Жылқыны көрсету өнері: Дайындық және ұсынылым

Кіріспе

Шоумендік – көптеген ат шоуларында кездесетін жарыс түрі. Бұл сынып кейде «Дайындау және шоумендік», «Қолдағы шоумендік», «Шоумендік жалғызбас» немесе «Жалғызбас шоумендігі» деп те аталады. Онда жерде тұрған адам, жылқыны жалғызбас немесе жетектеу құрылғысымен бірге, «үлгі» деп аталатын маневрлер тізбегі арқылы жүргізеді. Жылқының сыртқы келбеті бағаланбайды. Көрмеге қатысушылар жануарды ең тиімді көрсетуі бағаланады, сондай-ақ жылқы мен жетекшінің күтімі мен таныстырылуы үшін қосымша ұпайлар беріледі. Шоумендік жасөсперімдер үшін 4H жарысының бір бөлігі ретінде қолдағы жылқыны қалай көрсетуге үйрету мақсатымен басталған. Уақыт өте келе, ол тұрақты ат шоуларындағы көптеген тұқымдық жарыстарға да енді және жоғары деңгейде өте қатаң талаптармен өте бәсекеге толы жарысқа айналды. Дегенмен, ол 4H және басқа да жаңадан бастаушыларға арналған оқу шоуларында да стандартты жарыс болып табылады. АҚШ-тағы шоумендік сыныптардың көпшілігі батыс стиліндегі жылқыларды, киім мен жабдықтарды пайдаланады; алайда, аттың тұқымына байланысты ағылшын стилі де кездеседі. Кейбір тұқымдық және ашық жарыстарда ағылшын және батыс жетекшілері бір сыныпта болуы мүмкін. Батыс шоумендігі мен ағылшын шоумендігінің ең басты айырмашылығы – жетекшілердің киімдері. Батыс шоумендігінде батыс шапаны, батыс етік, жеңі бар көйлек және ұзын шалбар кию міндетті. Ағылшын шоумендігінде ағылшын стиліндегі атпен жүру сабағына баратын киім кию қажет, яғни бридж, ағылшын етігі, ағылшын шлем, астында ағылшын көйлегі бар ағылшын пальтосы және қолғаптар (керек емес). Батыс немесе ағылшын шоумендігінде шпоры киюге рұқсат етілмейді. Жылқының бас киімінің стилі де ағылшын және батыс шоумендігінде әртүрлі болады, сондай-ақ жылқының күтімі де сәл өзгешелеу. Ағылшын шоумендігінде жылқының жалы, құйрығы және маңдайшасы көбінесе өріледі. Бір шоумендік үлгісі ағылшын немесе батыс шоумендігі үшін де қолданылуы мүмкін.

Showmanship is an event found at many horse shows. The class is also sometimes called "Fitting and Showmanship", "Showmanship In Hand", "Showmanship at Halter" or "Halter Showmanship" It involves a person on the ground leading a horse, wearing a halter or bridle, through a series of maneuvers called a pattern. The horse itself is not judged on its conformation. Exhibitors are judged on exhibiting the animal to its best advantage, with additional scoring for the grooming and presentation of both horse and handler. Showmanship began as a component of 4 H competition for young people, to teach them how to present a horse in hand. Over time, it expanded into most breed competition at regular horse shows as well and has become a highly competitive event with exacting standards at the highest level. Yet, it also remains a standard competition in 4 H and other schooling shows for beginners. Most showmanship classes in the United States use western style horses, clothing and equipment; however, English styles are also seen, depending on the breed of horse. In some breed and open competitions, both English and Western handlers may appear in the same class. The biggest difference between Western Showmanship and English Showmanship is the outfit of the handlers. In Western showmanship you are required to wear a Western hat, Western boots, button up/collared shirt, and long pants. In English showmanship, you are required to wear the same outfit you would wear for an English riding class. This consists of breeches, English boots, an English helmet, an English coat with an English shirt underneath, and gloves (optional). Spurs are not allowed to be warn in either Western or English showmanship. The style of headstall in which the horse wears will also vary between English and Western Showmanship, as well as some of the grooming done to the horse. In English Showmanship, horses often have a braided mane, tail, and forelock. The same Showmanship pattern can usually be used for both English or Western Showmanship.

