Кіріспе
1981 жылы шыққан неміс су асты кемесі драмалық фильмі.
Das Boot («Қайық») — Вольфганг Петерсеннің сценарийін жазған және режиссерлік еткен, Гюнтер Рорбах продюсерлік еткен, Жюрген Прохнов, Герберт Гронмейер және Клаус Венманн ойнаған 1981 жылғы Батыс Германия соғыс фильмі. Ол театрлық көрсетілім (1981) және телесериал (1985) түрінде шықты. Сонымен қатар, бірнеше түрлі үй видео нұсқалары, сондай-ақ Петерсен бақылаған режиссерлік кесуі (1997) жарық көрді. Лотар Гюнтер Бухгеймнің 1973 жылғы неміс романының бейімделуі, ол U 96 кемесіндегі өзінің тәжірибесіне негізделген, 1940 жылы басталды. Фильм Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өтеді және U 96 мен оның экипажы Атлантика шайқасындағы қауіпті патрульге шығуын көрсетеді. Онда соғыстың қызығы да, нәтижесіз іздеудің көңілсіздігі де бейнеленген. U қайықтарында қызмет ететін адамдар өз жолдастары мен елі үшін бар күштерін салуға тырысқан қарапайым адамдар ретінде көрсетілген. Дамыту жұмысы 1979 жылы басталды. Фильм тоқтатылуға жақын болған үш жыл бұрын бірнеше американдық режиссерлер қарастырылды. Өндіріс кезінде 1941 жылы Бухгеймнің патрулі кезінде U 96 кемесінің нақты капитаны, сондай-ақ соғыста Германияның ең табысты U қайық «тоннаж шебері» Генрих Леман Виленброк және U 219 кемесінің бұрынғы бірінші офицері Ханс Йоахим Круг кеңесшілер болып жұмыс істеді. Петерсеннің мақсатының бірі көрермендерді «ақыл-ойының шегіне саяхатқа» (фильмнің неміс тіліндегі слоганы Eine Reise ans Ende des Verstandes) бастап, «соғыстың мәнін» көрсету болды. 32 миллион неміс маркасы бюджетпен (шамамен 18,5 миллион доллар, 1982 жылы 32,0 евроға тең) шығарылған бұл фильм неміс киносындағы ең қымбат фильмдердің қатарына жатады, бірақ ол коммерциялық сәттілікке жетіп, бүкіл әлем бойынша 85 миллион долларға жуық табыс тапты (2020 жылы 220 миллион долларға тең). Columbia Pictures АҚШ-та неміс және ағылшын тілдерінде дубляжданған нұсқаларын Triumph Classics лейблі арқылы шығарды, ол 11 миллион доллар табыс әкелді. Das Boot оң пікірлер алды және алты «Оскар» сыйлығына ұсынылды; олардың екеуі (ең үздік режиссер және ең жақсы бейімделген сценарий) Петерсеннің өзіне бұйырды. Ол сондай-ақ BAFTA және DGA сыйлықтарына ұсынылды.
Сюжет
Лейтенант Вернер 1940 жылы U 96 кемесімен соғысқа қатысты. Ол кеме капитаны мен бас инженерімен француздық бордельге барады, онда экипаждың бір бөлігімен танысады. Томсен, тағы бір капитан, Ritterkreuz орденін алғандығын тойлау үшін мас күйде сөз сөйлейді, онда Адольф Гитлерді қынжырлайды. Келесі күні таңертең U 96 Ла-Рошель портынан шығады, ал Вернерге қайықтың ішін көрсетіп береді. Уақыт өте келе ол жаңа экипаж мүшелері мен тәжірибелі ветерандар арасындағы идеологиялық айырмашылықтарды байқайды, әсіресе соғысқа қатысты ашулы және цинизмге толы капитанды. Вернер сияқты жаңа келгендер экипаждың қалған бөлігінен қорғаушылық күшті байланысқа ие. Бір нацистік офицер, 1 WO (бірінші [күзет] офицері), нацистік көзқарастары мен экипаждың барлығы қолданатын жалғыз жуынатын бөлмені ұзақ пайдалануы салдарынан басқаларға ұнамайды. Көп күндік жалықтырудан кейін экипаж басқа бір U-кеменің жау конвойын тапқанын естіп қуанады, бірақ оларды британдық эсминецке көріп, тереңдік бомбаларымен шабуылдайды. Олар жеңіл