Генри Джеймс Сэмюэл Гантрип: Өзіндік қатынастар теориясының қайта жаңғыртушысы
Harry Guntrip
Генри Гантрип (1901-1975) – британдық психоаналитик, объектілер қатынастары теориясының авторы. Фрейдтің идеяларын дамытып, сынға алды. Психология, дін сарапшысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық психоаналитик және конгрегационалистік пастор (1901–1975)
British psychoanalyst and Congregationalist minister (1901–1975)
Генри Джеймс Сэмюэл Гунтрип (29 мамыр 1901 – 1975) – объектілік қатынастар теориясына немесе фрейдистік ойлау мектебіне маңызды үлес қоскан британдық психоаналитик. Ол Британдық психологиялық қоғамның мүшесі, психотерапевт және Лидс университетінің психиатрия кафедрасында лекция оқыған, сонымен қатар конгрегационалистік пастор болды. Доктор Джок Сазерленд оны «психоанализдің мәңгілік тұлғаларының бірі» деп сипаттады.
Henry James Samuel Guntrip (29 May 1901 – 1975) was a British psychoanalyst known for his major contributions to object relations theory or school of Freudian thought. He was a Fellow of the British Psychological Society and a psychotherapist and lecturer at the Department of Psychiatry, Leeds University, and also a Congregationalist minister. He was described by Dr Jock Sutherland as "one of the psychoanalytic immortals".
Жұмыс
Гунтриптің "Тұлға құрылымы және адамдар арасындағы қарым-қатынас" еңбегі Мелани Клейн, Рональд Фэйрберн, Д. Уинникотт және Майкл Балинт сияқты маңызды психоаналитиктердің теорияларын жүйеледі, сынап, біріктірді. Ол Фрейдтің көптеген теорияларын қабылдағанымен, өзінің дербес идеяларын дамытып, Фрейдтің жалпы биологияға, әсіресе инстинкттерге тым көп ден қойғанын, соның салдарынан Гунтриптің пікірінше, адамдықты жоққа шығарғанын сынады. Ол Фэрберн мен Винникотттың объектілік қатынастар тәсіліне де көп сүйенді. Ол регрессияға ұшыраған эгоның, психоанализге оның ең маңызды үлесі, өмірге зор ықпал ететінін айтты. Ол шизоидтық босдық сезімін нақты әлемнен ішкі объектілік қатынастар әлеміне энергияның шегінісі ретінде қарастырды. Жеке симптомдары оны В. Р. Д. Фэрберн мен Д. В. Винникотттан психоанализден өтуге мәжбүр етті. Ем көмектескенімен, оның мәселесін толығымен шеше алмады.
Guntrip's Personality Structure and Human Interaction organised, critiqued and synthesised the theories of major psychoanalysts, including Melanie Klein, Ronald Fairbairn, D. W. Winnicott, and Michael Balint. Although he accepted many of Freud's theories, he also advanced his own ideas and criticised Freud as being too based on biology in general, and instincts in particular, and therefore being, in Guntrip's belief, dehumanising. He also drew heavily on the object relational approach of Fairbairn and Winnicott. He argued that the regressed ego, which is perhaps his greatest contribution to psychoanalysis, exerts a powerful effect on life. He viewed the schizoid sense of emptiness as reflecting the withdrawal of energy from the real world into a world of internal object relations. His personal symptoms led him to be psychoanalysed by both W. R. D. Fairbairn and D. W. Winnicott. Although helpful, the therapy did not cure his problem.
Шизоидтық тұлға туралы
Гунтрип шизоидтық пациенттермен кеңінен жұмыс істеді, олар бөлінген, жабық және мағыналы адамдық қарым-қатынастар құруға қабілетсіз болды. Ол өзіндікті негізгі психологиялық ұғым деп санады, психоанализді оның дамуын зерттеу деп, ал психоаналитикалық терапияны – бөлінген, жабық өзіндікке салауатты өсу мен дамуға мүмкіндік беретін жеке қарым-қатынас құру құралы ретінде қарастырды, сондай-ақ оны басқа адамдар мен заттармен байланыстыруға мүмкіндік береді. Ол шизоидтық тұлғаның келесі тоғыз ерекшелігін анықтады: интроверсия, жабық болу, нарциссизм, өзіне жетерлік болу, жоғарылық сезімі, сезімнің жоғалуы, жалғыздық, жекеліктен айырылу және регрессия. Бұл ерекшеліктер төменде егжей-тегжейлі сипатталады.