Дайындық

Ат дұрыс күтіліп, шағылып, шағылған болуы керек, өйткені көрменің қатысушылары "қолда" атты көрсету қабілетімен бағаланады. Жылқыны айлар бұрын жақсы тамақтандыру арқылы дайындап, сау, жылтыр жүнді өсіреді. Оның тырнақтарын әрдайым терістеуші кесіп, теңгерімді, тегіс және таза ұстайды. Оның шашы жылтыр және жалпы денсаулығы жақсы болу үшін жиі тазаланып, басқа да тәсілдермен күтіледі. Сондай-ақ, жылқыны жақсы бұлшық тонусын дамыту үшін қолмен немесе ат құрғанынан жаттықтырады. Шоудан бұрын, әдетте сабақтан 12-24 сағат бұрын, жылқыны жуып, шашы, құйрығы, аяқтары мен басындағы шашты, жылқы тұқымының стиль стандартына сәйкес кептіреді немесе кесіп тастайды. Шашты көбінесе ерекше жылтыр немесе жібекті ету үшін арнайы кондиционерлер қолданылады. Аттың нәсіліне қарай дәл стилі әр түрлі болса да, жылқының төменгі аяқтарындағы, жақ сүйегіндегі, құлақтарындағы және тамақтарындағы шаштары әдетте тығыз кесіледі. Солтүстік Америкада мұрынның кілкілі мен кейде көзін кесу кең таралған. Әдетте, тұқымға байланысты "түйе жолы" кесіледі, құлақтың артында, баудың немесе тіректің тажы бар. Жарысқа қатысушылар ат түріне, оның киім-кешегіне және рингте қолданылатын жабдықтарға қатысты сыныптық ережелерді, киім-кешекті және стильді білулері керек. Белгілі бір тұқымға немесе стильге, мысалы, тоқу сияқты, басқа біреу заңсыз деп санауы мүмкін. Жылқының тұқымына және қолданылған жабдық стиліне байланысты, шаш үгітілуі, босатылуы немесе "белектелген" болуы мүмкін (ағаштың қысқа шашының кішкентай бөліктерін түбірінен айналдырып, оны жайғастыру үшін кішкентай резеңке ленталар қойылады). Кейде еріген, ағынды майы бар аттар алдындағы түнде 5 - 6 үлкен майы бар, сабақ алдында алып тасталады және тартылған, толқынды көрініс беру үшін щеткалайды. Аң аулау стилімен көрсетілген жылқының құйрықтары классикалық шоу аңшы стилімен теңіз жағасында французша тоқылған болуы мүмкін. Кейбір тұқымдар жалған шашқа құйрықты қосуға рұқсат береді, басқа тұқымдар жалған құйрықты тыйым салады. Табиғи ұзын құйрықты болуы қажет аттар кейде оларды "көтеріліп" ұстайды, ұзын түктер сүйектің түбіне дейін тоқылған, содан кейін тоқылған, оны үстіне бинт немесе ескі шұлық қойылады. Алып тасталғанда, құйрығы толқын тәрізді болып, сақинаға қарай ағып жүреді. Егер құйрықты басқа уақытта ұстаса, ол жерге сүйреліп жүретіндей ұзарады. Шоу күні, рингке кірмес бұрын, жылқыны барлық ықтимал кір-мұртты алып тастау үшін ғана емес, сонымен қатар, оның тырнақтарына жылтырату, оның тұмсығына, көзінің айналасына және басқа да стратегиялық аймақтарына май немесе кондиционер салынады. 4-H жарысында қатысушылар мұны өздері жасайды деп күтіледі (және бұл процесте олардың киімдерін таза ұстайды), ашық жарыста қатысушылар әдетте күйеу жігітке, көбінесе ата-анаға немесе жаттықтырушыға, соңғы минуттағы дайындықта көмектеседі.