зақыммен құтылады. Келесі үш апта Солтүстік Атлантикадағы қатал дауылға төтеп берумен өтеді. Бірқатар қайғылы оқиғадан кейін көңіл күйі төмендейді, бірақ экипаж Томсеннің кемесімен кездейсоқ кездесу арқасында уақытша көтеріледі. Дауыл аяқталғаннан кейін U-кеме британдық конвойға тап болып, үш торпеданы бірден атып, екі кемені батырады. Оларды жойғыш байқайды және сынақ тереңдігіне сүңгіп кетуге мәжбүр болады, бұл су асты кемесінің ең жоғары шегі. Соңғы шабуыл кезінде бас машинист Иоганн үрейленеді және оны ұстап тұруға тура келеді. Кеме ауыр зақым алады, бірақ түн құлпыратын кезде қауіпсіз су бетіне шығады. Олар торпедалаған британдық танкер әлі де отпен жанады, сондықтан оны тағы да торпедалайды, бірақ кемеде теңізшілердің бар екенін біледі. Экипаж қорқынышпен теңізшілер кемеден секіріп, оларға жүзіп келе жатқанын көреді. Тұтқындарды қабылдауға ниеті де, мүмкіндігі де жоқ капитан кемені кері шегінуге бұйрық береді. Шаң жұтқан U-кеме экипажы Рождествоға дейін Ла-Рошельге оралуды аңсады, бірақ кеме Италияның Ла-Специя қаласына баруға бұйрық алады, бұл Гибралтар бұғазынан өтуді білдіреді, ол Корольдік теңіз күштерімен қатты қорғалған аймақ. U-кеме бейтарап, бірақ Остік державаларға жақын Испаниядағы Виго портында түнгі құпия кездесу өткізеді, SS Weser кемесімен, Германияның интернатталған сауда кемесімен, U-кемелерін жасырын түрде отынмен, торпедалармен және басқа да жабдықтармен қамтамасыз етеді. Су астындағы кемешілер олар үшін дайындалған сәнді кешкі ас кезінде орынсыз көрінеді, бірақ Weser кемесінің ынталы офицерлері оларды жылы қарсы алады және олардың ерліктері туралы естігісі келеді. Капитан неміс консулдығының елшісінен Вернер мен бас инженерді Германияға қайтару туралы өтініші қабылданбағанын біледі. Экипаж қайта жабдықтауды аяқтап, Италияға жолға шығады. Гибралтар бұғазына абайлап жақындағанда, суға түсуге дайын тұрғанда, британдық истребитель шабуыл жасап, кемені ауыр зақымдайды, навигатор Кричбаумды жарақаттайды. Капитан кемені толық жылдамдықпен Солтүстік Африка жағалауына қарай тікелей оңтүстікке бұруға бұйрық береді, кемені жоғалтса да экипажын құтқаруға бейім. Британдық әскери кемелері оқ жаудыра бастайды және олар суға сүңгіп кетуге мәжбүр болады. Тегістеуге тырысқанда кеме жауап бермейді және қысымнан қысылып қалмас бұрын, 280 метр тереңдікте теңіз түбіне түседі. Экипаж оттегі бітіп қалғанша көптеген жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін жан сала жұмыс істейді. 16 сағаттан кейін олар балласттық резервуарларын толтырып, су бетіне шыға алады және қараңғылықта Ла-Рошельге қарай аңшылдап жүреді. Экипаж Рождество қарсаңында Ла-Рошельге жеткенде шаршап қалады. Кричбаумды күтіп тұрған жедел жәрдемге алып шыққаннан кейін көп ұзамай британдық ұшақтар ғимараттарды бомбалап, жарақаттады немесе көп адам өлтірді. Ульман, Йохан, екінші күзетші офицер және Бибельфоршерлер қаза табады. Френссен, Бутсман Лампрехт және Хинрих жараланады. Рейдтен кейін Вернер бас сауғалаған подлодка бункерінен шығып, шрапнельден ауыр жарақат алған капитанның кеме айлағында батып бара жатқан подлодкасын көріп отырғанын көреді. Кеме су астында жоғалып кеткенде, капитан құлап, қайтыс болады. Вернер оның денесіне асығып, көз жасын төгіп, аяусыз жағдайды бақылайды.
