистонс" көшін қысқаннан кейін олардың шабуылын тоқтатты. Детройт 121–106 есебімен жеңіске жетті. Осыдан кейін Дюмарстың әйелі корзинканың жанындағы телефон арқылы Джоға әкесінің қайтыс болғанын хабарлады. Дюмарс келесі ойында ойнауға шешім қабылдады, бірақ баспасөз конференциясына қатысудан бас тартты.
4-ойын
Пистонс командасының ойыншыларының шабуылдағы қиындықтарына байланысты, Blazers бірінші кезеңнің соңында 32–22 есебімен көшбасшылыққа шықты. Бірақ Винни Джонсон мен Джо Дюмарс 9–0 есебімен қарсы шабуылға шығып, ойынның бірінші жартысының соңына жеткенде, есепті 32–31-ге теңестірді. Пистонс ойынның бірінші жартысының соңында 51–46 есебімен жеңіске шықты, себебі Детройттың мықты қорғанысы Blazers командасын екінші кезеңде тек 14 ұпайға ғана жеткізді. Исаия Томас үшінші кезеңде 22 ұпай жинап, 2:15 минутта үш ұпайлық лақтырумен шабуылын аяқтады, бұл Пистонс командасына 81–65 есебімен басымдық берді және Портленд көрермендерін үнсіз қалдырды. Бірақ, келесі сегіз минутта Blazers командасы NBA финалдарына жеткізген қысымды қорғаныс пен жылдам ойынды есіне алды. Олар 28–11 есебімен қарсы шабуылға шығып, Терри Портер 5:20 минутта 93–92 есебімен жеңіске шықты. Ойын Детройттың 1:16 минутта Дюмарс жасаған секіруінен кейін 106–102 есебімен жеңіске шыққанға дейін тартысты болды, бірақ Blazers қарсы тұрып, 35 секунд қалғанда теңестіруге мүмкіндік алды. Бак Уильямс екі айып таяқшасының бірін сұрыптаудан өткізбеді, нәтижесінде Портленд 106–105 есебімен қалып қойды. Төрт секундтен кейін, Пистонс командасының себетінің астындағы тартыста Билл Леймбир алтыншы рет қате жасады, бұл оны ойынның қалған бөлігінен шеттетуге әкелді. Клайд Дрекслер екі айып таяқшасын орындап, Портленд командасын 31.8 секунд қалғанда 107–106 есебімен жетекшілікке шығарды. Бірақ Томас 22 футтық лақтырумен жауап беріп, Детройтқа 108–107 есебімен жеңіске жетуге көмектесті. Тоғыз секунд қалғанда Портер Дюмарсқа қарсы шабуыл жасауға тырысты, бірақ Джо оның жолын тосқауылдады. Томас содан кейін босаған допты жинап алып, қарсы бағытқа жүгірді. Дэнни Янг оған 55 футтық лақтыру жасағанда жылдам айып таяқшасын жасады. Төрешілер тез арада бұл дұрыс емес деп шешті, себебі бұл айып таяқша лақтырудан бұрын жасалған, бірақ Томас айып таяқшаларын орындап, 8.4 секундта 110–107 есебін көрсетті. Марк Агирр содан кейін Портерді 6.5 секунд қалғанда бұзды, ол екеуін де орындап, Портлендті 110–109 есебіне жеткізді. Келесі ойында Джеймс Эдвардс допты кең ашық Джеральд Хендерсонға жеткізіп, оңай лақтырумен 112–109 есебін жасады. Портленд енді допты иеленді және соңғы соққы жасау үшін 1.8 секунд уақыты болды. Blazers допты оң жақтан 35 фут қашықтықта тұрған Янгқа жіберді, ол сәтті лақтыру жасады. Екі команданың ойыншылары бірден алаңға кірді, Blazers ойынның теңескенін, ал Пистонс керісінше ойлады. Төрешілердің қатарындағы тәжірибелі Эрл Стром өзінің соңғы NBA ойынын өткізіп, шудың арасында төрешілерді жинап, лақтырудың уақыты өткенін мәлімдеді. Кейіннен бейнежазбалар бұл шешімнің дұрыстығын растады. Blazers серияда 3–1 есебімен жеңіліске ұшырады.