The horse must be appropriately groomed and clipped, as the exhibitor is being judged on the ability to fit and show a horse "in hand." The horse is prepared months ahead of the event by being provided good nutrition to develop a healthy, shiny coat. Its hooves will be trimmed regularly by a farrier and kept balanced, smooth and neat. It will be brushed and otherwise groomed frequently to further promote a shiny coat and good overall health. The horse will also be exercised regularly, either in hand or under saddle, to develop good muscle tone. Before the show, usually within 12–24 hours of the class, the horse will be bathed and hair on its mane, tail, legs and head trimmed or clipped to meet the style standard for the particular breed of horse. Often special conditioners are used on the hair to make it extra shiny or silky. While precise styles vary by breed, the hair on the horse's lower legs, jaw, ears, and throatlatch usually is closely clipped, in North America, it is common to trim the whiskers on the muzzle and sometimes the eyes. Usually a "bridle path" is cut, depending on breed, removing a length of mane behind the ears where the crownpiece of the halter or bridle goes. Competitors need to be familiar with class rules, grooming and style details for the breed of horse and style of tack and clothing they choose to use in the ring. A style preferred for a particular breed or style, such as braiding, may be considered illegal by another. Depending on the breed of the horse and the style of tack used, the mane might be braided, left loose, or "banded" (having small rubber bands put around small sections of a short mane at the roots in order to help it lay down). Horses shown with loose, flowing manes sometimes have their manes put into 5 or 6 large braids the night before, taken out just before the class and brushed to give an attractive, wavy appearance. Tails of horses shown in hunt seat style may be French braided at the dock in classic show hunter style. Some breeds allow false hairpieces to be added to a tail, other breeds prohibit fake tails. Horses required to have naturally long tails sometimes have them kept "up" when not showing, the long hairs braided up to the bottom of the dock, then the braid rolled up, with a bandage or old sock put around the hair to keep it from breaking off and to keep the tail clean. When taken down and brushed out, a tail kept in this manner is wavy and flowing in the ring. If kept up at all other times, a tail may grow so long that it drags on the ground. On the day of the show, shortly before it goes into the ring, the horse is not only groomed to remove every possible speck of dirt, but it will usually have polish applied to its hooves, a light oil or conditioner placed on its muzzle, around the eyes, and other strategic areas of the head to accent its best features, and usually have a light coat dressing sprayed on its entire body for a bit of last minute shine. While exhibitors in 4 H competition are expected to do this all themselves (and keep their show clothes clean in the process), exhibitors in open competition usually have a groom, often a parent or coach, assist them in this last minute preparation.

Шоу жүргізуші атын үйрету

Ат мінгішінің кез келген бұйрығына дереу оқуға үйретілуі керек. Ол жүріспен немесе шабыспен жылдам басталып, сұралғанда бірден тоқтауы тиіс. Тік және тынышпен кері жүруге, ал жүріс және шабыс кезінде өте тар шеңбермен бұрылуға үйренуі керек. Сонымен қатар, жылқыны "тұруға" (позицияға қоюға) үйретеді – оның аяқтарын осы тектес жылқының сыртқы пішінін ең жақсы көрсететін жағдайға қоюға, әдетте төрт аяғы да тік бұрышпен. Көбінесе жылқының басын және мойнын әдемі позда ұстауға да үйренуі қажет. Ат ұзақ уақыт бойы қимылдамай тұрып, ұйықтамай, осы позицияда тұруға үйренуі керек, себебі көрме сыныптары көбінесе өте ұзаққа созылады, өйткені қатысушылар үлгіні бірінен соң бірі орындайды.

