Кіріспе
1940 жылғы америкалық фильм, Чарли Чаплиннің туындысы. "Ұлы диктатор" – 1940 жылғы америкалық соғысқа қарсы саяси сатиралық қара комедия, британдық комедиан Чарли Чаплиннің өзге фильмдерінің дәстүрін жалғастыра жазылған, режиссерлік еткен, продюсерлік жасаған, музыкасын жазған және басты рөлдерді ойнаған фильм. Үнсіз фильмдерді дыбысты фильмдер дәуірінде де түсіре берген жалғыз голливудтік режиссер болғандықтан, Чаплин бұл фильмін өзінің толыққанды дыбысты фильмдерінің біріншісі етіп жасады. Чаплиннің фильмі Германия мен Италия диктаторлары Адольф Гитлер мен Бенито Муссолиниді, фашизмді, антисемитизмді және нацистерді қатаң айыптайды. Фильм тұңғыш рет көрсетілген кезде АҚШ нацистік Германиямен бейбіт қарым-қатынаста болды және Екінші дүниежүзілік соғыстың басында бейтараптық саясатын ұстанды. Чаплин екі басты рөлді де сомдайды: қатыгез фашистік диктатор және қуғынға ұшыраған еврей шаштаразы. "Ұлы диктатор" көрермендер арасында үлкен сұранысқа ие болып, Чаплиннің ең табысты коммерциялық фильміне айналды. "Ұлы диктатор" бес "Оскар" сыйлығына ие болды: "Ең үздік фильм", "Ең үздік актер", "Ең үздік сценарий", "Ең үздік қосалқы актер" (Джек Оки үшін) және "Ең үздік музыка" (оригиналды музыка). 1964 жылғы өмірбаянында Чаплин, егер ол нацистік концлагерьлердегі қорқыныштың нақты ауқымын білген болса, бұл фильмді түсіре алмас еді деп мәлімдеді.
The Great Dictator is a 1940 American anti war political satire black comedy written, directed, produced, scored by, and starring British comedian Charlie Chaplin, following the tradition of many of his other films. Having been the only Hollywood filmmaker to continue to make silent films well into the period of sound films, Chaplin made this his first true sound film. Chaplin's film advanced a stirring condemnation of the German and Italian dictators Adolf Hitler and Benito Mussolini, as well as fascism, antisemitism, and the Nazis. At the time of its first release, the United States was still at peace with Nazi Germany and neutral during what were the early days of World War II. Chaplin plays both leading roles: a ruthless fascist dictator and a persecuted Jewish barber. The Great Dictator was popular with audiences, becoming Chaplin's most commercially successful film. The Great Dictator was nominated for five Academy Awards – Outstanding Production, Best Actor, Best Writing (Original Screenplay), Best Supporting Actor for Jack Oakie, and Best Music (Original Score). In his 1964 autobiography, Chaplin stated that he could not have made the film if he had known about the true extent of the horrors of the Nazi concentration camps at that time.
