Кіріспе

Нацистік Германияның басып алынған Польшаның ауылдары мен қалаларындағы азаматтық тұрғындарды қорқыту мақсатында әскери және полиция күштерін пайдалана отырып, салған көптеген жазалау шараларының бірі – тұрақтандыру әрекеттері болды. Батыс Германияның Людвигсбургтағы Орталық Әділет басқармасы 1959 жылдың қыркүйегінде Польшадағы тұрақтандыру әрекеттері кезінде жасалған соғыс қылмыстарын тергеді, бірақ Германияның Қылмыстық кодексінің (§ 78/3, 2-тармақ және § 212) негізінде, Германияның мерзімділік заңдарына сәйкес, олардың ісі қырық жылдық мерзімнің өтуіне байланысты тоқтатылды. Бірнеше жүз ауыл картадан мүлдем жойылды. 1943 жылдың 1 қаңтарынан 1944 жылдың 31 шілдесіне дейінгі бір жарым жылдың ішінде Вермахт әскері ғана Польшада 1106 тұрақтандыру әрекетін жүргізді, бұл Эйнзатцгруппалар мен қосымша күштердің өлтіру операцияларынан және еврейлерге қарсы Холокосттан тәуелсіз болды.

Өмірбаян

"Тыныштық орнату операциялары" деп аталатын, Польшаға қарсы басқа да жою саясатымен бірге 1939 жылдың қыркүйегінде енгізілген және кең ауқымды болды, нәтижесінде шамамен 20 000 ауыл тұрғынының өлтірілуі расталды. Қырғындар генерал-губернаторлық, Поморье, Бялысток және Үлкен Польша аймақтарында жүргізілді. Бұл операциялардың нысанаға алынған поляк елді мекендерінің саны шамамен 825 (қазіргі Польшада, төменде қараңыз). Регулярлы неміс әскері Польшаның орталық бөлігінен өтетін жорығында 760 жаппай өлім жазасын орындады. Польшаның ауылдарын әскери маневрлерге байланысты емес қиратудан туындаған материалдық шығындар тек генерал-губернаторлық аймағында 30 миллион злотыйға бағаланды. Екінші дүниежүзілік соғыс тарихшыларының айтуынша, тыныштық орнату шаралары "Танненберг" операциясы сияқтылардан бөлек болды. Олар 1939 жылғы Польшаға шабуыл кезінде белсенді болған мобильді "Эйнзацкомандо" өлім отрядтарының кездейсоқ өлтірулерінің бір бөлігі емес еді, және шабуылдаушы күштердің азаматтық тұрғындарды әдейі нысанаға алуымен сипатталды, сондай-ақ Екінші Польша Республикасында тұратын неміс азшылығының белсенді қатысуымен, оның адамдары Батыс Пруссиядағы, Жоғарғы Силезиядағы және Вартегаудағы СС қарулы "Фольксдойчер Зельбстшуц" батальондарына қосылды. Соғыстың сипатына қарамастан, соғыс басталғанда 200 мың поляк өмірін жоғалтты. Сондай-ақ, 100 000-нан астам поляк Люфтваффе жүргізген террорлық бомбалау операцияларында қаза тапты. Тыныштық орнату шаралары Польшаның батыс-орталық бөлігінде, сондай-ақ 1941 жылы КСРО-дан қайта алынған шығыс Кресь аймақтарында, оның ішінде Полесье, Новогрудек және басқа да аймақтарда, қазіргі Батыс Беларусьтің көп бөлігін қамтыды. Бұл тактика оккупацияланған Польшадағы Холокосттың негізгі жергілікті құралы болды. Шығыс Польшада СС 60 тыныштық орнату және 80 жазалау операциясы кезінде 627 ауылды қиратты. Белоруссияның ішкі қорғанысы (БКА) батальондары ауылдарды тыныштық орнату кезінде 30 000-ға жуық еврейді өлтірді. Мұндай операциялар кезінде совет тұтқындарына баспана беруді және кез келген партизандық күштерге көмек көрсетуді тоқтату үшін ұжымдық жаза қолданылды. Тыныштық орнату шараларына әйелдер мен балаларды қоса алғанда, толық ауылдарды жою, қуғын-сүргін, үйлерді өртеу, жеке меншікті тәркілеу және тұтқындау кірді. Көп жағдайда "Эйнзацгруппен" және Германияның тәртіп полициясы батальондары бірлесіп жүргізген осындай операциялар өте қатыгездікпен сипатталды. Мұндай тактиканың мысалы 1944 жылдың 8 наурызында Бялысток аймағындағы Яблонь-Добки ауылында 31 әйел мен 31 баланы қоса алғанда, 91 тұтқынның тірідей өртелуі болды. Өрт басталғаннан кейін оған граната лақтырылды.