5-ойын
5-ші ойынның көп бөлігінде Портленд серияны кем дегенде Детройтке қайтара алады деп көрінді. «Пистонс» ойынның басында нашар ойнады, алғашқы 11 лақтырудың жетісін соқпады, бірақ бірінші тоқсан соңында 26–22 есебімен көш бастады. Олар төрт ұпайдың артықшылығын жартылай ойында да сақтап, 46–42 есебімен алда болды, бірақ үшінші кезеңде «Блейзерс» қайта жиналды, ойын аяқталуға 10 минут қалғанда 76–68 есебімен жеңіске шықты. Содан кейін Винни Джонсон екі рет ұпай жинады. «Микротолқынды пеш» 9–0 есебімен Детройттың барлық ұпайларын соғып, командасына 77–76 есебімен артықшылық берді. «Блейзерс» қысымын күшейтіп, ойын аяқталуға 2:05 минут қалғанда 90–83 есебімен қайтадан көш бастады. Бірақ Клайд Дрекслер ойыннан шығарылғаннан кейін Портленд енді ұпай жиная алмады, ал «Микротолқынды пеш» қайтадан қызды. Джонсон 9–0 есебімен жеті ұпай соғып, ойынды және серияны аяқтады. Оның соңғы лақтыруы – Жером Керси оның үстінен жабылып тұрғанда оң жақтан 15 фут қашықтықта жасалған лақтыру болды, сағатта 0:00.7 көрсетілді. Терри Портердің 6-шы ойынға күш салуға соңғы мүмкіндігі болды, бірақ оның үш ұпайлық лақтыруы шеңберден секіріп кетті. Исаия Томас финалдың ең құнды ойыншысы атанды. Ол бес ойын ішінде тиісінше 33, 23, 21, 32 және 29 ұпай жинады. Үш ұпайлық аймақтан ол 16 лақтырудың 11-ін соқты. Серия бойынша ол орташа есеппен 27.6 ұпай, 8.0 нәтижелі пас және 5.2 допты ұстау көрсетті, бұл оны кейіннен толыққанды күлімдеуге итерді. «Мен туралы не айтсаңдар да айта беріңдер, бірақ мен жеңімпаз емеспін дей алмайсыңдар», деді ол.
Теледидар
CBS Sports финалды он жетінші рет қатарынан және соңғы рет көрсетті, себебі келесі маусымда қолданысқа енетін жаңа теледидарлық келісім-шарты ойындарды NBC арнасына көшіруге алып келді. Дик Стоктон тоғызыншы жыл қатарынан ойынды тікелей баяндаушылар тобын жетектеді, ал Хьюби Браун екінші жыл қатарынан талдаушы ретінде жұмыс істеді. Пат О'Брайен арнаның жаңалықтар қамтуын ұйымдастырды, CBS үшін оның жетінші және соңғы финалдық жарысын жүргізіп, Брент Мусбургер 1990 жылдың сәуір айында жұмыстан босатылғаннан кейін тұңғыш рет баяндаушы ретінде жұмыс істеді. Лесли Виссер мен Джеймс Браун корт жанынан хабарлады, Виссер «Пистонс» командасын, ал Браун «Трейл Блейзерс» командасын бақылады. CBS-тің NBA-мен ынтымақтастығы аяқталғаннан кейін Браун сол қызметін атқару үшін Turner Sports-қа ауысты. Стоктон тағы бір NBA ойынын 2003 жылға дейін баяндамады, ол да Turner арнасына қосылды. Стоктон мен Браун TBS және TNT арналарында кейде бірге жұмыс істеді, содан кейін Браун «Мемфис Гризлиз» командасының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды.
Радио
Алтыншы және соңғы рет ABC радиосы финалды бүкіл елге таратып берді. Фред Манфра жетекші болды, ал Дик Витале мен Эрл Монро сарапшылар ретінде қатысты. WWJ (AM) және KEX (AM) радиостанциялары «Pistons» және «Trail Blazers» командаларының ойындарын жергілікті деңгейде көрсетті, оларды тиісінше Джордж Блаха мен Билл Шонли жүргізді.
Салдары
Пистонс 1990–91 жылғы НБА маусымында төртінші рет қатарынан финалға өте алмады. 34 ойын бойы жарақат алған Исаиа Томассыз ойнағандарына қарамастан, команда 50–32 есебімен жеңіске жетті. Бірақ, есейіп, күшіне енген Чикаго Буллс командасы Шығыс конференциясы финалында оларды төрт ойында жеңіп шықты. Сол маусымда Буллс чемпион атанды. Бірнеше маусымның ішінде Пистонс командасының алдыңғы қатарлы ойыншылары, Томас сияқты, зейнеткерлікке шықты немесе басқа командаларға ауысты. Олар 2004 жылға дейін финалға қайта оралмады. Деннис Родман, Джеймс Эдвардс және Джон Салли 1996 жылы Буллс сапында чемпиондыққа ие болды. Трейл Блейзерс 1991 жылы 63 ойын жеңіп, франшиза тарихындағы рекордтық көрсеткішті орнатып, Тынық мұхиты дивизионының титулын жеңіп алды. Дегенмен, олар екінші рет НБА финалына өте алмады, Батыс конференциясы финалында Лос-Анджелес Лейкерске 6 ойыннан кейін есе жіберді. Блейзерс бір жылдан кейін, 1992 жылы финалға қайта оралды, бірақ чемпионат сериясында Буллс командасына 4:2 есебімен ұтылды.