Guntrip worked extensively with schizoid patients who were detached, withdrawn, and unable to form meaningful human relations. He came to regard the self as the fundamental psychological concept, psychoanalysis as the study of its growth, and psychoanalytic therapy as a means of providing a personal relationship in which the alienated, withdrawn self is given an opportunity for healthy growth and development, and finally putting it in touch with other persons and objects. He delineated the following nine characteristics of the schizoid personality: introversion, withdrawnness, narcissism, self sufficiency, a sense of superiority, loss of affect, loneliness, depersonalisation, and regression. These are described in more detail below.
Интроверсиялық
Гунтрип шизоидтың ішкі дүниесін былайша сипаттады: "Мәні бойынша, шизоид эмоциялық тұрғыдан сыртқы шындықтан үзіліп, одан оқшауланған болып есептеледі. Барлық либидиналдық құштарлық пен ұмтылыс ішкі объектілерге қарай бағытталады, және ол қарқынды ішкі өмір сүреді, ол көбінесе бай және әдемі фантазиялар мен қиял арқылы көрінеді, егер оны байқауға мүмкіндік болса. Көбінесе оның әртүрлі қиялы жасырын түрде, көзден жасырынып өтеді." Шизоид адам сыртқы шындықтан соншалықты оқшауланғандықтан, оны қауіпті деп сезінеді. Қауіп көзінен алыстап, қауіпсіздікке бет бұру – адамның табиғи жауабы. Сондықтан шизоид адамның басты мақсаты – қауіптің алдын алу және қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады.
Guntrip described the schizoid's inner world thus: "By the very meaning of the term, the schizoid is described as cut off from the world of outer reality in an emotional sense. All this libidinal desire and striving is directed inward toward internal objects and he lives an intense inner life often revealed in an astonishing wealth and richness of fantasy and imaginative life whenever that becomes accessible to observation. Though mostly his varied fantasy life is carried on in secret, hidden away." The schizoid person is so cut off from outer reality as to experience it as dangerous. It is a natural human response to turn away from sources of danger and toward sources of safety. The schizoid individual, therefore, is primarily concerned with avoiding danger and ensuring safety.
Өзін-өзі ұстамау
Сыртқа қарай оқшаулану – бұл сыртқы әлемнен үзіліп, интроверсияның кері жағын білдіреді. Шизоидтық ерекшеліктері бар адамдардың аз ғана бөлігі сыртқы әлемге және қарым-қатынастарға анық қорқыныш, тартыншақтық немесе қашу арқылы көрінеді. Көптеген шизоидтық бейімділігі бар адамдар тартымды, өзара әрекеттесетін мінез-құлық танытады. Мұндай адамдар басқалармен байланысқа түсуге дайын, қызығушылық танытып, белсенділік көрсете алады, бірақ шындығында олар эмоционалды түрде оқшауланып, ішкі әлеміндегі қауіпті мекенге тығылып отыруы мүмкін. Оқшаулану – шизоидтық патологияның маңызды белгісі, бірақ ол кейде ашық, ал кейде жасырын болады. Ашық оқшаулану шизоидтық тұлғаның сипаттамасына сәйкес келеді, бірақ оқшаулану көбінесе пациенттің жасырын, ішкі жағдайы болып табылады. Пациенттің сыртқы мінез-құлқы оның ішкі жағдайын дұрыс бейнелемейді. Интроверсияны бейжайлықпен шатастырмау керек, сондай-ақ пациенттің қорғаныш, толықтыру және сыртқы ортамен белсенді әрекеттесуіне байланысты шизоидтық науқасты дұрыс анықтамау қатесіне жол бермеу керек.
