Кіріспе

Тынық мұхитындағы дауыл маусымы

1972 жылғы Тынық мұхитындағы дауыл маусымы тропикалық циклон метеорологиясындағы ағымдағы оқиға болды. Осы жылы көзге түсетін дауылдар аз болды. Тек бір адам қаза тапты және дауылдың әсерінен елеулі зардаптар болған жоқ. Ең маңызды жүйелер – «Селеста» және «Джоанн» дауылдары. «Селеста» осы маусымдағы ең күшті дауыл болды және Джонстон атолына ауыр зардап келтірді. «Джоанн» даулы АҚШ материгіне дауылдық желдер әкелді, Аризона мен Солтүстік Мексикада су тасқынына себеп болды, нәтижесінде бір адам қаза тапты. Құрлыққа тікелей әсер еткен жалғыз жүйе – «Аннет» даулы болды. Маусым 1972 жылдың 15 мамырында Тынық мұхитының шығысында және 1972 жылдың 1 маусымында Тынық мұхитының орталық бөлігінде басталды. Ол 1972 жылдың 30 қарашасында аяқталды. Бұл мерзімдер дәстүрлі түрде Тынық мұхитының шығысында тропикалық циклон қалыптасатын уақытты белгілейді. Осы маусымда дауылдардың саны орташа көрсеткіштен төмен болды. Жиырма тропикалық циклон болды, олардың төртеуі Тынық мұхитының орталық бөлігінде қалыптасты. Олардың төртеуі тропикалық дауыл, сегізі – дауыл, ал төртеуі Саффир-Симпсон дауыл шкаласы бойынша 3-ші немесе одан жоғары санаттағы күшті дауылдар болды. Тынық мұхитының орталық бөлігінде екі тропикалық дауыл және екі тропикалық депрессия пайда болды. Бір депрессия және бір дауыл Халықаралық дата сызығын кесіп өтіп, 1972 жылғы Тынық мұхиты тайфун маусымында тайфунға айналды. TOC

Уақыт шкаласы

Маусым 1 маусымда Аннетке дейінгі тропикалық депрессияның қалыптасуымен басталды және 15 қарашада Лиза тропикалық дауылдың айналымын жоғалтуымен аяқталды. Бұл 167 күндік аралықты құрайды. Тынық мұхитының солтүстік-шығысында мамыр айында бір, маусым және шілде айларында бір-бір, тамыз айында алты, қыркүйекте екі, қараша айында бір дауыл қалыптасты. Тынық мұхитының орталық бөлігінде қыркүйек және қараша айларында бір-бір дауыл пайда болды. Бұл маусым 1977 және 1996 жылдардағы маусымдармен бірдей, шілде айында ең аз тропикалық дауылдар қалыптасқан. Сонымен қатар, бұл маусым 1982 жылғы маусыммен бірге Тынық мұхитының орталық бөлігіндегі ең қарбалас қараша айының рекордын бөліседі.

Жүйелер

Осы маусымдағы он төрт атаулы тропикалық циклонның он екісі Тынық мұхитының шығысында, ал екеуі орталық бөлігінде қалыптасты. Орталық Тынық мұхитындағы екі тропикалық циклон да тропикалық дауылдар болды. Шығыс Тынық мұхитындағы жүйелердің төртеуі тропикалық дауылға, ал сегізіне – дауылға айналды. Олардың сегіз дауылының төртеуі ірі дауылдарға жатты, себебі олар Саффир-Симпсон дауыл шкаласы бойынша 3-ші немесе одан жоғары санатқа жеткен. Бұл көрсеткіштер қазіргі заманғы ұзақ мерзімді орташа көрсеткіштерден – он бес атаулы дауыл, тоғыз дауыл және төрт ірі дауылдан – төмен болғанымен, 1972 жыл сол кезде Орталық Солтүстік Тынық мұхитындағы ең қарбалас маусым болып есептелді.

