Кіріспе
Америка Құрама Штаттарының теңіз жаяу әскерлері генералы Франклин Уортон (23 шілде 1767 – 1 қыркүйек 1818) – Америка Құрама Штаттарының теңіз жаяу әскерлерінің үшінші бастығы.
Franklin Wharton (July 23, 1767 – September 1, 1818) was the third Commandant of the United States Marine Corps.
Өмірбаян
Уортон Пенсильвания штатының Филадельфия қаласындағы көрнекті отбасында дүниеге келді, ол Джозеф Уортонның ұлы болды. Ол табысты бизнес карьерасын қалдырып, әлі де Соғыс министрлігі құрамында болған «АҚШ» фрегатының теңіз жаяу әскерінің лейтенанты болды. 1798 жылдың тамыз айында капитандыққа дейін жоғарылатылып, 1801 жылы Франциямен болған Квази соғысы аяқталғанға дейін кемедегі теңіз жаяу әскері бөлімінің басшысы қызметін атқарды. 36 жасында және теңіз жаяу әскері офицері болып бес жыл ғана болғанда, ол 1804 жылдың 6 наурызында подполковник және теңіз жаяу әскері корпусының командирі болды. Ол Командир үйіне, Теңіз жаяу әскері казармасына, Вашингтонға кірген алғашқы командир болды. Командир ретінде подполковник Уортон 1811 жылы теңіз жаяу әскерінің отрядын Джорджия және Флорида штатына, үндістердің көтерілісін басу үшін АҚШ әскерлерімен бірлесіп жұмыс істеуге жіберді. Уортонның басшылығымен теңіз жаяу әскері 1812 жылғы соғыс кезінде көптеген маңызды шайқастарға қатысты. Олар Аннаполисте, Форт МакГенриде, Портсмутте, Крейни аралында, Бладенсбургте және Жаңа Орлеанда әрекет етті, сонымен қатар солтүстік шекарада генерал Генри Дирборнның қол астында шайқасты. Теңізде олар Ұлы көлдерде, Атлант мұхитында және Тынық мұхитындағы әскери және жеке кемелерде қызмет етіп, барлық маңызды теңіз шайқастарына қатысты. Теңіз жаяу әскері Эри көлінде коммодор Оливер Хазард Перридің және Онтарио көлінде коммодор Исаак Чонсидің басшылығымен шайқасты. «Конституция» фрегатында теңіз жаяу әскері оның жеңіске жетуіне маңызды үлес қосты. «Wasp» фрегатындағы теңізшілер HMS «Cyane» және басқа да кемелермен болған шайқастарда көзге түсті. «АҚШ» фрегатындағы теңіз жаяу әскеріне оның шайқастағы тиімділігі үшін мақтау берілді. Подполковник-командир Уортон 1818 жылдың 1 қыркүйегінде Нью-Йорк қаласында қызмет барысында қайтыс болды және Нью-Йорктің Ескі Тринити шіркеуінің маңына жерленді.
As Commandant, Lt. Col. Wharton ordered a detachment of Marines to Georgia and Florida in 1811 to cooperate with United States Army troops in an attempt to subdue an Indian uprising. Under Wharton's leadership, Marines participated in many important engagements during the War of 1812. They saw action at Annapolis, Fort McHenry, Portsmouth, Craney Island, Bladensburg and New Orleans, and fought under General Henry Dearborn on the northern frontier. At sea, they participated in virtually every important naval battle, serving aboard warships and privateers on the Great Lakes, the Atlantic, and the Pacific. Marines fought under Commodore Oliver Hazard Perry on Lake Erie and under Commodore Isaac Chauncey on Lake Ontario. Aboard the frigate Constitution, Marines were important factors in its victorious battles against , , , and Those aboard Wasp saw action in the vessel's engagements with HMS Cyane, , and Marines serving aboard the frigate United States were commended for their efficiency in its fight with
Lieutenant Colonel Commandant Wharton died in office on September 1, 1818, in New York City and was buried in New York's Old Trinity Church Yard.