Withdrawnness means detachment from the outer world, the other side of introversion. Only a small portion of schizoid individuals present with a clear and obvious timidity, reluctance, or avoidance of the external world and interpersonal relationships. Many fundamentally schizoid people present with an engaging, interactive personality style. Such a person can appear to be available, interested, engaged and involved in interacting with others, but he or she may in reality be emotionally withdrawn and sequestered in a safe place in an internal world. Withdrawnness is a characteristic feature of schizoid pathology, but it is sometimes overt and sometimes covert. Overt withdrawnness matches the usual description of the schizoid personality, but withdrawnness is just as often a covert, hidden, internal state of the patient. The patient's observable behaviour may not accurately reflect the internal state of their mind. One should not mistake introversion for indifference, and one should not miss identifying the schizoid patient due to misinterpretation of the patient's defensive, compensatory, engaging interaction with external reality.
Нарциссизм
Гунтрип нарциссизмді "шизоидтың басымдықпен ішкі өмірге толы өмір салтынан туындайтын ерекшелік" деп анықтайды. Оның сүйіспеншілік нысандарының бәрі оның ішінде, және олармен тығыз байланысты болғандықтан, оның либидиналдық байланыстары өзіне-өзіне бағытталған сияқты көрінеді. Дегенмен, шизоидтың қарқынды ішкі өмірі сыртқы нысандарды қарқынды қабылдау тілегінен ме, әлде сыртқы әлемнен қауіпсіз деп есептелетін ішкі әлемге шегінуден ме деген сұрақ туындайды. Байлану қажеттілігі – шизоидтың ішкі дүниесінде де, кез келген басқа адам сияқты, маңызды қозғаушы күш болып табылады. Шизоидтың сүйіспеншілік нысандары ішкі болғандықтан, олар шын әлемдегі нысандармен байланысқа түспей-ақ және жабыспай-ақ қауіпсіздік сезінеді (нарциссикалық қорғаныс шараларын қараңыз).
Guntrip defines narcissism as "a characteristic that arises out of the predominantly interior life the schizoid lives. His love objects are all inside him and moreover he is greatly identified with them so that his libidinal attachments appear to be in himself. The question, however, is whether the intense inner life of the schizoid is due to a desire for hungry incorporation of external objects or due to withdrawal from the outer to a presumed safer inner world." The need for attachment as a primary motivational force is as strong in the schizoid person as in any other human being. Because the schizoid's love objects are internal, they find safety without connecting and attaching to objects in the real world (see Narcissistic defences).
Өзін-өзі қамтамасыз ету
Гунтрип өз-өзіне жете білумен бірге, өзіне жоғары баға беру сезімін байқады. "Адам басқаларға мұқтаж емес, олардан бас тартуға болады. Көбінесе бұл басқалардан өзгеше екенін сезінумен бірге жүреді". Шизоидтың жоғары бағалау сезімі нарциссикалық бұзылыстың қанағаттанған өзіне деген сеніммен ешқандай қатысы жоқ. Бұл шизоидтың өзінде басқаларды ренжітетін, сынаған, ұятқа қалдырған немесе кемсіткен деп есептегендерді құндысыздану немесе жою қажеттілігі арқылы білінбейді. Осындай жоғарылық сезімді жас шизоид ер адам былай сипаттады: "Егер мен басқалардан жоғары болсам, егер мен басқалардан биік тұрсам, онда маған басқалардың қажеті жоқ. Мен өзімді басқалардан жоғары санаймын десем, мен олардан жақсымын деп сезінемін дегенді білдірмейді, бұл мен олардан алыс, қауіпсіз қашықтықтамын дегенді білдіреді". Бұл жоғарылық емес, қауіпсіздік сезімі.
Guntrip observed that a sense of superiority accompanies self sufficiency. "One has no need of other people, they can be dispensed with There often goes with it a feeling of being different from other people." The sense of superiority of the schizoid has nothing to do with the grandiose self of the narcissistic disorder. It does not find expression in the schizoid through the need to devalue or annihilate others who are perceived as offending, criticising, shaming, or humiliating. This type of superiority was described by a young schizoid man:
"If I am superior to others, if I am above others, then I do not need others. When I say that I am above others, it does not mean that I feel better than them, it means that I am at a distance from them, a safe distance." It is a feeling of security rather than of superiority.