Сюжет
1918 жылы Батыс майданында Орталық державалардың атынан соғысқан еврей сарбазы, жарақат алған ұшқыш командир Шульцтің өмірін қаһармандықпен сақтайды. Ол Томанияның жеңісін қамтамасыз ететін құнды құжаттарды алып жүреді. Бірақ отын таусылғаннан кейін ұшақ ағашқа шағылып, сарбаз жадын жоғалтады. Құтқарылғаннан кейін Шульцке Томанияның Одақтас күштерге ресми түрде тәуелдікке берілгені хабарланады, ал еврей сарбазы ауруханаға жеткізіледі. Жиырма жыл өткен соң, әлі де есін жоғалтқан еврей сарбазы бұрынғы мамандығына – геттодағы шаштараздыққа қайта оралады. Геттоны енді Шульц басқарады, ол Томания режимінде жоғары лауазымға көтеріліп, қатал Аденоид Гинкельдің диктатурасын құрған. Шаштараз көрші қыз Ханнаға ғашық болады, және олар әскери күштердің қудалауына қарсы тұруға тырысады. Штурмшылар шаштаразды ұстап алып, өлтіруге дайындалып жатқанда, Шульц оны таниды және тоқтатып қояды. Оны танып, Бірінші дүниежүзілік соғысты еске салғанда, Шульц шаштараздың жадын қайтаруына көмектеседі. Темірқасық арада Гинкель өзінің үлкейіп келе жатқан әскерін қаржыландыру үшін Герман Эпштейн деген еврей банкирінен ақша қарызға алуға тырысады, бұл геттоға қатысты шектеулерді уақытша жеңілдетуге мүмкіндік береді. Бірақ ақырында банкир оған ақша беруден бас тартады. Ашуға мініп, Гинкель еврейлерді тазалауға бұйрық береді. Шульц осы адамиятсыз саясатқа қарсы шығып, концлагерге жіберіледі. Ол қашып, шаштаразбен бірге геттода жасырынып қалады. Шульц еврей отбасын Гинкельді өлімге дейін шабуыл жасап өлтіруге көндіруге тырысады, бірақ Ханна оларды тоқтатып, көндіреді. Әскерлер геттоны қарап шығып, Шульц пен шаштаразды тұтқындап, екеуін де концлагерге жібереді. Ханна отбасымен бірге көршілес Остерлих елдегі жүзімдікке қашып кетеді. Гинкель Бактерия елдің диктаторы Бензино Наполонимен қай елдің Остерлихке шабуыл жасауы керектігін анықтау үшін дауласады. Екі диктатор басқыншылықты реттеу туралы келісімшартты талқылайды, сонымен бірге ағылшын горчицасы бар құмырасы бар сәнді дастарханға отырып тамақтанады. Дау қызып, тамақ соғысына айналады, ол екі ер адам да ыстық горчицаны жеп, шоктан ынтымақтасқанда ғана аяқталады. Наполонимен келісімге қол қойғаннан кейін Гинкель Остерлихке шабуыл жасауға бұйрық береді. Ханна мен оның отбасы басып кірген күштер тарапынан тұтқындалып, келген сарбаздар тобымен қоршалады. Ұрланған форма киіп, лагерден қашып, Шульц пен Гинкельге ұқсас шаштараз Остерлих шекарасына жетеді, онда Гинкельдің сөз сөйлейтінін күтіп тұрған жеңіс шеруі болып өтеді. Нағыз Гинкель азаматтық киімде қаз аулап жүргенде шаштараз деп жаңылысып, есінен танып, лагерге апарылады. Шульц шаштаразға платформаға шығып, Гинкельдің рөлін ойнауды бұйырады, себебі Остерлих астанасына жеткенде олардың өмірін сақтаудың жалғыз жолы осы. Шаштараз өмірінде ешқашан халық алдында сөйлеген емес, бірақ оның таңдауы жоқ. Ол өзінің (Гинкель ретінде) пікірін өзгерткенін жариялайды, бауырластық пен ізгі ниет туралы құмарлықпен сөйлейді, сарбаздарды бостандық үшін күресуге және демократия атынан халықты біріктіруге шақырады. Содан соң ол Ханнаға үміт сыйлайтын хабарлама жолдайды: "Көтеріл, Ханна. Адамның жаны қанаттанды, соңғы рет ол ұшуды бастады. Ол жаңбырлы желге ұшып барады, үміт нұрына, болашаққа, сізге, маған және баршамызға тиесілі дана болашаққа ұшып барады". Ханна радиодан шаштараздың дауысын естиді. Ол күннің шығысына бұрылып, серіктеріне: "Тыңдаңдар!" дейді.
Патшаның сарайдағы адамдары!
