Кіріспе

1943 жылы түсірілген америкалық фильм. "Нацистердің шабуылы" – Франк Капраның "Не үшін күресеміз?" атты пропагандалық фильмдер сериясының екінші фильмі. 1943 жылы шыққан бұл фильм Германияны 1863 жылы Отто фон Бисмарк бастаған және нацистердің соңғы көрінісі болған агрессивті мүдделерге ұмтылған мемлекет ретінде көрсетеді.

Бесінші бағанның қызметі

Фильмнің келесі назары батыс демократияларын фашистік ұйымдар арқылы – Бельгиялық Рексистер, Француздық От Кресті, Конрад Хенлайнның Судет неміс ұлттық социалистік партиясы, Британдық Фашистер Одағы және Германия-Америка Бунды арқылы әлсіретуге бағытталған. Осы уақытта Германияда нацистер зор қарулану процесін бастайды. Германия өзінің аумақтық кеңеюін Австрияны бірінші нысана етіп бастайды, бұл Гитлер үшін "толыққанды басып алу сынағы" болды. Одан кейін ол Хенлайн басқаратын Судет "марионеткаларын" Чехословакияны әлсірету үшін және соғыстан қашуға тырысатын Ұлыбритания мен Францияның көмегімен Судет аймағын аннексиялау үшін пайдаланады. Гитлердің осы аннексияларды өзін-өзі анықтау қағидасымен ақтауы, одақтас жаққа толық адал болған Адмирал Честер Нимиц, Генри Дж. Кайзер, Венделл Уилки және сенатор Роберт Вагнер сияқты көрнекті неміс-американдықтарға сілтеме жасау арқылы әжуаланады.

Польшаға шабуыл

Фильм көптеген қателіктермен суреттелген Польшаға шабуылмен аяқталады. Екі жақтың арасындағы үлкен айырмашылыққа баса назар аударылады. Германияның 5000 заманауи танкісі бар, Польшаның 600 ескірген үлгісіне қарсы, ал Люфтваффеде 6000 заманауи моноплан бар, Польшаның әуе күштері 1000-нан аз ұшаққа қарсы, олардың көпшілігі ескірген биплан. Сондай-ақ, анимация поляк армиясының бірліктері қалай қоршалып, жойылғандығын графикалық түрде көрсетеді. Фильмде Польшаның әуе күштерінің көпшілігі жерде жойылып, Польша армиясы атты әскерге қатты арқа сүйейтінін көрсетеді (Тухола орманы туралы аңыз қараңыз). Бұл фильмнің түсірушілері Польша науқанының егжей-тегжейін негізінен нацистік пропагандадан үйренгенін көрсетеді. Польша әскерлерінің Гел түбегіндегі табанды қарсыласы, поляк жеңілісінен кейін нацистердің кең таралған зұлымдықтары танымал. Жалпы алғанда, фильмде поляк армиясы тиімсіз, тіпті күлкілі және немістерге ешқандай зиян келтірмейді деген жалған әсер қалдырылған. Фильмде, сондай-ақ, басқыншы немістермен кеңінен ынтымақтастық жасалғаны айтылған, бірақ кімнен екенін нақтыламаған. Немістер Буг өзенінде тоқтауға мәжбүр болады, онда олар алға қарай келе жатқан Қызыл Армиямен кездеседі. Фильмде Германияның Кеңес одағымен келісімге қол қоюы туралы айтылады. Бұл келісімге Батыс Германияға қарсы одақтасу туралы кеңестердің өтініші қабылданбағаннан кейін қол қойылды және жалпы алғанда, "бұл ешқандай мағынасы жоқ" деп мәлімделеді. Фильм советтер батыс одақтастарымен одақтасып, немістерге қарсы соғысқан кезде түсірілгендіктен, фильм советтердің нацистердің шығысқа қарай алға жылжуына қарсы буферлік аймақ алу қажеттілігін ақтайды және советтердің Гитлерді тоқтату үшін Польшаға кіргенін білдіреді. Осылайша фильмде Кеңес Одағының үгіт-насихаттары қайталанады. Фильмде Польшаға советтердің басып кіруі мен оның польшалық шекара күштеріндегі шайқастары туралы немесе советтердің Польшамен жасалған бас тартпау туралы келісімін бұзғаны туралы ештеңе айтылмаған. Польшаға қарсы кеңестік қатыгездіктер де жоқ. Фильмде Гитлер батысқа қарай бұрылып, нацистік Германияға соғыс жариялаған Ұлыбритания мен Франциямен соғысуды аяқтауға, екі майдан соғысына тәуекел етуден гөрі, батыстық Еуропаға неміс шапқыншылығымен айналысатын бөлімнің үшінші бөлігіне әкеледі. Фильм 1941 жылы одақтас елдердің делегаттарына айтқан сөзінен Уинстон Черчилльдің: "Гитлер мен оның тұғыры Еуропа мен әлемге қандай қайғылы оқиғалар, қандай қорқынышты оқиғалар, қандай қылмыстар әкелді! Осы негізге Гитлер жеккөрушілікпен Еуропаның жаңа жүйесін құруға тырысады. Бірақ Гитлердің әрбір ізін, оның жұқтырған және шіріген саусақтарының әр бір дағын жер бетінен өшіріп, тазартып, қажет болса, жойып тастаудан басқа ештеңе жоқ. Жүректеріңді көтеріңдер, бәрі жақсы болады. Қайғы мен құрбандықтың тереңінен адамзат даңқы қайта туылады".

Сын

Польшалық-американдық тарихшы Миечислав Б. Бискупский оны "ұлттық рухта сөздердің, ақылға сыймас геосаяси теориялардың және тарихқа зиян келтірудің жиынтығы" деп бағалап, қатал сынады. Фильмнің тек қате ғана емес, соғыс туралы нақты фактілерді жалғандауға жасалған қасақана әрекет екенін айта келіп, оның поляктарды сәтсіздікке ұшыратқан, ал кеңестік Одақты кінәсіз құтқарушылар етіп көрсеткенін, бұл англо-американдық одақты кеңестік Одақпен байланыстыруды ақтау мақсатындағы идеологиялық қызмет екенін атап өтті.