Жабдықтар мен киімдер

Жылқы мен көрменің тазалығы және кәсіби, жылтыратылған көрінісі өте маңызды. Команда келесі кезекте берілген жылқы тұқымын көрсету үшін стандартты стильге сәйкес келуі керек. Егер жылқыны ағылшын немесе батыс жабдығымен көрсетуге болады, онда жүргізуші өзінің жабдық стилін таңдай алады, бірақ екі стильді араластыруға болмайды. Батыс стиліндегі жылқыға мінеуге рұқсат етілмейді, оны былғары қолтықпен және жетектеу тізбегімен ұстау керек. Бұл әдетте жақсы орнатылған, былғарыдан жасалған қолтық және жұқа былғары жетектеу тізбегі болады. Жылқы тұқымына және жануардың сыртқы түріне байланысты, қолтықтың былғары бағаналарының ені өте кең немесе өте нәзік болуы мүмкін. Кейбір көрме ережелері аттың жауының астына тізбек қоюға мүмкіндік береді, бұл қосымша бақылауды қамтамасыз етеді, ал кейде рұқсат етілмейді. Кейбір тұқымдарды көрсету кезінде жүргізуші қамшы ұстауына болады, бірақ көбінесе қамшыларға рұқсат берілмейді. Аңшы стиліндегі жылқыға ағылшын стиліндегі дұрыс елік салынады, ал жүргізуші оны елікпен жетектейді немесе бітіне жетектеу тізбегін бекітеді. Көрмеге қатысушы, ер немесе әйел, шалбар, галстук немесе брошь бар көйлек және етік киюі керек. Кейбір көрме ережелері шапка киюді талап етеді. Қолғаптар міндетті емес, бірақ көбінесе жеңімпаз көрмешілер киеді, себебі олар жетектеу тізбегін жақсы ұстауға көмектеседі және жылтыратылған көрініс береді. Жакеттер немесе жилеттер де міндетті емес, бірақ көпте қолданылады. Егер жүргізуші ағылшын стилін көрсетсе, ол ездік сабақта киетін жодхпур немесе бридж және етік киеді, сондай-ақ тиісті аңшылық немесе ат үстіндегі қалпақтар, мойын киімдері және жакеттер киеді. Кейбір тұқымдарда көрмешілер, ерлер де, әйелдер де, кеңсеге немесе басқа да кеңсе жұмысына киетін киімге ұқсас бизнес костюм киюді таңдай алады. Батыс жүргізушілері батыс салт киімін немесе бизнес стиліндегі киім кие алады, оған каубой шапаны мен етік қосылады.

Cleanliness and a professional, polished look to horse and exhibitor is crucial. The team must next conform to the standard style for showing the given breed of the horse. If a horse can be shown under saddle in either English or Western equipment, the handler may choose their style of equipment, but it cannot be mixed between the two styles. The horse shown western style is required to wear a halter and be handled with a lead shank. This is usually a well fitted leather halter with a slim leather lead shank. The width of the leather straps of the halter may be quite heavy or very refined, depending on the breed of the horse and what looks best on an individual animal. Some show rules allow a chain under the jaw of the horse to provide extra control, other times it is not. The handler may carry a whip when showing some breeds, but usually whips are not allowed. The horse shown hunter style wears a proper English style bridle, with the handler either leading the horse by the reins or with a lead shank attached to the bit. The horse shown saddle seat style may, depending on breed, be shown either in a modified form of the bridle used in riding classes or in an extremely thin, refined leather or leatherlike halter. The exhibitor, male or female, must wear pants, a shirt with a tie or brooch, and boots. Some show rules require a hat. Gloves are optional, but usually worn by winning exhibitors because they provide a better grip on the lead shank and give a polished look. Jackets or vests are also optional, but common. If the handler is showing English style, they wear the same jodhpurs or breeches and boots as they would wear in a riding class, with appropriate hunt seat or saddle seat hats, neckwear, and jackets. In a few breeds, showmanship exhibitors, both male and female, may instead choose to wear a business suit similar to what might be worn to an office or other white collar work setting. Western handlers may wear either western riding clothing or a business style outfit, augmented by a cowboy hat and boots

Бұл шара уақыт өте келе өзгеріп дамыды. Бұрын көрмеге келушілер көбінесе қарапайым, таза джинсы, ақ көйлек, галстук, шапан және етік киетін. Жылқы бастапқыда қарапайым былғары қолтықпен көрсетілді. Кейбір 4H жарыстарында қарапайым киім мен жабдықтар әлі де міндетті болса, ашық жарыстарда және әртүрлі тұқымдарға арналған санкцияланған іс-шараларда көрмешілер көбінесе ездік сабақтағы киімдерге ұқсас стильді ұстанады. Сондықтан бүгінде батыс стиліндегі көрмелерде, өте күрделі, аппликацияланған, Сваровски кристалдарымен безендірілген және көптеген күміспен әшекейленген жылқыларды көрсету жиі кездеседі.

