Кіріспе

Американдық суретші (1871–1963)

Уолтер Боуман Рассел (19 мамыр 1871 – 19 мамыр 1963) – американдық импрессионист суретші (Бостон мектебі), мүсінші, мистик және жазушы. Оның дәрістері мен жазбалары оны «Жаңа ой» қозғалысына бекітеді. Рассел ғылым туралы көп жазған, бірақ оның еңбектері ғалымдар тарапынан жеңіл қабылданбады.

Өмір және мансап

1871 жылы 19 мамырда Бостонда Новая Шотландиядан келген иммигранттардың отбасында дүниеге келген Расселл 9 жасында мектепті тастап жұмысқа кірісті, кейін Массачусетс қалыпты өнер мектебінде білім алды. Ол төртінші курсын ортасынан тоқтатып, Париждегі Джулиан академиясында үш ай оқыды. Өмірбаян жазушы Гленн Кларк оны өнер саласына дайындаған төрт ұстазды атап көрсетеді: Бостондағы Альберт Манселл мен Эрнест Мейджор, Филадельфиядағы Говард Пайл және Париждегі Жан Пол Лоуренс. Жастығында Расселл шіркеудегі органшы, музыка сабақтарын беруші және қонақүй ішінде трио жетекшісі болып жұмыс істеді. 1894 жылы олар Нью-Йорк қаласына қоныстанды. Расселл Нью-Йоркте бірден танымал болды; 1908 жылы бір журналист: «Расселл мырза Бостоннан келді де бірден үлкен өнер жетістігіне қол жеткізді», – деп жазды. 29 жасында 1900 жылы «Заман күші» атты аллегориялық картинасымен көпке танылды. Бұл картина Америка Құрама Штаттарын Туриндегі халықаралық көрмеде көрсетіп, бірнеше жүлдеге ие болды. 1903 жылға қарай Расселл үш балалар кітабын («Теңіз балалары», «Бұтақтың иілуі» және «Тәбиғаттың таза кезеңі») жариялады және 1902 жылы қосылған Авторлар клубының мүшесі атанды. Расселл құрылысшы ретінде 30 миллион долларлық кооперативтік пәтерлер салып көзге түсті. Ол «кооперативтік меншікті экономикалық тұрғыдан дұрыс және жұмыс істейтін қағидаға айналдырды» деп есептеледі. Манхэттендегі Батыс 67-ші көшедегі Hotel des Artistes сәулетші Джордж Морт Поллардтың шедеврі деп аталады. Расселл сондай-ақ Манхэттендегі 7-ші авеню мен 58-ші көшедегі Алвин Корттың бастапқы құрылысына қатысты, бірақ жоба аяқталғанға дейін одан бас тартты. 1930 жылдары Расселл IBM компаниясының төрағасы Томас Дж. Уотсонның шақыруымен IBM қызметкерлері үшін мотивациялық лекциялар оқыды. Ол IBM-де он екі жыл жұмыс істеді. 56 жасында мүсін жасауға бет бұрып, Томас Эдисон, Марк Твен, генерал Макартур, Джон Филипп Суза, Осип Габрилович, Чарльз Гудйер, Джордж Гершвин және тағы басқалардың портреттік бюсттерін жасады. Ол мүсінші ретінде жоғары деңгейге көтерілді. Ол Марк Твен ескерткішіне (1934) және президент Франклин Д. Рузвельттің «Төрт бостандық» ескерткішіне (1943) тапсырыс алды. Расселл 1927 жылы Өнер және ғылым қоғамының президенті болып сайланғанда Адам туралы ғылым қозғалысының жетекшісіне айналды. Оның жеті жылдық қызметі «Нью-Йорк Таймс» газетінде көптеген мақалаларға жол ашты. Қоғамның берген алтын медальдары жоғары бағаланды. Екінші дүниежүзілік соғыс жақындаған кезде ол Карнеги-холлдың жоғарғы қабатындағы студиясына көшіп, жалғыз өмір сүрді (оның ажырасқан әйелі Хелен Коннектикутта тұрды). Ол сол кезде «Төрт бостандық» ескерткішінің құюын бақылап отырды. Бұл оның денсаулығы мен рухын жаңаруын қажет еткен қиын кезең болды. Оның «өзімшілдігі мен өзін жоғары бағалауы» туралы әңгімелер оны мазалады.