Сезімталдықтың жоғалуы
Гунтрип сезімнің жоғалуын қажетсіз деп есептеді, себебі өзіне жұмсалған зор күш-жігер басқа адамның сезімін түсіну және оның тәжірибесіне құрметпен қарау қабілетіне кедергі келтіреді. Мұндай жағдайларда өзінің қорғаныс позициясын нығайту маңыздырақ болып көрінеді. Субъективті тәжірибе – сезімнің жоғалуы. Кейбір науқастарда сезімнің жоғалуы соншалықты күшті болады ki, сезімсіздік цинизм, беймүміздік, тіпті қатыгездік түрінде көрінеді. Науқас өзінің сөздері мен іс-әрекеттерінің басқа адамдарға қалай әсер ететінін, оларды қалай ренжітетінін білмейді. Бұл сезімнің жоғалуы көбінесе науқаста шынайы шатасу, эмоциялық өмірінде бірдеңе жетіспейтін сезім ретінде байқалады.
Guntrip saw loss of affect as inevitable, as the tremendous investment made in the self interferes with the desire and ability to be empathic and sensitive toward another person's experience. These things often seem secondary to securing one's own defensive, safe position. The subjective experience is one of loss of affect. Some patients experience loss of affect to such a degree that the insensitivity becomes manifest in the extreme as cynicism, callousness, or even cruelty. The patient appears to have no awareness of how his or her comments or actions affect and hurt other people. This loss of affect is more frequently manifest within the patient as genuine confusion, a sense of something missing in his or her emotional life.
Жалғыздық
Гунтрип жоғарыда аталған ерекшеліктер жалғыздыққа алып келетінін атап өтті: «Жалғыздық – шизоидтік интроверсия мен сыртқы қарым-қатынастардың жойылуының қажетті салдары. Ол достық пен махаббатқа деген ұлы құштарлық арқылы көрінеді, ол қайта-қайта бой көрсетеді. Көпшілік арасындағы жалғыздық – шизоидтің эмоционалды байланыстан үзіліп, сезімталдықтан мүлдем шеттенуінің тәжірибесі». Бұл шизоид үшін өте маңызды тәжірибе, бірақ ол сыртқы бақылаушыға көбінесе көрінбейді. Шизоидтің бейқам және суық деген жалған бейнесіне қарамастан, шизоидтық ерекшеліктері бар адамдардың көпшілігі емделу барысында достық пен махаббатқа деген құштарлықтарын білдіреді. Бұл DSM-де сипатталған шизоид науқасы емес. Дегенмен, мұндай құштарлық шизоидтің фантазиялық әлемінен тысқары шықпауы мүмкін, ал терапевт оның ішкі әлеміне ұзақ уақыт бойы кіре алмайды. DSM-де анықталған классикалық шизоидтардың өте тар тобы бар, олар үшін қарым-қатынас орнатуға деген үміт дерлік жоқ. Ондай адамдарға жақындық пен сүйіспеншілікке деген сағыныш байқалмайды. Бұл адамдар өз еркімен емделуге келмейді, себебі шизоидтық ерекшеліктері бар адамдар жалғыздық пен құштарлықтың бірдей ықпалымен емделуге келеді. Олар қандай да бір байланыс пен сүйіспеншілік мүмкін екеніне сенеді және психотерапияға жақсы бейімделген. Алайда психотерапевт шизоид науқасына терапиялық пессимизммен, тіпті нигилизммен қарауы мүмкін, науқастың күдікпен қарауы бейжайлық, ал сақтық салқындық деп қате түсінуі мүмкін.