Актерлік құрам
Юрген Прохнов – капитан-лейтенант (қысқаша "Калейн"), сонымен қатар экипажы "Der Alte" ("Қарт") деп те атайды: 30 жастағы, соғысқа қатыгез, бірақ жақсы жүректі және мейірімді теңіз ардагері. Вернерге экипаж мүшелерінің көпшілігі балалар екендігіне шағымданады. Ашық түрде нацизмге қарсы, соғысқа ашулы және сыншыл, соғыстың қалай жүргізіліп жатқанына ашық сын айтады. Герберт Грёнемер – лейтенант (ансинг) Вернер, соғыс тілшісі: Надан, бірақ адал, ол экипажбен бірге теңізге фотосуреттер түсіру және сапар туралы баяндау үшін жіберілді. Вернерді тәжірибесіздігі үшін мазақтайды, ал ол U-кемедегі қызметтің қорқынышты жағдайларын бірте-бірте таниды. Клаус Венман – бас инженер (Литер Инженер немесе ЛИ, шені: оберлейтенант): Тыныш және құрметке ие адам. 27 жасында, капитаннан басқа ең үлкен экипаж мүшесі. Әйелінің тағдырынан мазасыз, әсіресе Кёльнге жасалған британдық әуе шабуылы туралы естігеннен кейін. Екінші маңызды экипаж мүшесі, ол суға түсу операцияларын бақылайды және жүйелердің дұрыс жұмыс істеп жатқанына көз жеткізеді. Хьюбертус Бенгш – бірінші күзет офицері (I. WO, шені: оберлейтенант): Кітап бойынша офицер, жас, қызу нацист және жеңіске сенеді. Өзін төмен ұстайды және киім-кешегін және сыртқы келбетін сақтауға тырысатын жалғыз экипаж мүшесі, ал қалғандары U-кеме салт-дәстүрі бойынша сақал қояды. Мексикада өскен, оның ағалары плантация иелері болған. Оның неміс никесі британдық әуе шабуылынан қаза тапты. Ол күндерін әскери дайындық және басшылық туралы ойларын жазумен өткізеді. Қайық Гибралтар маңында су астында қалып қалғанда, ол пессимистікке ұшырап, нацистік идеялардан бас тарта бастайды, күнде қырқуды тоқтатып, әрқашан киім кимейді. Мартин Семмелрогге – екінші күзет офицері (II. WO, шені: оберлейтенант): Әдепсіз, күлкілі офицер. Ұзындығы қысқа, қызыл шашты және берлин диалектісімен сөйлейді. Оның міндеттерінің бірі – базадан келген хабарларды Энигма машинасымен шифрлау. Бернд Таубер – Оберштурман ("Басты рульбасар") Крихбаум: Навигатор және 3-ші күзет офицері (III. WO). Әрдайым капитанға күмәнданады және сапар кезінде ынтасы жоқ, конвой шабуылға тым алыс болғанда ашуланбайды. Крихбаумның төрт ұлы бар, тағы біреуі жолда. Эрвин Ледер – Обермашинист ("Басты механик") Йоханн, сонымен қатар "Дас Геспенст" ("Жан" деп те аталады): U 96 қозғалтқыштарына деген құштарлығы бар. Йохан екі эсминецтің шабуылы кезінде уақытша психикалық күйзеліске ұшырайды. Гибралтар маңында қайық су астында қалып қалғанда, судың ағып кетуін тоқтату үшін батыл жұмыс істеп, өзін өтеуге қабілетті. Төменгі Австрия диалектісінде сөйлейді. Мартин Мей – Фенрих (Аға кадет) Ульман: Жүкті француз никесі бар жас офицер (француз партизандары оны сатқын деп санайды) және оның қауіпсіздігі туралы алаңдайды. Вернермен байланыса алатын экипаж мүшелерінің бірі; Вернер су асты кемесінен кетуге бұйрық бергенде, Вернер Ульманның махаббат хаттарын жеткізуді ұсынады. Хайнц Хойниг – Маат (Подчиновник) Хинрих: Радиомен, сонар контроллері және кеменің жауынгерлік дәрігері. Ол нысананың жылдамдығын және бағытын, сондай-ақ жаудың эсминецтерін өлшейді. Хинрих – капитанмен жақын қарым-қатынастағы бірнеше адамның бірі. Уве Оксенкнехт – Бутсман ("Боутсвайн") Лампрехт: Вернерге U 96-ны көрсетіп, торпеда түтікшелерін ату мен қайта жүктеуді бақылайтын қатал бас сержант. Радиодан команданың көпшілігі қолдаған футбол командасы (Шальке 04) матчтан жеңіліп бара жатқанын естігеннен кейін ол ренжіді және олар "финалға ешқашан шыға алмайды" деді. Клод Оливер Рудольф – Арио рөлінде: Дюфтеге сұм әйелге үйленетінін айтып, оларды күлдіру үшін Дюфте нікесінің суреттерін шашып жүрген мықты механик. Сондай-ақ, мини-сериалда көрсетілгендей, Бибельфоршерлерге деген жаман қарым-қатынасы бар. Ян Федер – Маат (Петро) Қажы: Тағы бір теңізші (күзет офицері және суға түсу ұшақтары операторы), дауыл кезінде су асты кемесінен құлап қалады. Федер бірнеше қабырғасын сындырып, ауруханаға жатқызылды. Ральф Рихтер – Маат (Подчиновник) Френссен: Қажының ең жақсы досы. Пилигрим мен Френссен әзіл-оспақ айтып, әңгімелесуді жақсы көреді. Йоахим Бернхард – Bibelforscher ("Киелі кітап зерттеушісі", сонымен қатар қазіргі неміс терминдері Ехоба куәгерлерінің мүшесі): Киелі кітапты үнемі оқып тұратын өте жас діни теңізші. Гибралтар бұғазының түбінде қайық қалып қалғанда, ол жөндеуге емес, дұға оқығаны үшін Ариомен ұрысқан. Оливер Стритцель – Швалле: Ұзын бойлы, денелі, сары шашты торпедашы. Жан Клод Хоффман – Бенджамин: Суға түсу ұшақтары операторы болып жұмыс істейтін қызыл шашты теңізші. Лутц Шнелль – Дюфте: Келе жатқан никесі үшін және мүмкін қате ұшақ көргендігі үшін мазақталған теңізші. Конрад Беккер – Бёкстигель: Хинрих краб шақыруынан алғаш рет сұраған Веналық теңізші. Отто Зандер – капитан-лейтенант Филипп Томсен: Мастыққа және соғысқа байланысты психикалық ауруға шалдыққан U-кеме командирі, "Ескі гвардия" мүшесі. Ол таныстырылғанда, өте масты және француз борделі сахнасында Ұитлерді қысқаша мазақтайды. (DVD-нің "Режиссерлік кескінінде" Петерсеннің айтуынша, сахнаны түсірген кезде Зандер шынымен масты болған.) U 96 кемесі кеткеннен кейін Томсен қайтадан жұмысқа тартылады және екі су асты кеме Атлант мұхитының ортасында кездеседі, дауылдан жолдан бұрылып кетеді. Бұл капитанды алаңдатады, өйткені бұл блокада тізбегінде үзіліс бар екенін білдіреді. Кейін байланыса алмағаннан кейін Томсеннің кемесі жоғалып кеткені белгілі болады. U 96 конвойді ұстап алғанда, эскортсыз екенін көреді, капитан олар басқа кемені қуалап бара жатыр деген қорытындыға келеді; бұл кеме, әдетте Томсендікі. Гюнтер Лампрехт – Весер кемесінің капитаны: Весер қайта жабдықтау кемесіндегі ынталы офицер. Ол кемеге кіргенде бірінші күзет офицерін капитан деп қателеседі. Қызу нацист, ол соғысу мүмкін болмағанына наразы, бірақ экипажға дайындалған тамақ пен кеменің "ерекшеліктерімен" мақтанады. Скай дю Монт – Весер кемесіндегі офицер (атаусыз).