Көрме

Шоумендік сабақтардың ережелерін 4 H, Америка Құрама Штаттарының Ат спорты федерациясы және Американың Алаш ат қауымдастығы сияқты ұйымдар белгілейді. Ережелер әр тұқым немесе ұйым бойынша шамалы өзгешелік танытса да, барлық жарыстарға қолданылатын жалпы қағидалар бар. Көрмеге қатысушылардың өнер көрсету үлгісі көбінесе алдын ала жарияланады. Оны жаттап алу қажет, ал айдоошылар жазбаларды алып жүруге немесе рингте жаттықтырушы болуға құқықсыз. Әдетте, атты серуендеу кезінде рингке енгізеді. Тұқым мен үлгіге байланысты, қатысушылар бір-бірлеп кіріп, қажетті үлгіні орындай алады, содан кейін рингтің бір жағында тізімделеді, ал кейде барлығы бірден кіріп, тізімделіп, содан кейін үлгіні орындайды. Көптеген үлгілер сырттай қарағанда қарапайым: қатысушы атты жүріп және шапшаңдатып жүргізеді, бір-екі рет бұрып, белгілі бір жерде тоқтап, кейде артқа жүреді. Дегенмен, барлық түзу сызықтар мінсіз түзу болуы керек, барлық бұрылыстар тегіс және анық болуы керек, жылдамдық өзгерістері дереу орындалуы тиіс. Апельсин түсті жол конустары көбінесе ат пен қатысушының жүруі, шапшаңдауы, бұрылуы немесе артқа жүруі керек нақты жерді көрсету үшін қолданылады. Үлгілерді қиындату үшін жылдамдықтарды жиі өзгерту, жиі немесе тығыз бұрылулар жасау немесе атты орнында айналдырып, артқы аяқтарында айналуын сұрау мүмкін. Сабақ кезінде қатысушыға атқа қол тигізуге рұқсат етілмейді. Қатысушы үлгінің әр бөлігін жеке тапсырма ретінде қарауы керек, маневрлерді біріктірмей, анық орындауы керек. Қатысушы өзін сенімді және қуанышты көрсетуі керек, соның арқасында өзін және атын төрешіге тиімді ұсынуы керек. Соңында, қатысушы атты көрсетуі керек, ал төреші жануардың айналасын аралап, оның сыртқы түрін бағалайды. Алайда, төреші іс-шараны өткізушінің киім-кешегіне, тазалығына, стиліне және жалпы көрінісіне назар аударады. Қатысушы төрешінің көру бұрышына кедеріс келтірмей, жылқының бір жағынан екінші жағына жылжуы керек, ал ат толығымен тыныш, сергек тұрып, құлақтарын алға тіккен күйде болуы керек, тіпті қатысушы қозғалғанда да. Атты ұстаушы жылқының жанынан жылғанда тым тез қозғалмай, тыныш болуы керек, сонымен қатар жылдам әрекет етіп, төрешіге үнемі қарауы керек. Қатысушылар төрешінің жолынан шығу үшін екі стандартты әдіс қолданады: "жартылай жүйе" және "төртінші жүйе". Жартылай жүйе ең қарапайымы, кішкентай жарыстарда бастаушы қатысушылар қолданады, бірақ техникалық тұрғыдан алғанда, көптеген ұстаушылар үшін де рұқсатты. Жартылай жүйеде ұстаушы төрешіге қарама-қарсы жақта қалады ("жартылай"); егер төреші жылқының сол жағына қараса, ұстаушы оң жақта тұрады және керісінше. Төртінші жүйе сәл күрделірек, бірақ көбірек таралған. Төртінші жүйеде ұстаушы төреші жылқының алдыңғы жағына қарағанда, төрешіге қарама-қарсы жақта тұрады, бірақ төреші жылқының артқы жағына қарауға қозғалғанда, ұстаушы төрешімен бір жақта тұруға қозғалады. Бұл әдістің себебі - жылқы төрешінің жанынан өтуден қорқып қалса, қауіпсіздік шарасы ретінде, сондай-ақ қатысушыға төрешіні көруге ыңғайлы болуы үшін. Техникалық тұрғыдан алғанда, жартылай немесе төртінші жүйені қолдану үшін ұстаушы бірдей бағаланады, бірақ төртінші жүйені дұрыс қолданатын қатысушы көбірек ұпай алады, өйткені ол сәл күрделірек. Төрешілер қатысушыдан жылқының аяқтарын көтеруді немесе жылқының ерінін ашып, тістерін көрсетуді сұрауы мүмкін. Кейбір жарыстарда төреші қатысушыдан жылқының мүшелері, жылқыны ұстау ережелері, жануардың жасы мен тұқымы туралы сұрақтар қояды. Қатысушы әдепті, сенімді және кәсіби манерада дұрыс жауап беруі керек. Шоумендік сабақтың жеңімпазы әдетте жарысты ұйымдастырушы ұйымға байланысты әр түрлі формуламен анықталады, бірақ көбінесе тазалық пен киім-кешегі 40% бағаланады, ал үлгі мен ұстаушының шеберлігі 60% бағаланады.