Анет дауыл

1 маусымда тропикалық бұзылыс тропикалық дауылға ұласты. Ол баяу солтүстікке қарай жылжып, кейін жылдамдығын аздап арттырып, солтүстік-шығысқа бұрылды. 4 маусымда ол қатты дауылға айналды. Ол күші бір күн бойы сақталды. Содан кейін Аннет әлсіреуге кірісті. Аннет тропикалық дауыл ретінде 7 маусымда Мансанильонуң оңтүстік-шығысына құлады. Келесі күні ол құрлық ішінде тарады. Аннет Мексиканың бірнеше аймақтарына бірнеше күнге созылған жаңбырлы ауа райын әкелді. Дегенмен, бұл тропикалық циклоннан қаза болғандар мен зардап шеккендер тіркелген жоқ. Селесте өмір сүрген кезеңінде бірнеше кемелерге қиындық тудырды. Ең ауыр оқиға "Регина Марина" атты желкенді кемеге қатысты. 9 тамызда ол суға батып, көмек шақыруға мәжбүр болды. Оны дауылды зерттеушілер байқап, "Вишеа Трит" кемесі, кейіннен USCGC Mellon оны құтқарып, қауіпсіз жерге сүйреп әкелді. "Регина Марина" кемесіндегі екі адам жарақат алды. Джонстон аралындағы тұрғындар эвакуацияланғандықтан, жаза болғандар туралы хабарлама жоқ. Үлкен аралдың Пуна, Кау және Оңтүстік Кона жағалауларында да үлкен толқындар болды. Залалдың нақты мөлшері әзірге белгісіз. 20 тамызда ол тропикалық дауылға айналды. Ол баяу күшейіп, негізінен батыс-солтүстікке қарай жылжыды және 22 тамызда дауылға айналды. Ол одан әрі күшейді және 24-де қысқа мерзімге 3-санатты қатты дауылға жетті. Фернанда одан кейін әлсіреп, 140° батыс бойынан өтіп, Тынық мұхитының орталық бөлігіне кірген кезде тропикалық дауылға айналды. Бірақ басқа жағдайларда айтарлықтай әсері болған жоқ.

Ива тропикалық дауыл

14 қыркүйекте Салина-Круздің оңтүстігінде тропикалық депрессия пайда болды. 16 қыркүйекке дейін Мексика жағалауымен қатар жүріп, тропикалық дауылға айналды. Ива үш күнге жуық қозғалмай тұрды. 19 қыркүйекте Ива пассат желдеріне ілігіп, теңізге батысқа қарай бет бұрды және бірден депрессияға дейін әлсіреді. 22 қыркүйекке қарай ол жай ғана бұлттар жиынтығына айналды. Ива құрлыққа жақындаған жоқ және ешқандай елеулі әсер етпеді. 7 қазанда тропикалық дауыл Сонораның ішкі аймақтарында тарап кетті. Аризона штатының барлық жерінде ауыр жаңбыр жауды. Моголон қыратында өлшемдер жасалды. Аймақтың басқа да бөліктерінде де қатты жаңбыр болды. Жаңбырдың нәтижесінде Клифтон, Дункан және Саффорд аймақтарында су тасқыны орын алды. Джоанна да Калифорнияда үлкен толқындар тудырды. Финикстегі жас адам, көлігінен үзілген электр сымын алып тастауға тырысқанда тоқ соғып, қаза тапты.

Маусымдық әсерлер

Бұл 1972 жылғы Тынық мұхитында пайда болған барлық дауылдардың тізімі. Онда олардың атауы, соқтығысу мерзімі, ең жоғары санатталуы мен қарқындылығы, әсер еткен аймақтар, келтірген зиян және қаза болғандардың саны көрсетілген. Қаушақтағы өлімдер қосымша және тікелей емес (мысалы, жол апаты тікелей емес өлімге жатады), бірақ бәрібір сол дауылға байланысты. Зиян мен қаза болғандардың саны дауыл экстратропикалық аймаққа өткенде, толқынға айналғанда немесе қысым төмендегендегі жалпы соманы қамтиды, ал барлық зиян сомасы 1972 жылғы АҚШ долларымен есептелген.