Өндіріс
1941 жылдың соңында соғыс тілшісі Лотар Гюнтер Бухгейм 1940 жылы құрылған U 96 қайығына қосылды. Ол Атлант шайқасы кезінде қайықтың жетінші патруліне қатысты. Оның міндеті – қайықтың іс-қимылын суретке түсіріп, сипаттау болды. 1973 жылы Бухгейм соғыс жылдарындағы тәжірибесіне негізделген "Дас Бут" (Кеме) атты роман жариялады, ол "Лейтенант Вернер" баяндаған, құрастырылған автобиографиялық туынды. Бұл роман соғыс тақырыбындағы ең көп сатылған неміс көркем әдебиетіне айналды. Фильмнің түсірілімі 1976 жылы басталған. Бірнеше американдық режиссерлер қарастырылды, ал "Калеун" (Kapitänleutnant) рөлін Роберт Редфорд ойнауы тиіс болды. Бірақ түрлі тараптар арасында келіспеушіліктер туындап, жоба тоқтатылды. Тағы да Голливудта басқа американдық режиссерлерді қарастырып, осы жолы Пол Ньюманды "Калеун" рөліне бекітуге тырысты. Алайда, бұл әрекет техникалық қиындықтарға байланысты сәтсіз аяқталды, мысалы, дауыл кезінде теңізде екі неміс суасты қайығының жақын қашықтықтағы кездесуін қалай түсіру керектігі мәселесі шешілмеді. "Дас Бут" фильмінің түсірілімі екі жылға созылды (1979–1981) және сол кездегі ең қымбат неміс фильмі болды.
Жинақтар мен үлгілер
Бірнеше түрлі жиынтықтар қолданылды. VIIC типті қайықтың екі толық өлшемді макеті салынды, біреуі сыртқы сахналарда су үстіндегі бөлікті бейнелеу үшін, ал екіншісі ішкі сахналар үшін қозғалыс платформасында (гидравликалық гимбал) орналасқан цилиндрлі құбыр болды. Макеттер Чикагодағы Ғылым және өнеркәсіп мұражайындағы U қайығының жобалары бойынша жасалды. Сыртқы макет кішкентай қозғалтқышпен жүретін, Францияның Ла-Рошель қаласында орналасқан және өзінің тарихы бар қабықша болды. Бір күні түсірілім тобы оны суда тұрған жерінен тексеруге келгенде, оның жоғалып кеткенін көрді. Біреулер ұжымға америкалық кинорежиссердің осы аймақтағы өзінің түсірілімі үшін макетті жалға алғанын еске салмаған. Бұл режиссер Стивен Спилберг еді, ал ол түсіріп жатқан фильм – "Жоғалған жәшіктің іздеушілері". Бірнеше аптадан кейін түсірілім кезінде макет дауылда жарылып, батып кетті, қайта құрастырылып, соңғы сахналарда қолданылды. Толық өлшемді макет Гибралтардағы су бетіндегі сахналарда пайдаланылды; шабуылдаушы ұшақтар (North American T 6 Texan / Harvard ұшағы) және ракеталар нақты болды, ал британдық кемелер модельдер еді. Бастион мұнарасының макеті Мюнхендегі Bavaria студиясының су резервуарына орналастырылды, ол қайықтың сыртқы пішінінің толық көрінісін қажет етпейтін сыртқы сахналар үшін қолданылды. Сыртқы макетте немесе бастион мұнарасында түсірілім кезінде актерлердің үстінен суық су шашыратылып, толқындардың соққысын имитациялады. Су астындағы сахналар үшін жартылай өлшемді толық корпусқа ие жұмыс істейтін модель қолданылды, сондай-ақ кейбір су үстіндегі сахналар үшін, әсіресе дауылды теңізде басқа U қайығымен кездесу үшін. Резервуар британдық теңізшілердің кемеден секіру сахналарына да пайдаланылды; осы сахналар үшін танкердің корпусының шағын бөлігі салынды. Түсірілім кезінде актер Ян Федер (Пилгрим) U қайығының үстінде тұрғанда көпірден құлап түсетін сахна болды. Құтқару сахнасы кезінде Бернд Таубер (бас штурман Кричбаум) екі қабырғасын сындырып алды. Көптеген адамдар бұл оқиғаның Ян Федердің қабырғасын сындырғаны туралы әңгімелерге себеп болды. Ішкі U қайығының макеті еденнен бес метр биіктікте орнатылып, гидравликалық құралдар арқылы 45 градусқа дейін шайқалып, еңкейтіліп, тереңдік бомбаларының шабуылын имитациялау үшін күшті қозғалды. Петерсен U қайығының құрылымдық егжей-тегжейіне ерекше мән бергенін мойындады, жиынтықтағы "әрбір бұранданың" екінші дүниежүзілік соғыста қолданылған U қайығындағылардың нақты көшірмесі екенін айтты. Оған Лотар Гюнтер Бухгеймнің тарихи U 96 қайығымен жасаған саяхаты кезінде түсірген көптеген фотосуреттері көмектесті, олардың кейбіреулері оның 1976 жылғы "U Boot Krieg" ("U қайық соғысы") кітабында жарияланды. Түсірілім барысында актерлерге күн сәулесіне шығуға тыйым салынды, осылайша миссиялары кезінде күнге сирек шыққан адамдардың бозғылт түсін жасауға тырысты. Актерлер кемеде жылдам қозғалуды үйрену үшін қарқынды жаттығулардан өтті.