Чарли Чаплин – Аденоид Гинкель, басты қарсыласы. Гинкель – Томанияның диктаторы немесе "Пфуй" (нацистік Германияның фюрері Адольф Гитлердің пародиі) және штурмшыларымен еврейлерге шабуыл жасайды. Ол Шульцті тұтқындатып, еврей шаштаразын іздейді. Кейін Гинкельді шекара маңындағы орманнан өз сарбаздары тұтқындайды, оны еврей шаштаразы деп қателеседі. Джек Оки – Бензино Наполони рөлінде, Бактерияның Диггадичиі (Бенито Муссолини, Италияның дучесі және француз императоры Наполеон Бонапарттың пародиі). Тримборн Чаплиннің Рифенштальдың фильмін көргеннен кейін "Ұлы диктаторды" түсіруді шешкенін айтады. Фильмнің басындағы Гинкельдің неміс тіліндегі сөйлегені Гитлердің сөйлеу стилінің карикатурасы, оны Чаплин да мұқият зерттеген. Фильмді Чаплин режиссерлік етті (оның жарты ағасы Уилер Драйден режиссердің көмекшісі болды), сценарийін және продюсерлігін Чаплин жүргізді. Фильм негізінен Чарли Чаплин студиясында және Лос-Анджелес маңындағы басқа жерлерде түсірілді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың сахналары Лорел каньонында түсірілді. Музыкасын Чаплин мен Мередит Уилсон жазды. Фильм түсіру 1939 жылдың қыркүйегінде басталды (Германия Польшаға басып кіргеннен кейін, Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуымен бірге) және алты айдан кейін аяқталды. Чаплин 1930 жылдардың соңында нацистердің еврейлерге қарсы зорлық-зомбылығы мен қуғын-сүргінінің күшеюіне назар аударуды қалады, оның ауқымы оған еуропалық еврей достары мен әріптестері арқылы жеткізілді. Нацистік Германияның басқыншылық сипаты мен әскерилік бейімділігі сол кезде жақсы белгілі болды. Эрнст Любичтің 1942 жылғы "Болу немесе болмау" атты туындысы да осы тақырыптарды қарастырды және Гитлердің қателігін бейнеледі. Бірақ Чаплин кейіннен нацистердің қылмыстарының нақты көлемін білгенде, фильмді түсірмейтінін айтты. Холокосттың қорқыныштылығы белгілі болғаннан кейін, киношілер 20 жылға жуық уақыт бойы осы кезеңді сатиралық тұрғыдан көрсетуге дұрыс көзқарас пен стильді табуға тырысты. Гитлер мен оның нацистік партиясы танымал болған кезде Чаплин халықаралық деңгейде танымал болды. 1931 жылы Берлинге саяхат еткенде фанаттардың шабуылына ұшырады, бұл нацистерді ашуландырды. Оның комедиялық стилін жек көріп, "Жүдейлер сізге қарап тұр" (1934) атты кітап жариялады, онда комедиантты "тітіркендіргіш еврей акробаты" деп сипаттады (дегенмен Чаплин еврей емес еді). Чаплиннің жақын досы Айвор Монтегю комедиантқа кітаптың көшірмесін жібергенін және Чаплиннің "Диктаторды" түсіру арқылы кек алуды шешкеніне сенгенін айтады. 1930 жылдары карикатурашылар мен комедиандар Гитлер мен Чаплиннің ұқсас миысқандарына сүйенді. Чаплин өзінің "Кішкентай саяхатшы" кейіпкеріне "кешірім" беру үшін осы ұқсастықты пайдаланды. "Менің әкем, Чарли Чаплин" атты естеліктерінде Чарльз Чаплин кіші өзінің әкесінің Гитлермен ортақ екендігіне таңырқанын жазды; олар 1889 жылдың сәуір айында төртеу күннің арасында дүниеге келді және екеуі де кедейліктен қазіргі деңгейге жетті. Ол былай деп жазды: "Олардың тағдыры екі бөлек болды. Бірі миллиондаған адамды жылату, екіншісі бүкіл әлемді күлдіру еді. Әкем Гитлер туралы ойлағанда, қорқыныш пен қызығушылық сезімдері арасында қалды. "Ол – ақылсыз, мен – күлкілі адаммын. Бірақ бәрі керісінше болуы мүмкін еді". Чаплин 1938 және 1939 жылдары сюжетті дайындады және 1939 жылдың қыркүйегінде, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін алты күн өткен соң түсірілімді бастады. Фильмді түсіруді жарты жылдан кейін аяқтады. 