Guntrip observed that the preceding characteristics result in loneliness: "Loneliness is an inescapable result of schizoid introversion and abolition of external relationships. It reveals itself in the intense longing for friendship and love which repeatedly break through. Loneliness in the midst of a crowd is the experience of the schizoid cut off from affective rapport." This is a central experience of the schizoid that is often lost to the observer. Contrary to the familiar caricature of the schizoid as uncaring and cold, the vast majority of schizoid persons who become patients express at some point in their treatment their longing for friendship and love. This is not the schizoid patient as described in the DSMs. Such longing, however, may not break through except in the schizoid's fantasy life, to which the therapist may not be allowed access for quite a long period in treatment. There is a very narrow range of classic DSM defined schizoids for whom the hope of establishing relationships is so minimal as to be almost extinct. The longing for closeness and attachment is almost unidentifiable to such a person. These individuals will not voluntarily become patients, as the schizoid individual who becomes a patient does so often because of the twin motivations of loneliness and longing. This type of patient believes that some kind of connection and attachment is possible and is well suited to psychotherapy. The psychotherapist, however, may approach the schizoid patient with a sense of therapeutic pessimism, if not nihilism, and may misread the patient by believing that the patient's wariness is indifference and that caution is coldness.
Жеке тұлғаны жою
Гунтрип деперсонализацияны жеке бастығы мен ерекшелігі сезімін жоғалту деп сипаттайды. Деперсонализация – диссоциативтік қорғаныс механизмі, шизоидтық пациенттер оны көбінесе "сыртқа қашу", "өшіру" немесе бақылаушы және қатысушы эго арасындағы ажырау сезімі ретінде сипаттайды. Бұл ең айқын түрде үлкен қорқыныш сезілген кезде болады және әсердің жоғалуының күшті түрі болып табылады: әсердің жоғалуы шизоидтық жеке тұлғалық бұзылысында созылмалы жағдай болса, деперсонализация – аса күшті қорқыныш немесе қауіпті жағдайларға қарсы жедел қорғаныс шарасы.
Guntrip describes depersonalization as a loss of a sense of identity and individuality. Depersonalization is a dissociative defence, often described by the schizoid patient as "tuning out", "turning off", or as the experience of a separation between the observing and the participating ego. It is experienced most profoundly when anxieties seem overwhelming and is a more extreme form of loss of affect: whereas the loss of affect is a more chronic state in schizoid personality disorder, depersonalisation is an acute defence against more immediate experiences of overwhelming anxiety or danger.
Регрессия
Гунтрип регрессияны "Шизоидтық тұлғаның сыртқы әлемге шалдығып, одан ішкі және, белгілі бір деңгейде, артқа қарай, метафоралық жатырдың қауіпсіздігіне қашу фактісін көрсетеді" деп түсіндірді. Мұндай регрессия процесі екі түрлі механизмді қамтиды: ішке қарай және артқа қарай. Ішке қарай регрессия – бұл бастапқы фантазия формаларына және өзін-өзі шектеуге, көбінесе автоэротикалық немесе тіпті ешқандай нысаны жоқ сипатқа ие сенімнің күшіне байланысты. Ал жатырдың қауіпсіздігіне артқа қарай регрессия – шизоидтық ерекше құбылыс және бұл сыртқы шындықтан қорғану үшін, оның қиын ата-аналық үлгілермен араласып кеткенін сезіне отырып, қауіпсіздік табуға және жойылудан сақтануға бағытталған шизоидтық қорғаныс шегінудің ең жоғары дәрежесін білдіреді. Жатырға регрессия жасау қиялы – бұл ең жоғарғы қауіпсіздікке оралу қиялы.
Guntrip defined regression as "Representing the fact that the schizoid person at bottom feels overwhelmed by their external world and is in flight from it both inwards and as it were backwards to the safety of the metaphorical womb." Such a process of regression encompasses two different mechanisms: inward and backwards. Regression inward speaks to the magnitude of the reliance on primitive forms of fantasy and self containment, often of an autoerotic or even objectless nature. Regression backwards to the safety of the womb is a unique schizoid phenomenon and represents the most intense form of schizoid defensive withdrawal in an effort to find safety and to avoid destruction by external reality, which has been conflated with the challenging parental models faced by the subject following exit from the womb upon physical birth. The fantasy of regression to the womb is the fantasy of regression to a place of ultimate safety.