Ургулания: Август пен Тиберий дәуіріндегі әйгілі әйел және Ливиямен достығы

Кіріспе

Август пен Тиберийдің билігі тұсындағы көрнекті асыл әйел және император Ливияның досы Ургулания (шамамен 24 ж.), император Ливиямен достығының арқасында Август пен Тиберийдің тұсында танымал болды. Ол римдік генерал Марк Плауций Сильванның (б.з.д. 2 жылы консул болған) анасы, ол Балқандағы Ұлы Иллириялық көтерілісі кезінде болашақ император Тибериймен шайқасқанда өзін ерекше көзге түсірген. Ол болашақ император Клавдийдің бірінші әйелі Плаутия Ургуланилланың және танымал кісі өлтіру ісінде күдікталған Марк Плауций Сильванның әжесі болды.

Өмір

Ургуланияның ұлы консул болғанға дейінгі өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Оның күйеуі, Маркус Плауций Сильван, тек есіммен ғана таныс. Лили Росс Тейлор "Ургулания" есімінің өте сирек кездесетінін, Corpus Inscriptionum Latinarum жинақтарында оның тек 17 мысалы бар екенін, олардың көпшілігі Рим қаласынан табылған жазуларға арналған томда кездесетінін атап көрсетеді. Тейлор, Ургуланияның ұлы Лартиямен үйленбес бұрын Ливиямен дос болғанына күмән келтіреді, бірақ Рональд Сайммен оның ықпалы ұлының консулдығына әкелгеніне келіседі. Ливиямен тығыз байланысының арқасында Тацит оның заңнан жоғары тұрғанын айтады. Ол, 16 жылы Люций Кальпурний Пизо Агурдың "соттардың жемқорлығы, судьялардың пара алуы, жалданған тілшілердің айыптауларымен қатыгездікпен қорқытуына" ашуланғанын баяндайды. Ол оның шақыруын қабылдамай, Писоның әрекеттеріне қарсы мәлімдеме жасауға келіскен Ливияға император сарайына барды. Ливия Тиберийді шақырып, күзетшілерді келтіріп, оларды қорғауға бұйырды, бұл Писоны сотқа емес, оларға баруға мәжбүр етті. Ливия келісім жасады, мәселе шешілді. Тацит екінші сот процесін айтады, онда Ургулания куәгер ретінде шақырылды; ол претордан куәлігін өз үйінде алуын талап етті. Тіпті, қыздарға да мұндай құрмет көрсетілмеген. Тейлор Ургуланияның императрицаға деген жылы сезімін көрсететін бір оқиғаны келтіреді. Плаути Сильванилердің ата-бабалары тұрған Требула Суффенастың жылнамасында, Ургуланияның 24 жылы Ливияның туған күнін декуриондар мен августалдарға арналған той және қарапайым халыққа гладиаторлар көрсетуін ұйымдастыру арқылы тойлағаны айтылады. Тейлор: "Бұл Ливияның туған күнін тойлаудың жалғыз белгілі қалалық жазбасы" дейді. Алайда, 24 жылы Ургуланияның немересі (Маркус Плауций Сильван) өзінің (болжамдаған үшінші) әйелі Апронияны терезеден лақтырып өлтіргені және сәлден кейін болашақ император Клавдий оның немересі Плаутия Ургуланилламен адалдығын бұзғаны және кісі өлтіруге қатысы бар деген айыппен ажырасқаны туралы атап өткен жөн. Сондықтан, тойдың мақсаты сүйіспеншілікті білдіру емес, отбасының атын сақтап қалу болған. Апрония үйінде, биік жерден итерілгендей, өлген күйде табылғанда, Тиберий өзі қылмыс орнын тексеруге келді және жатын бөлмеде күрес белгілері бар екенін анықтады. Сондықтан Сильван кінәлі деп танылды, бірақ ол өлім кезінде ұйықтап жатқанын және әйелінің өзін-өзі өлтіргенін айтты. Сот басталмас бұрын, Ургулания (болжамдаған Ливияның бұйрығымен) немересіне қанжар жіберді. Ол оны өзіне қолданды, өзін (және оны) кісі өлтіруге кінәлі деп айыпталудан құтқарып алды. Ол қайтыс болғаннан кейін оның бұрынғы әйелі Фабия Нумантина оны қарғады деп айыпталды, бірақ бұл айыптама қабылданбады. Кісі өлтірудің салдары Клавдийдің Ургуланияның немере қызы Ургуланилламен Апронияны өлтіруге қатысы бар деген күдікпен ажырасуына әкелді, сонымен қатар ол бостандықпен зина жасады деп айыпталды. Ажырасудан бес ай өткен соң, ол Клавдий танымаған Клаудия есімді қызын дүниеге әкелді.

Little is known of Urgulania's life prior to her son's consulship. Her husband, Marcus Plautius Silvanus, is only a name. Lily Ross Taylor notes that "Urgulania" was a very rare name, finding only 17 examples of it in the volumes of the Corpus Inscriptionum Latinarum, most of which appear in the volume dedicated to inscriptions found in the city of Rome. Taylor is doubtful that Urgulania became friends with Livia prior to her son's marriage to Lartia, but concurs with Ronald Syme that her influence led to his consulship. Due to her closeness with Livia, Tacitus asserts that she held herself above the law. He relates how in AD 16 Lucius Calpurnius Piso the Augur, disgusted with "the corruption of the courts, the bribery of the judges, the cruel threats of accusations from hired orators" sued Urgulania. She refused his summons, and instead travelled to the imperial palace where Livia agreed to issue a statement against Piso's actions. Livia called Tiberius who had guards come and protect them, which forced Piso to go to them instead of the court. Livia paid a settlement and the matter was closed. Tacitus recounts a second trial where Urgulania was called as a witness; she demanded that the praetor take her deposition in her own home, rather than have her attend the court. Even the vestal virgins did not have this privilege. Taylor offers an incident illustrating how warmly Urgulania felt towards the empress. The fasti of Trebula Suffenas, where the Plautii Silvani had their ancestral home, tells of Urgulania celebrating Livia's birthday in AD 24 by sponsoring a banquet for the decuriones and Augustales and a gladiator show for the common people. Taylor notes, "This is the only known municipal record of a celebration of Livia's birthday." However, it is worth drawing attention to the fact that in AD 24, Urgulania's grandson (Marcus Plautius Silvanus) had murdered his (probably third) wife, Apronia, by throwing her from a window and a little later, the future Emperor Claudius divorced her granddaughter, Plautia Urgulanilla, for adultery and implication in the murder. The celebration was therefore most likely an attempt to save the family name, rather than an expression of affection. When Apronia was found dead in their home, apparently pushed from a great height, Tiberius himself came to investigate the crime scene, and found the bedroom showed signs of struggle. Silvanus was therefore implicated, though he tried to claim that he had been asleep when the death occurred, and that she had committed suicide. Before the trial could begin, Urgulania (perhaps at Livia's behest) sent her grandson a dagger. He used it on himself, saving himself (and her) the disgrace of being convicted of murder. It was after his death that his ex wife Fabia Numantina was accused of cursing him, but this accusation was dismissed. The murder had a roll on effect when Claudius divorced Urgulania's grand daughter Urgulanilla due to a possible role in the murder of Apronia, though she was also accused of adultery with a freedman. Five months after the divorce, she gave birth to a daughter, Claudia, whom Claudius refused to acknowledge.