Арнайы камера
Көптеген интерьер кадрлары оператор Йост Ваканоның жобалаған қолда ұсталатын Arriflex камерасымен түсірілді, бұл қайықтың тығырық атмосферасын жеткізу үшін жасалды. Оның тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін екі гироскобы болды, бұл Steadicam-нен өзгеше және кіші масштабтағы шешім болды, соның арқасында оны қайықтың макетінің ішінде еркін тасымалдауға болады.
Тарихи ақиқат
Вольфганг Петерсен фильмді Бухгеймнің сол аттас романы негізінде жасаған, бірақ сюжет пен кейіпкерлерге бірнеше өзгерістер енгізген. 1941 жылдың күзінде Бухгейм капитан-лейтенант Генрих Леман Вилленброк пен U 96 экипажына Атлантика шайқасындағы жетінші патрульде қосылды. Шабуылдан кейін шлюп оқиға орнына жетіп, U 96 кемесін су астына мәжбүрледі. "У" қайығы 27 тереңдік зарядының шабуылынан зақымсыз құтылды. Келесі күні U 96 тағы екі эскорт кездестірді, бірақ қайтадан қашып құтылды. U қайығы қараша айында Солтүстік Атлантикада "Störtebecker" және "Benecke" топтарының құрамында патрульдеді, содан кейін 27 қарашада Испанияның бейтарап порты Вигоға жасырын кірді және қайта жабдықталды. Вигодан шыққаннан кейін U 96 Жерорта теңізіне өту үшін Гибралтар бұғазына бағыт алды. Алайда, 30 қарашаның кешкі уақытында U қайығы 812 әскери-әуе эскадрильясының "Fairey Swordfish" ұшағынан байқалды және ұшақтан тасталған екі бомбадан ауыр зақым көрді. Мақсатына жете алмаған U 96 Сент-Назер портына бет алды. Жолда ол Оңтүстік Америкадан еврей босқындарын голландтың Кюрасао колониясына жеткізіп, Бразилия оларға кіруден бас тартқаннан кейін қайтып келе жатқан испандық "Cabo De Hornos" кемесімен кездесті. U 96 торпедасы өткеннен кейін кеме тоқтатылып, құжаттары тексерілді. 1941 жылдың 6 желтоқсанында, 41 күн теңізде болғаннан кейін U 96 Сент-Назерге оралды, бір кемені батырған. Фильмде 40 адамдық экипаждың ішінде бір ғана жақтас нацист бар, атап айтқанда бірінші қарауыл офицері (бір сахнада әжуалы түрде "Біздің Гитлер жастарының басшысы" деп аталады). Қалған офицерлер бей-жай немесе ашық түрде нацизмге қарсы (капитан). Сайыпқырандар мен сержанттар саяси көзқарасы жоқ деп бейнеленген. Өзінің "Темір қабірлер" кітабында бұрынғы U қайығының командирі Герберт А. Вернер теңізшілерді партияға адалдығы бойынша іріктеу процесі соғыстың соңында ғана (1943 жылдан бастап) басталғанын, U қайықтары көп шығынға ұшырағанда және мораль төмендегенде айтқан. Мұндай күмән деңгейі болған да, болмаған да мүмкін. "Das Boot" фильмін қолдау ретінде U қайықтары тарихшысы Майкл Ганнон U қайықтар флоты неміс қарулы күштерінің ең аз жақтас бөлімі болғанын мәлімдейді. Роман мен фильмнің соңы шындықтағыдан әлдеқайда қараңғы: U қайығы портқа оралады, бірақ кейін әуе шабуылы кезінде көптеген экипаж мүшелері қаза табады немесе жараланады. Шындығында U 96 соғыстың соңына дейін аман қалды, оның көптеген жоғары офицерлері де аман қалды. Экрандағы тағдырына ұқсас, ол 1945 жылдың наурыз айында Вильгельмшавендегі кемежайда одақтас бомбалаушыларымен батырылды. Фильмнің басы мен соңы Ла-Рошель портында болғанымен, бұл тарихи фактілерге сәйкес келмейді. Ла-Рошельдегі су асты кемелерінің базасы 1941 жылдың қарашасына дейін жұмыс істемеді, ал фильм түсірілген кезде порттың суы тартылып кеткен. Сент-Назер романда қолданылған база болды және 1941 жылдың соңында U 96 онда орналасқан, ал фильм Ла-Рошельге ауыстырылды, өйткені оның сыртқы түрі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп өзгермеген. Сонымен қатар, 1941 жылдың соңы мен 1942 жылдың басындағы британдық бомбалаушыларының ешқайсысы Ұлыбританиядағы базалардан Ла-Рошельді бомбалауға жеткілікті қашықтықта болған жоқ.