The rules for showmanship classes are set by organizations such as 4 H, the United States Equestrian Federation and the American Quarter Horse Association. While rules vary a bit from one breed or organization to another, there are general principles that usually apply in all competitions. The pattern the exhibitors are to perform is usually posted ahead of time. It must be memorized and riders cannot carry notes or be coached while in the ring. Horses are usually led into the ring at a walk. Depending on the breed and the pattern, exhibitors may enter and perform the required pattern one at a time, then line up in a group on one side of the ring, other times they may all enter the ring, line up first, then work the pattern. Most patterns are deceptively simple: The exhibitor will lead the horse at a walk and trot, make one or two turns, stop at specific locations, and sometimes back up. However, all straight lines must be perfectly straight, all turns smooth and crisp, all changes of speed executed promptly. Orange highway cones are often used to designate the precise spot a horse and exhibitor are to walk, trot, turn or back. Patterns may be made more difficult by having changes of gait in shorter distances, by requiring more frequent or tighter turns, or by asking the horse to turn in place, pivoting on its hindquarters for two or three revolutions. An exhibitor is not allowed to touch with the horse during a class. An exhibitor should treat each part of the pattern as a separate task leaving the maneuvers crisp, as opposed to sloppy and run together. An exhibitor should appear confident and happy; ultimately selling themselves and their horse to the judge by acting in a confident and professional manner. Finally, the exhibitor has to set up the horse and the judge will walk around the animal, as if it were being judged for conformation. However, the judge is actually watching the exhibitor and evaluating the grooming, cleanliness, style and turnout of the entry. The exhibitor must move from one side of the horse to the other so that they do not interfere with the judge's line of sight, yet the horse must stand perfectly still, alert, with its ears pricked forward even when the exhibitor moves around. The handler must be particularly smooth and quiet when moving from one side of the horse to the other, yet move quickly and watch the judge at all times. There are two standard styles used by exhibitors to stay out of the judge's way: the "half system" and the "quarter system." The half system is the simplest, used by beginning exhibitors at small shows, though technically legal even for most handlers. In the half system, the handler simply remains on the side (the "half") of the horse opposite that of the judge; when the judge is looking at the left side of the horse, the handler stands on the right, and vice versa. The quarter system is a bit more complex but also more common. In the quarter system, the handler stands on the side opposite the judge when the judge is looking at the front of the horse, but when the judge moves to look at the hindquarters of the horse, the handler then moves to stand on the same side of the horse as the judge. The reasoning behind this method is that it is a bit safer in case the horse is startled by the judge being behind it, and it is also easier for the exhibitor to see the judge. Though technically a handler would be judged equally for using the half system or the quarter system, an exhibitor using the quarter system correctly will gain more points because it is a bit more complex. Judges may ask exhibitors to pick up the feet of the horse, or to part the horse's lips and show the judge the "bite" of the horse's teeth. At some shows the judge may ask the exhibitor questions about the parts of the horse, horse management, the age and breed of their animal, and so on. The exhibitor is expected to provide a correct answer in a polite, confident and professional manner. The winner of a showmanship class is usually determined by a formula that varies by the organization that sanctions the show, but usually counts grooming and cleanliness for about 40% of the score, and the pattern and handler's showmanship for about 60%.