Неміс Польшаға басып кіреді

1939 жылы 3 және 4 қыркүйекте Злочев қаласында Вермахт офицерлері мен сарбаздары жүргізген алғашқы жазалау акциясы өтті, оның барысында неміс сарбаздары шамамен 200 полякты өлтірді. Тарихшы Александр Б. Россиноның мәліметінше, бұл қылмыс 1-ші СС танк дивизиясының қатысуымен жасалды – СС «Адольф Гитлер» гвардиялық дивизиясы (LSSAH), сондай-ақ Варшава маңындағы Блоньеде 50 поляк еврейін өлтіруге қатысты, Болеславце, Торзенец, Говорово, Млава және Влоцлавек қалаларында оқ жаудырды. LSSAH әскери мақсаттары жоқ ауылдарды өртеп жіберді. [[Файл:Михновтағы жазалау.jpg|thumb|Михновтағы жазалау, 12–13 шілде, 1943 жыл; 204 тұрғынның қырғыны: 102 ер адам, 54 әйел және 48 бала. Ұлттық естелік институтының «Тарихи түсініктемелер» журналында жарияланған Витольд Кулезаның мақаласына сәйкес, 17-ші дивизияның неміс SS «Адольф Гитлер» полкі 1939 жылдың 3 қыркүйегінде Злочевке мотоциклдер мен велосипедтермен келді. Қаланың өртелуі мен жаппай өлтіру сол түні басталды. Злочевтегі жазалаудан аман қалған куәгер Янина Моджевсканың айтуынша, сарбаздар көздеріне түскеннің бәрін өлтірген. Жалпы қаза болғандардың саны 200 адамды құрады. Әуеден Люфтваффе ұшақтары Момоты Дольне, Момоты Горне, Паулов, Токары, Сохи және Клев ауылдарын бомбалады. Кейбір жерлерде бірнеше рет жазалау операциясы жүргізілді. 1939 және 1944 жылдар аралығында Бильгорай округінің Александров қаласында неміс билігі 290 азаматты өлтірді (WIEM деректері бойынша 444), 43-ін жарақаттады, 434-ін мәжбүрлі еңбек лагерлеріне депортациялады және кем дегенде 113 үйді өртеп жіберді. Белосток аймағы екі рет неміс оккупациясына ұшырады. 1939 жылы Вермахт басып алғаннан кейін, екі аптадан соң нацистік-кеңес келісіміне сәйкес кеңестерге берілмей тұрып, жаппай жазалау шараларының ошағы болды. Барбаросса операциясы барысында тағы да шабуылға ұшырады, нәтижесі де осы болды. Кем дегенде 750 ауылдың кем дегенде 10 тұрғыны өлтірілді, ал кем дегенде 75 ауыл толығымен қиратылды (ауылдардың аты-жөндерінің толық емес тізімі мен өлгендердің саны туралы қараңыз). efn|Marcin Markiewicz, OBEP IPN Białystok (2003–2004), Represje Hitlerowskie wobec Wsi Białostockiej. Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej, NR 12–1 (35–36). Ұлттық естелік институтының «Биулетин IPN» журналында жарияланған мақаласында Маркевич 1939 жылдың қыркүйек айында, әскери маневрлерге қатысы жоқ Вермахт Бельск округінің, Високий Мазовецкий округінің, Сувалки округінің және Ломжа округінің 30 ауылын жермен-жексен еткенін, ал Белосток воеводствосында 19 ауылды жазалап, өртеп жібергенін жазды. Ең қатыгез жазалаулар мен өлтірулер Вилинья Русь, Дрогозево, Рутки және Питраски ауылдарында болды, онда немістер балалар мен қарттарды атып өлтірді.