2002 жылы фильмнің түсірілуі туралы "Саяхатшы және диктатор" атты теледокументалды фильмінде Чаплиннің үлкен ағасы Сидней түсірген фильмнің түсірілімінің жаңа кадрлары ұсынылды, онда Чаплиннің фильмнің соңына жасаған алғашқы әрекеттері көрсетілді, Францияның құлауынан бұрын түсірілген. Гитлердің фильмге реакциясы жазылмаған, бірақ басқа бір деректе ол фильмді екі рет көргені айтылады. Фильмдегі геттодағы дүкендердің терезелеріндегі жазулардың кейбіреуі Эсперанто тілінде жазылған, Гитлер бұл тілді еврейлердің неміс мәдениетін жою үшін жасаған антиұлттық жоспары деп айыптады, өйткені ол халықаралық тіл болғандықтан, оның негізін қалаушы поляк еврейі болған.
Their destinies were poles apart. One was to make millions weep, while the other was to set the whole world laughing. Dad could never think of Hitler without a shudder, half of horror, half of fascination. "Just think", he would say uneasily, "he's the madman, I'm the comic. But it could have been the other way around." Chaplin prepared the story throughout 1938 and 1939, and began filming in September 1939, six days after the beginning of World War II. He finished filming almost six months later. The 2002 TV documentary on the making of the film, The Tramp and the Dictator, presented newly discovered footage of the film production (shot by Chaplin's elder half brother Sydney) that showed Chaplin's initial attempts at the film's ending, filmed before the fall of France. Hitler's response to the film is not recorded, but another account tells that he viewed the film twice. Some of the signs in the shop windows of the ghetto in the film are written in Esperanto, a language that Hitler condemned as an anti nationalist Jewish plot to destroy German culture because it was an international language whose founder was a Polish Jew.
Қабылдау
Чаплиннің фильмі Голливудтың Гитлер туралы алғашқы пародисінен тоғыз ай өткен соң шықты, ол "Үш марқұм" тобының 1940 жылғы қаңтарда көрсетілген "You Nazty Spy!" атты қысқаметражды фильмі болды. Чаплин ұзақметражды жұмысын жылдар бойы жоспарлаған және 1939 жылдың қыркүйегінде түсірілімдерді бастады. Гитлер 1933 жылы Фриц Лангтың "Доктор Мабузедің өсиеті" атты неміс фильмінде аллегориялық түрде сыналып көрсетілген. Фильм шыққан кезде АҚШ-та жақсы қабылданды және американдық жұртшылыққа ұнады. Мысалы, "Нью-Йорк Таймс" газетінің сыншысы Босли Кроутер бұл фильмді "нағыз суреткердің керемет туындысы" және "мүмкін, ең маңызды фильм" деп атады. Фильм Ұлыбританияда да танымал болды, 9 миллион адам кинотеатрларға барды, тіпті Чаплин соғыс уақытындағы көрермендер диктатор туралы комедияны ұнатпауынан қорқып жүргеніне қарамастан. Фильм АҚШ пен Канадада 3,5 миллион доллар, ал әлем бойынша 5 миллион доллар табыс әкелді. Фильм түсірілімі кезінде британ үкіметі нацистік Германияға қатыстығымен байланысты оның Ұлыбританияда көрсетілуіне тыйым салатынын мәлімдеді, бірақ фильм шыққан кезде Ұлыбритания Германиямен соғыста болды және фильм оның айқын пропагандалық құндылығы үшін құпталып қабылданды. 