In the film, there is only one ardent Nazi in the crew of 40, namely the First Watch Officer (referred to comically in one scene as Unser Hitlerjugendführer or "Our Hitler Youth Leader"). The rest of the officers are either indifferent or openly anti Nazi (the Captain). The enlisted sailors and NCO are portrayed as apolitical. In his book Iron Coffins, former U boat commander Herbert A. Werner states that the process of selecting naval personnel based on their loyalty to the party only occurred later in the war (from 1943 onward) when the U boats were suffering high casualties and when morale was declining. Such a degree of skepticism may or may not have occurred. In support of Das Boot on this subject, U boat historian Michael Gannon maintains that the U boat navy was one of the least pro Nazi branches of the German armed forces. Both the novel and the film had a much darker ending than in reality, where the U boat returns to port only to be destroyed during an air raid with many of her crew killed or wounded. In reality, U 96 survived almost to the end of the war, the majority of her senior officers surviving as well. Similarly to its on screen fate, it was sunk by Allied bombers at its berth in Wilhelmshaven in March 1945. Even though the beginning and the end of the film occur in the port of La Rochelle, it does not correspond historically. The submarine base in La Rochelle was not functional before November 1941, and at the time of the film the port was dried up. While Saint Nazaire was the base used in the novel and where U 96 was based at in late 1941, the film was changed to La Rochelle because its appearance had not changed to such a large degree in the years since World War II. Moreover, none of the British fighter bombers of late 1941 to early 1942 had the range to bomb La Rochelle from bases in Great Britain.
Шығару
Фильм 1981 жылдың 17 қыркүйегінде көрсетілімге түсіп, Батыс Германиядағы ең кең таралған көрсетілім болып, 220 кинотеатрда ойнады және алғашқы екі аптада рекордтық 5 176 000 долларлық табыс әкелді. Фильм АҚШ-та 1982 жылдың 10 ақпанында көрсетілді.
Саундтрек
Саундтректің Клаус Долдингер жазған және өндірген ерекше бас мелодиясы, 1991 жылы неміс рейв тобы U96 ремикстелген "техно нұсқасын" жасағаннан кейін жеке өмірге ие болды. "Das Boot" тақырыпты әні кейіннен халықаралық хитке айналды. Ресми саундтректе Рина Кетти орындаған "J'attendrai" әнінен басқа, тек Дольдингердің композициялары ғана бар. "The Director's Cut" нұсқасы шыққаннан кейін жарық көрген саундтрек ("Filmmusik") құрамында "J'attendrai" жоқ. Фильмде естілген, бірақ альбомға енбеген әндер: Розита Серрано орындаған "La Paloma", "Erzherzog Albrecht Marsch" (танымал әскери марш), Қызыл Армия хоры орындаған "It's a Long Way to Tipperary", "Heimat, Deine Sterne" және "Westerwaldlied" (ән).
Жалғасы
2018 жылы сол атпен, әр түрлі актерлермен телесериал түрінде жалғасы шықты. Оқиғасы түпнұсқа фильм аяқталғаннан кейін тоғыз ай өткен соң басталады және екі бағытқа бөлінеді: бірі құрлықта, екіншісі тағы бір U-кемесі мен оның экипажының басынан өткен оқиғаларды көрсетеді. Түпнұсқа фильм сияқты, сериал да Лотар Гюнтер Бухгеймнің 1973 жылғы "Das Boot" кітабы негізінде жасалған, бірақ Бухгеймнің 1995 жылғы "Die Festung" атты жалғасынан алынған қосымша материалдар да бар.