Расселл космогониясы

Расселл 1921 жылы мамыр айында өзгеру және аянды бастан өткерді деп мәлімдеді, оны кейіннен 1950 жылғы «Үй оқу курсының» «Менің жарық табуым туралы әңгіме» деп аталатын тарауында сипаттады. «Осы кезеңде мен барлық қозғалысты сезіне алатын болдым» және жаңадан «барлық нәрсені білдім». Расселл Ричард Морис Бэкке кітабындағы «космикалық сана» терминін пайдаланып, «космостық жарықтандыруды» түсіндірді. Кейін ол былай деп жазды: «Ешқашан [жарықтандыру тәжірибесін] бастан өткерген ешкім оны түсіндіре алмағаны есте қалады. Мен осы туралы әлемге хабарлауды өз міндетім деп санаймын». Бұл оның 1949 жылы екі томдық «Құдайлық Иллиада» кітабының тақырыбы болды. Расселл 1926 жылы «Жалпы Бірлік» кітабын, 1930 жылы «Расселлдің генеративтік сәулелену тұжырымын» жариялады және 1930–1931 жылдары «Нью-Йорк Таймс» газетінің беттерінде өз идеяларын қорғады. 1947 жылы «Жарықтың құпиясы» және 1953 жылы «Ғаламның жаңа тұжырымы» кітаптарын жариялады. Расселл 1926 жылы спираль тәрізді элементтердің периодтық кестесіне авторлық құқық алды. Расселлдің космогониясы «Ғаламның жаңа тұжырымы» еңбегінде сипатталған, онда ол «ғылымның басты қатесі» – «Жаратушыны оның Жаратылысынан тыс қалдыру» екенін жазды. Расселл ешқашан антропоморфты құдайға сілтеме жасаған жоқ, керісінше «Құдай – көзге көрінбейтін, қозғалмайтын, жынысы жоқ, бөлінбеген және шектеусіз ақ магниттік сана жарығы, ол барлық нәрсені орталықтандырады» деп жазды. «Құдайды зертханалық әдістермен дәлелдеуге болады», – деп жазды Расселл. «Адамның магнетизм деп атауы – Құдайдың өзі болып табылатын анықталатын, қозғалмайтын жарық». Ол дін мен ғылымның жаңа дәуірде бірігуі керектігін жазды.

Лао Расселлмен Вирджиния штатындағы Суаннаноада 1948-1963 жылдар

1948 жылы 77 жасында Расселл алғашқы әйелінен ажырасып, 44 жастағы Дейзи Степбинге үйленді. Ол өзін Лао деп атауға өтті (қытай философы Лао Цзының құрметіне) және олар Ринодан шығып, оның еңбектеріне арналған жұмыс орны мен мұражай құру үшін жер іздеп, автомобильмен саяхат жасады. Вирджиния штатының Аугуста және Нельсон округтерінің шекарасындағы тау үстінде ұзақ жылдар бойы тасталып кеткен теміржол магнатының сарайы – Сваннаноаны тауып, мүлікті 50 жылға жалға алды. Олар сол жерде мұражай мен Уолтер Расселл қорын құрды, ал 1957 жылы Вирджиния штаты хат арқылы оқыту курсы бар ғылым және философия университетіне жарғы берді. (2014 жылы бұл жарғы 1948 жылғы күшіне қайта оралды.) Расселлдер бірнеше кітапты бірлесіп жазды. Атмосферадағы атом бомбасы сынақтары оларды 1957 жылы «Атомдық өзін-өзі өлтіру?» атты кітапты жариялауға итермеледі, онда радиоактивті энергияны әлемдік отын ретінде пайдаланса, планета мен адамзат үшін қатты салдарлар болатыны туралы ескертті. Уолтер Расселл 1963 жылы қайтыс болды. Лао 1988 жылы қайтыс болды.