1941 жылы Лондонның Уэльс принці театры Ұлыбританиядағы премьерасын көрсетті. Фильм Еуропаның көптеген бөліктерінде тыйым салынды және театр иесі Альфред Эсдейл оны көрсеткені үшін айыппұл төледі. 1945 жылы Францияда көрсетілген бұл фильм 8 280 553 көрерменмен жылдың ең танымал фильмі болды. Фильм 2008 жылы танымал француз журналы "Cahiers du cinéma" жариялаған "100 ең ұлы фильм" тізімінде 24-орынды иеленді. 2010 жылы "The Guardian" оны барлық уақыттағы ең жақсы комедиялық фильмдердің 22-сі деп санады. 2017 жылы BBC жүргізген 52 елден 253 киносыншының сауалнамасы бойынша фильм "Барлық уақыттағы 100 ең ұлы комедия" тізімінде 16-орынды иеленді. Чаплиннің өмірбаянын жазған Джеффри Вэнс өзінің "Чаплин: Кино генийі" атты кітабында фильмді жан-жақты зерттей келе, оның кино сатиралары арасындағы маңыздылығын айтады. Вэнс былай деп жазады: "Чаплиннің "Ұлы диктатор" комедия, саясат және сатираның шеберлікпен үйлесім тапқан туындысы ретінде сақталды. Бұл Чаплиннің ең саяси жұмысы және кинодағы алғашқы маңызды сатира." Вэнс сондай-ақ Германиядан қашқан босқын, бұрын нацистік Мәдениет министрлігінің кино бөлімінде жұмыс істеген адам Чаплинге Гитлердің фильмді екі рет, әр жолы жалғыз өзі көргенін айтқанын хабарлайды. Чаплин оған "Оның ойы қандай болғанын білу үшін мен бәрінен айырылар едім" деп жауап берген.
Чаплиннің "Басқалар" кейіпкері мен еврей шаштаразы
Чаплиннің бұрынғы "Трамп" кейіпкері мен фильмдегі еврей шаштараз арасындағы байланыс туралы біртұтас пікір қалыптаспаған, бірақ бағыт шаштаразды осы тақырыптың бір түрі ретінде қарастыруға ұмтылады. Француз режиссері Франсуа Трюффо кейіннен өндіріс басында Чаплиннің дыбысты фильмде "Трамп" рөлін ойнамайтынын айтқандығын атап өтті. Turner Classic Movies мәліметінше, жылдар өткен соң Чаплин "Трамп" пен шаштараздың арасындағы байланысты мойындады. Атап айтқанда, "Аты-жөні белгісіз еврей шаштаразы "Ұлы диктатордың" соңғы бейнесі болуы мүмкін бе деген пікірталас бар. Автобиографиясында шаштаразды "Шаяқ" деп атаса да, Чаплин 1937 жылы дыбысты фильмдерінде "Шаяқ" рөлін ойнамайтынын мәлімдеді". "Менің өмірбаянымда" Чаплин былай деп жазды: "Әрине! Гитлер рөлінде мен қалағанымша халыққа сөз сөйлей алатын едім. Ал "Трамп" рөлінде, көбінесе үнсіз бола бердім". The New York Times газетінің алғашқы рецензиясында (1940 жылғы 16 қазан) ол оны "Трамп" деп сипаттаған. Дегенмен, оның "Трамп" туралы фильмдерінің көпшілігінде ол шын мәнінде "Трамп" рөлін ойнамаған. Роджер Эберт фильм жарық көргеннен кейін жылдар өткен соңғы рецензиясында: "Чаплин техникалық тұрғыдан "Трамп" рөлін ойнамады" дейді. Ол сондай-ақ: "Чаплин Гитлерді күлкіге айналдыру үшін "Шаяқты" және 1,5 миллион долларын салды" деп жазды. Шаштаразды ерекше деп қарастыратын сыншылардың бірі – Стивен Вайсман, оның "Чаплин: Өмір" кітабында Чаплиннің "дәстүрлі пантомима техникасынан және "Шаяқ" кейіпкерінен бас тартқандығы" туралы айтылған. DVD рецензенты Марк Борн Чаплиннің айтқан позициясын растайды: "Шаштараз "Трампқа" ұқсас, тіпті таныс цилиндр мен таяқшаны да қолданады. Бірақ Чаплин шаштараздың "Трамп" емес екенін және "Ұлы диктатордың" "Трамп" фильмі емес екенін нақты айтты". "Қорқыныш киносы" кітабында да шаштараз ерекше деп қарастырылған. Анет Инсдорф өзінің "Indelible Shadows: Film and the Holocaust" (2003) кітабында былай деп жазады: "1939 жылы Гитлер мен Чаплин әлемдегі ең танымал адамдар болғандықтан, диктатор рөлінде "Шаяқтың" бейнеленуінің өзіндік мәні бар еді. "Ұлы диктаторда" тиран мен "Трамп" рөлдері ауысады, бұл мәңгілік шеттенушіге көпшілікке сөз сөйлеуге мүмкіндік береді". "50 ең ұлы еврей фильмдері" (1998) кітабында Кэтрин Бернхаймер былай деп жазады: "Ұлы диктаторда" ол айтқан нәрсе "Шаяқтан" күтуге болатын нәрсе болды. Кино зерттеушілері "Шаяқтың" еврейлердің стереотиптік бейнесіне ұқсайтынын жиі атап өтеді, – оқшауланған, сырттан келген адам". ХХ ғасырдың соңындағы бірнеше рецензенттер "Шаяқтың" еврей шаштаразына айналып келе жатқанын сипаттады. "Бум және Бэст: 1940 жылдардағы американдық кино" кітабында Томас Шац "Чаплиннің "Шаяғын" кішіпейіл еврей шаштаразына айналдырғанын" жазса, "Холливудтың дағдарысы: кино және американдық қоғам, 1929–1939" кітабында Колин Шиндлер "Бүкіл әлемдегі "Шаяқ" Аденоид Гинкельдің тоталитарлық империясына сіңіп кетуі мүмкін еврей шаштаразына айналды" деп жазады. Соңында, "A Distant Technology: Science Fiction Film and the Machine Age" кітабында J. P. Telotte "Шаяқ бейнесі еврей шаштаразы ретінде қайта туды" деп жазады. Эрик Л. Фломның "Чаплин дыбыс дәуірінде: жеті сөйлеу фильмінің талдауы" кітабында шаштараз бен "Трамп" арасындағы байланысқа арналған екі беттік талқылау бар. Ол былай деп қорытындылайды:
Плагиат туралы сот ісі
Шаплиннің жартылай ағасы Сидней 1921 жылы "Патша, патшайым, Джокер" атты фильмге режиссерлік етіп, сонымен қатар басты рөлді ойнады. Бұл фильмде, Чарльз Шаплин сияқты, ол шаштараз бен елді құлатпақшы болған елдің басшысы рөлін бірдей сомдады. Жиырма жылдан астам уақыт өткен соң, 1947 жылы Чарльз Шаплинге "Ұлы диктатор" фильмі плагиатталғаны үшін сотқа шақырылды. Конрад Берковичи Чарльз Шаплинді диктатор рөлінде ойнату және жер шарымен билеу сияқты идеялардың өзі жасағанын, сондай-ақ Чарльз Шаплиннің сценарийдің бес беттік жоспарын бірнеше сағат бойы осымен талқылағанын мәлімдеді. Дегенмен, сотқа жүгінген тарап та, Чарльз Шаплиннің өзі де Сидней Шаплиннің үнсіз фильмдер дәуірінен шыққан "Патша, патшайым, Джокер" фильмі туралы ештеңе айтқан жоқ. Берковичи мен Шаплин арасындағы сот ісі Шарльз Шаплиннің Берковичиге 95 000 доллар төлеуімен аяқталды. Ал Берковичи, Чаплиннің жалғыз авторы екенін мойындады. Чаплин өзінің өмірбаянында фильмнің сценарийін өзі ғана жазғанын айтты. Ол келісімге баруға мәжбүр болды, себебі "сол кезде Америкада оның танымалдылығы төмендеп, сот қысымына ұшырағандықтан, [оған] қорқыныш сезімі ұялады, алда не болатынын білмейтін".
Үй медиасы
Фильмнің цифрлық түрде жаңартылған нұсқасы 2011 жылдың мамыр айында Criterion Collection компаниясы арқылы DVD және Blu-ray форматтарында жарық көрді. Қосымша материалдарға Сидней Чаплиннің түсірген түсті түсірілімдері, Чарли Чаплиннің 1919 жылғы «Саннисайд» фильмінен алынып тасталған шаштараздық көрініс, Сидней Чаплиннің 1921 жылғы «Король, королева, Джокер» фильмінен шаштараздық көрініс, Чаплиннің өмірбаяны жазушысы Джеффри Вэнстің «Клоун пайғамбарға айналады» деген тақырыптағы көркем эссесі және Кевин Браунлоу мен Майкл Клофттың «Трамп және диктатор» (2002) атты Чаплин мен Гитлердің өмірін зерттейтін деректі фильмі кіреді, онда автор Рэй Брэдбери, режиссер Сидней Люмет, сценарист Буд Шульберг және тағы басқалармен сұхбаттар бар. Сондай-ақ, киносыншы Майкл Вудтың эссесі, Чаплиннің 1940 жылғы «Нью-Йорк Таймс» газетіндегі өзінің фильмін қорғау туралы мәлімдемесі, киносыншы Жан Нарбонидің фильмнің соңғы сөзіне арналған қайта басылған мақаласы және Аль Хиршфельдтің түпнұсқалық басылым кітаптарының иллюстрациялары кіретін буклет қоса берілген.
Мұра
Ұлы диктатор Стэнли Кубрик, Мел Брукс, Уэс Андерсон және Чак Джонс сияқты көптеген режиссерлерге әсер етті және "Диктатор" (2012), "Интервью" (2014) және "Джожо Қоян" (2019) сияқты фильмдерге шабыт берді. Шон МакАрдл мен Джон Джудидің Эйснер сыйлығына ұсынылған комиксі "Фюрер мен бомж" Ұлы диктатордың түсірілімі кезінде оқиғасы өрбуді. Фильмнің соңғы сөзі 40-тан астам әнде пайдаланылды, Coldplay және U2 сияқты әртістер оны тікелей эфирде орындады, ал Lavazza кофе компаниясы оны теледидар жарнамасында қолданды. Горбачевтің КСРО-дағы Перестройка кезінде (1980-ші жылдардың аяғында, КСРО-ның құлдырауымен және 1991 жылы коммунизмінің аяқталуымен) грузин режиссерлер тобы "Конфессия" атты қара-ақ фильм жасады, оның негізгі саундтрегі грузин тілінде, ал орыс тіліндегі саундтрек екінші дәрежелі "қосымша" болды. Фильм "Ұлы диктатор" фильміне өте ұқсас, сталиндікке қарсы күшті көзқарасқа ие. Диктатор рөліндегі "батоно Варлам" (грузинше: "жолдас Варлам") кейіпкері, Сталиннің бұрынғы ұлттық қауіпсіздік министрі Лаврентий Берияға ұқсас болу үшін таңдалды. Кеңес Одағының және бүкіл елдің бұқаралық ақпарат құралдарында сталиндікке қарсы толқынды бастаған бұл фильм Перестройканың маңызды кезеңдерінің бірі саналады. Авторлардың грузин болуы да маңызды болды, себебі Сталин мен Берия екеуі де грузин тегінен шыққан.